Kazan’da uzun yıllar “Bilginler Evi” olarak kullanılan tarihî bina, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa katılanlara destek amacıyla faaliyet gösteren “Vatan Savunucuları” adlı devlet fonuna verilecek.
Tataristan Cumhuriyeti’nin başkenti Kazan’da bulunan ve uzun yıllar “Bilginler Evi” olarak anılan tarihî bina, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı 24 Şubat 2022 tarihinden bu yana sürdürdüğü topyekûn işgal girişimi ve saldırılara “destek amacıyla” faaliyet yürüten “Vatan Savunucuları” adlı devlet fonuna tahsis edilecek.
Butlerov Caddesi 30 numarada yer alan iki katlı tarihi yapıda bugüne kadar A. Halikov Arkeoloji Enstitüsü faaliyet gösteriyordu. Enstitünün binadan ayrılarak Tataristan Millî Kütüphanesi’ne taşınmasının ardından yapının geleceği tartışma konusu olmuştu.
Daha önce Kazan Belediyesinin binada Tatarca eğitim alan çocuklar için bir merkez kurmayı planladığı, bu yönde toplantılar ve proje sunumları yapıldığı ancak söz konusu projenin yetkililer tarafından kabul edilmediği belirtildi.
Tataristan Kültürel Miras Alanlarını Koruma Komitesi Başkanı İvan Guşçin, kurumun genişletilmiş kurul toplantısında yaptığı açıklamada, tarihi binanın Rusya’nın Ukrayna topraklarında gerçekleştirdiğini iddia ettiği “özel askerî operasyona” katılanlara destek veren devlet fonu için tahsis edileceğini duyurdu.
Fonun hangi alanlarda faaliyet göstereceği ve kaç kişinin çalışacağına dair ise henüz resmî bir bilgi paylaşılmadı. Binanın toplam kullanım alanının bin 894,5 metrekare olduğu bildirildi.
KAZAN TATARLARININ FAALİYET ALANLARI KISITLANIYOR
Öte yandan son yıllarda Kazan’da Tatar kültürüne hizmet eden kurumların bina sorunlarının çözümsüz kaldığı, bazı merkezlerin ise faaliyet alanlarının daraltıldığı yönünde eleştiriler dile getiriliyor. Kazan Millî Kültür Merkezi binasının halka iade edilmemesi, yapının Millî Kütüphaneye tahsis edilmesi ve yeni Cami-i Kebir (Cuma Cami) projesinin kent merkezinde hayata geçirilememesi bu eleştirilerin başlıca örnekleri arasında yer alıyor.
Tarih^, Bilginler Evi’nin de Tatar çocukları için planlanan bir kültür ve eğitim merkezi yerine, savaş katılımcılarına yönelik bir fonun kullanımına verilmesi ise, kamuoyunda tartışmalara yol açtı.
KAZAN TATARLARI İÇİN ÖNEMLİ BİR MERKEZ
Söz konusu bina, tarihsel olarak “Aleksandrov Çocuk Yuvası” olarak biliniyor. Kazan’daki yetimhane 1845 yılında açılmış, çocuklar 1890’lı yıllarda bu binaya taşınmıştı. Yapının mimarı Lev Hrşonoviç, inşası ise Olga Aleksandrova-Geyns tarafından finanse edildi. Bina, 1935 yılına kadar çocuk yuvası olarak hizmet verdi.
Daha sonraki yıllarda yapı Bilginler Evi olarak kullanıldı. Sovyet döneminde Kazan Üniversitesi Rektörü Ğilmi Kamay’ın girişimiyle 1935’te Butlerov Caddesi’ne taşınan Bilginler Evi, uzun süre bilim ve kültür merkezi işlevi gördü. Ünlü kimyager Aleksandr Arbuzov’un burada keman çaldığı, “Kaçkın”, “Başmagım” ve “Şüräle” gibi Tatar opera ve balelerinin provalarının bu binada yapıldığı kaydediliyor.
2009 yılında bina, belediye düzeyinde koruma altındaki kültürel miras eseri statüsü kazandı. Tataristan Cumhurbaşkanı Rüstem Minnihanov, 2026 yılında yapının restorasyonu için talimat vermişti.