Pekin yönetimi, "mega pazarını açma" vaadiyle Türkistan ülkelerini kendi ekonomik yörüngesine çekme faaliyetlerine hız verdi. 2025 yılında 100 milyar doları aşan ticaret hacmi ve 50 milyar dolarlık yatırım stoku, bölge ülkelerinin Pekin’e olan bağımlılığını artırırken; Çin’in "dünya fabrikası" kimliğinden "dünya pazarı" maskesine geçişi, stratejik bir ekonomik kuşatma olarak yorumlanıyor.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping (Xi Jinping), Türkistan ülkelerine yönelik "pazarlarımızı açmaya hazırız" mesajıyla bölge üzerindeki nüfuzunu pekiştirmeye çalışıyor. Çin'in resmî haber ajansı olan Xinhua tarafından gündeme taşınan habere göre, 2025 yılında Çin ile Türkistan arasındaki ticaret hacmi, bir önceki yıla göre yüzde 12 artarak ilk kez 100 milyar dolar sınırını geçti. Ancak bu devasa rakamların arkasında, bölge ülkelerinin hammadde tedarikçisi konumuna itilmesi ve Çin’in katma değerli teknolojik ürünleri için açık birer pazar hâline gelmesi gerçeği yatıyor.
Habere göre Şi Cinping, ülkesinin “devasa iç pazarını” Türkistan ülkelerine açmaya hazır olduğunu belirterek bölgeden daha fazla tarım ürünü ve yüksek kaliteli mal ithal etmek istediklerini söyledi.
Çin Ticaret Bakanlığı Dış Ticaret Dairesi Başkanı Wang Zhihua ise Pekin’in yalnızca “dünyanın fabrikası” olarak kalmak istemediğini, aynı zamanda “dünyanın pazarı” olmayı hedeflediğini ifade etti.
50 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM
Verilere göre Çin’in Türkistan devletlerinde yaptığı toplam yatırım 50 milyar doları aşmış durumda. Bu yatırımlar özellikle yeşil enerji, üretim sektörü ve dijital ekonomi alanlarında yoğunlaşıyor.
Ancak bölge uzmanları, bu yatırımların ekonomik bağımlılığı artırabileceği ve Çin’in bölgedeki stratejik etkisini güçlendirebileceği yönünde uyarılarda bulunuyor.
ÇİN TEKNOLOJİSİ VE ÜRÜNLERİ BÖLGEYE YAYILIYOR
Çin’in yeni enerji araçları, lityum pilleri ve güneş enerjisi ekipmanlarının Türkistan pazarlarında giderek daha yaygın hâle geldiği bildiriliyor. Bunun yanı sıra makine, elektronik ve yüksek teknoloji ürünlerinin ihracatı da hızla artıyor.
Özbekistan’da Çin’in damla sulama teknolojisi pamuk tarlalarında kullanılmaya başlanırken, Kırgızistan’da Çinli şirketlerle ortak gübre üretim tesisleri kuruldu.
TİCARET HACMİ HIZLA ARTIYOR
Çin ile Kırgızistan arasındaki ticaret hacmi 2025 yılında yüzde 20 artarak 27,2 milyar dolara ulaştı. Aynı dönemde Kırgızistan’ın Çin’e ihracatı yüzde 86 artış gösterdi.
2025 yılında Çin’in Türkistan ülkelerinden yaptığı ithalat ise yüzde 14 artarak 35,1 milyar dolara yükseldi.
TARIM ÜRÜNLERİ ÇİN MARKETLERİNDE
Türkistan’dan ihraç edilen bal, meyve ve buğday gibi tarım ürünleri Çin’deki süpermarketlerde ve e-ticaret platformlarında satışa sunulmaya başladı.
Bugüne kadar 100’den fazla tarım ve gıda ürünü Çin pazarına giriş izni alırken, 4 binden fazla Türkistan devletlerinden şirket Çin pazarına erişim sağladı.
YENİ ULAŞIM VE TİCARET KORİDORLARI
Çin ayrıca ticaret ve lojistik altyapısını güçlendirmeye yönelik projeleri hızlandırıyor. Bu kapsamda Nanjing kentinde “Çin-Orta Asya” formatında engelsiz ticaret platformu kurulurken, sınır ötesi ödeme sistemleri ve ulaşım projeleri de genişletiliyor.
Bunlar arasında planlanan en dikkat çekici projelerden biri ise Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Hattı olarak öne çıkıyor.