Moldova'ya bağlı Gagauz Özerk Yeri'nde halk, 15 Kasım'da yeni başkanını ve Halk Meclisinin 35 üyesini seçecek. Başkanlık için 8 adayın yarışacağı seçimlerde, yaklaşık 129 bin kayıtlı seçmen oy kullanacak.
Moldova'ya bağlı Gagauz Özerk Yeri'nde halk, yeni başkanını ve Halk Meclisinin 35 üyesini belirlemek üzere 15 Kasım'da sandık başına gidecek. Gerçekleştirilecek seçimlerde başkanlık için 8 aday yarışırken, Halk Meclisindeki 35 sandalye için yaklaşık 130 aday mücadele edecek.
Moldova Merkez Seçim Komisyonunun verilerine göre, bölgede yaklaşık 129 bin kayıtlı seçmen bulunuyor. Oy verme işlemi yerel saatle 07.00-21.00 arasında 67 seçim merkezinde gerçekleştirilecek. Seçimleri yaklaşık 200 gözlemci takip edecek.
BAŞKANLIK İÇİN 8 ADAY YARIŞACAK
Rus yanlısı Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul'un 7 yıl hapis cezasına çarptırılması ve mahkûmiyet kararının temyiz mahkemesi tarafından onanmasının ardından başkanlık makamının boşalması üzerine erken seçim kararı alındı.
Başkanlık yarışında 5'i bağımsız, 3'ü siyasi partiler tarafından aday gösterilen toplam 8 isim bulunuyor. Bağımsız adaylar arasında Moldova Parlamentosu Milletvekili Aleksandr Stoyanoglo, Komrat Belediye Başkanı Sergey Anastasov, Kıpçak Belediye Başkanı Oleg Garizan, iş insanı Kornel Dudnik ve tek kadın aday İvanna Köksal yer alıyor.
Fiodor Gagauz, Moldova Parlamentosundaki Sosyalistler Partisinin; İvan Kılçık, Gagauz Halk Partisinin; Petru Vlah ise Yeni Tarihsel Seçenek Partisinin adayı olarak yarışıyor. Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu'nun kurduğu iktidardaki Eylem ve Dayanışma Partisi (PAS) ise seçimde aday göstermedi.
Adayların seçim kampanyalarında özerkliğin güçlendirilmesi, Kişinev ile ilişkilerin iyileştirilmesi, ekonomik kalkınma ve hukukun üstünlüğü konuları öne çıktı.
Bölgenin seçim yasasına göre başkan adaylarının 35 yaşını doldurmuş, Moldova'da ikamet ediyor ve Gagauz Türkçesini biliyor olması gerekiyor. Adaylardan herhangi birinin oyların yüzde 50'sinden fazlasını alamaması durumunda seçim ikinci tura kalacak.
HALK MECLİSİNİN 35 ÜYESİ DE BELİRLENECEK
Başkanlık seçimiyle aynı gün, Gagauz Özerk Yeri'nin yasama organı olan Halk Meclisinin (Gagauz Türkçesinde Halk Topluşu) 35 üyesi de seçilecek.
Meclis üyeleri, 35 tek üyeli seçim bölgesinden belirlenecek. Her bölgede en fazla oyu alan aday, Halk Meclisine girmeye hak kazanacak. Toplam 35 sandalye için çoğunluğu bağımsız yaklaşık 130 aday yarışacak.
Bu seçimler, tek üyeli seçim bölgesi sistemiyle gerçekleştirilecek son seçim olma özelliği taşıyor. Bir sonraki seçimlerde Halk Meclisi üyeleri, siyasi partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecek.
KİŞİNEV-KOMRAT GERİLİMİ SEÇİM SÜRECİNE YANSIDI
Gagauz Özerk Yeri ile Moldova merkezi yönetimi arasındaki ilişkiler, son yıllarda Moldova'nın Avrupa entegrasyonu politikası ve bölgede etkili olan Rusya yanlısı siyasi eğilimler nedeniyle gerildi.
Bu gerilim, Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul hakkındaki yargı süreciyle daha da arttı. Moldova'da yasaklanan Şor Partisinin yasa dışı finansmanına ilişkin davada Gutsul, 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Komrat yönetimi kararı siyasi olarak nitelendirirken Kişinev yönetimi sürecin hukuki olduğunu savundu.
Temyiz mahkemesinin mahkûmiyet kararını onamasının ardından Halk Meclisi, ağustos ayında başkanlık makamının boş olduğuna ve erken seçim yapılmasına karar verdi.
Kişinev ile Komrat arasındaki anlaşmazlıklar, özerklik yetkileri ve yerel kurumların işleyişi konusunda da devam ediyor. Gagauz Halk Meclisi üyelerinin görev süresinin geçen yıl dolmasına rağmen seçimlerin düzenlenmesine ilişkin hukuki anlaşmazlıklar ve yetki tartışmaları nedeniyle yeni seçimler yapılamamıştı.
Moldova Anayasa Mahkemesi, temmuz ayında Gagauz Özerk Yeri'nin özel hukuki statüsünü düzenleyen 23 Aralık 1994 tarihli kanunun bazı maddelerini anayasaya aykırı buldu. Kararla birlikte bölgenin merkezî yönetimden bağımsız seçim komisyonu oluşturma ve seçimleri düzenleme, adalet, içişleri, bilgi ve güvenlik alanlarındaki yetkilileri belirleme hakları kaldırıldı.
Moldova Parlamentosu da seçim yasasında değişiklik yaparak Halk Meclisi seçimlerinde nispi temsil sistemine geçilmesini kararlaştırdı. Buna göre bir sonraki seçimlerde meclis üyeleri, siyasi partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecek.
Moldova Merkez Seçim Komisyonu, eylül ayında Gagauz Özerk Yeri'nde başkanlık ve Halk Meclisi seçimlerinin 15 Kasım'da yapılmasına karar verdi. Komisyon ayrıca seçimlerin organizasyonu ve koordinasyonundan sorumlu Merkez Seçim Konseyinin bölgede oluşturulmasını kararlaştırdı. Böylece seçim süreci Moldova'nın seçim mevzuatı çerçevesinde komisyon denetiminde yürütülüyor.
GAGAUZ ÖZERK YERİ'NİN KURULUŞU
Moldova'nın güneyinde, Bucak olarak adlandırılan bölgede yaşayan Gagauz Türkleri, Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde 19 Ağustos 1990'da Gagauz Cumhuriyeti'ni ilan etti. Hiçbir ülke tarafından tanınmayan cumhuriyet, 1994 yılına kadar varlığını sürdürdü.
Türkiye'nin arabuluculuk rolünün de bulunduğu Kişinev-Komrat görüşmeleri sonucunda sağlanan uzlaşıyla 23 Aralık 1994'te Moldova sınırları içerisinde özel hukuki statüye sahip Gagauz Özerk Yeri kuruldu.
Toprak bütünlüğü bulunmayan özerk bölge; başkent Komrat, Çadır Lunga ve Valkaneş olmak üzere 3 şehir ile 20'den fazla köyden oluşuyor.