ABD ve Rus diplomatların, BM çatısı altında ölümcül otonom silahları düzenlemek için hazırlanan anlaşma taslağından insan denetimi, etik kurallar ve silah sistemlerinin güvenilirliğine ilişkin hükümleri çıkardığı gündeme geldi.
ABD ve Rus diplomatların, yapay zekâ destekli ölümcül otonom silahların kullanımını düzenlemeyi amaçlayan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşması taslağından insan denetimi ve güvenliğe ilişkin önemli hükümleri çıkardığı gündeme geldi.
The Washington Post'un 3 müzakere sürecine ilişkin bilgi sahibi kişiye ve incelenen belgelere dayandırdığı haberine göre, yüzlerce diplomat eylül ayının başında İsviçre'nin Cenevre kentinde ölümcül otonom silahların kullanımına ilişkin ilk küresel anlaşmayı hazırlamak üzere bir araya geldi.
Görüşmelerin son gününde ABD ve Rusya temsilcileri, kapalı bir oturumda yaklaşık 15 saat boyunca anlaşma taslağı üzerinde değişiklik yaptı. Her iki ülkenin de yaklaşık 10'ar hukukçuyu görüşmelere dâhil ettiği ve bunun diğer heyetlerin diplomatik temsil sayısını önemli ölçüde aştığı belirtildi
İNSAN DENETİMİNE İLİŞKİN HÜKÜM ÇIKARILDI
Habere göre ABD ve Rus diplomatlar, otonom silah sistemlerinin "öngörülebilir" ve "güvenilir" şekilde çalışmasını öngören ifadeleri taslaktan çıkardı. Ayrıca yapay zekâ destekli silahların kullanımında etik hususların dikkate alınmasını zorunlu kılan madde ile yapay zekâ tarafından belirlenen askerî hedeflerin saldırı öncesinde insanlar tarafından incelenmesini öngören hüküm de kaldırıldı.
Görüşmelere katılan kaynaklardan biri süreci "binlerce küçük kesikten ölüm" şeklinde nitelendirdi. The Washington Post, ABD ve Rusya'nın bu değişikliklerle ölümcül yapay zekâ silahlarının kullanımına ilişkin küresel kuralları zayıflatmaya çalıştığını aktardı. ABD Dışişleri Bakanlığı, Rusya Dışişleri Bakanlığı ve BM ise gazetenin yorum taleplerine yanıt vermedi.
YAPAY ZEKÂNIN SAVAŞ ALANINDA KULLANIMI ARTIYOR
Görüşmeler, ABD Savaş Bakanlığının yapay zekâyı savaş stratejisine daha hızlı şekilde dâhil etmeye çalıştığı bir dönemde gerçekleştirildi. The Washington Post'a göre ABD ordusu, İran'la yaşanan savaşın ilk 24 saatinde yaklaşık bin hedefin belirlenmesi için Anthropic şirketinin yapay zekâ aracını kullandı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Silahlanma Birimi Direktör Yardımcısı Verity Coyle, kuralların zayıflatılmasının makinelerin insan denetimi olmadan yaşam ve ölüm kararları almasına yol açabileceğini söyledi.
Öte yandan, BM bünyesinde yürütülen ölümcül otonom silahlara ilişkin müzakerelerin şu aşamada bağlayıcı olmadığı, ancak görüşmelerin ilerlemesi hâlinde hukuken bağlayıcı bir anlaşmanın önünü açabileceği bildirildi.
Tarafların, görüşmelerin resmî bir müzakere sürecine veya hukuken bağlayıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini görüşmek üzere kasım ayında Cenevre'de yeniden bir araya gelmesi planlanıyor.
ABD'nin 2023 yılında kabul ettiği ve otonom silah sistemlerinin kullanımını düzenleyen direktifte ise otonom ve yarı otonom silah sistemlerinin insan tarafından kontrol edilmesi ve operatörlerin savaş hukukuna uyması yönünde hükümler bulunuyordu. ABD yönetimi, 2026 yılında söz konusu direktifi yeniden düzenleme çalışmalarını sürdürüyor.