Türkmenlerin Irak'taki mevcudiyetini amansızca hedef alan Tazehurmatu katliamı, 26 Mart 1991 tarihinde, bundan tam 35 yıl önce vuku buldu.
Kerkük'teki Türk varlığının hedef alındığı Tazehurmatu Katliamı, Türkmenlerin Irak'taki varlıklarına karşı izlenen sinsi politikaların bir parçası olarak Irak Türkmenlerinin tarihinde unutulmayan bir yara açtı.
BİRİNCİ KÖRFEZ SAVAŞI
Saddam Hüseyin, 1979 yılında Irak yönetimini ele geçirerek devletin başına gelmesiyle birlikte ülkeyi, 1980 ve 1988 yılları arasında sürecek olan Irak-İran savaşına sürükledi. Bu savaşın sebep olduğu yıkım hâlâ kendini hissettiriyorken 2 Ağustos 1990 tarihinde beklenmedik bir operasyonla Kuveyt’i işgal etti ve 8 Ağustos 1990 tarihinde Kuveyt’in Irak toprağı olduğunu dünyaya duyurdu.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) öncülüğünde farklı devletlerin katılımıyla oluşturulan koalisyon kuvvetlerine bağlı uçaklar, 13 Ocak 1991 tarihinde Irak karşı hava harekâtına başladı. Irak ise ağır bir yenilgiye uğrayarak Kuveyt’ten geri çekilmek zorunda kaldı. 3 Mart 1991 tarihinde Saddam Hüseyin, Kuveyt’ten çekildiğini açıkladıktan sonra koalisyon güçleri, başlatılan harekâta son verildiğini duyurdu.
KERKÜK’ÜN İŞGALİ
Savaş sonrası Irak’ın ödeyeceği savaş tazminatının yanı sıra Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyinin 6 Ağustos 1990 tarihindeki 661 sayılı kararıyla, Irak’a ağır yaptırımlar uygulandı. Irak’a uygulanan ambargo sebebiyle savaştan çıkmış ve zor durumda olan Irak halkı, Saddam yönetimine karşı isyan etti.
3 Mart 1991 tarihinde, Basra’dan başlayarak Irak’ın diğer güney illerinde Şiî halkın ayaklanması başladı. Saddam ordusu, güneydeki ayaklanmayı bastırmakla uğraşırken Celal Talabani ve Mesut Barzani’ye bağlı gruplar, Irak Türkmenlerinin merkezi olan Kerkük’ü istila etmek için harekete geçti. Silahlı Kürt militanları, Erbil ve Süleymaniye illerini ele geçirdikten sonra Kerkük’ü işgal etti.
KERKÜK’ÜN TÜRK KİMLİĞİ SİLİNMEK İSTENDİ!
Öte yandan Kerkük’e giren peşmerge güçleri, ilk önce ele geçirdikleri tapu dairesini yakmalarıyla birlikte, Kerkük’ün Türklüğünü ispatlayan kadim Türk tapu sicillerini de yaktılar ve nüfus müdürlüğüne girerek nüfus kayıt defterlerini ateşe verdiler. Ülkede çıkan kaos nedeniyle, Türkmenlerin terk ettikleri evlerine ve dükkanlarına girildi. Türkmenlerin evleri talan edildi, bazıları da yakıldı. 21 Mart’tan itibaren toparlanan Irak ordusu, güneydeki ayaklanmaları bastırıp kontrolü sağladıktan sonra kuzeye doğru ilerlemeye başladı. Irak ordusu, ilk önce Türkmen bölgelerini helikopterle taradı ve top ateşine tuttu.
Son olarak ordu, 26 Mart 1991 tarihinde, bundan tam 35 yıl önce ise önemli bir Türkmen ilçesi olan Tuzhurmatu’ya vardı. İlçeye giren Saddam ordusu, birçok Türkmen sivili rejime karşı ayaklanma olaylarına karışmamalarına rağmen kurşuna dizerek şehit etti ve bölgede bulunan bazı tarihî Türk eserlerine de kıydı. Ordu, aynı gün içinde Kerkük’e bağlı bir diğer Türk nahiyesi olan Tazehurmatu’ya girerek burada da Türkmen sivilleri kurşuna dizdi. Böylece, Kerkük şehrinin Türk kimliği silinmek istendi...