Ukrayna-Rusya Savaşı ve ABD-İran Savaşı kaynaklı küresel enerji açığında keskin bir artış görülürken Avrupa’da ise yaklaşık 12 milyon hane, başvurulabilecek alternatifler azalırken kış mevsimine karşı hazırlıksız durumda.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik düzenlediği topyekûn işgal saldırıları ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında gerçekleşen savaş, küresel enerji açığını artırırken Avrupa’yı da soğuk hava dalgalarına karşı büyük bir enerji kriziyle karşı karşıya bıraktı. Avrupa’da yaklaşık 12 milyon hanenin doğal gaz ihtiyacına eş değer bir enerji açığı meydana gelirken fatura artışları ve zorunlu enerji tasarrufu önlemlerinin alınması ihtimali ise artıyor.
AVRUPA’DA BU KIŞ YAKLAŞIK 14 MİLYAR METREKÜP DOĞAL GAZ AÇIĞI GÖRÜLEBİLİR
ABD merkezli enerji düşünce kuruluşu Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsünün (IEEFA) raporuna göre, Avrupa Birliği’nin (AB) bu kış yaklaşık 14 milyar metreküp doğal gaz açığıyla karşılaşabileceği kaydedildi. Bu miktar, AB'nin toplam talebinin yaklaşık yüzde 7'sine ve Avrupa’da ise yaklaşık 12 milyon hanenin enerji ihtiyacına karşılık geliyor.
AVRUPA’NIN DOĞAL GAZ DEPOLARINDAKİ DOLULUK ORANI GERİLEDİ
Politico’ya göre, yüksek fiyatlar sebebiyle doğal gazı yaz aylarında satmak daha cazip hâle gelirken AB ülkelerinin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı ise yaklaşık yüzde 70’e geriledi.
Avrupa'nın başvurabileceği alternatif kaynakların sayısı azalırken 7 milyar metreküp hacminde bir enerji açığının oluşabileceği öngörülüyor. Bununla birlikte küresel piyasalar, gitgide daha dalgalı bir eğilim gösterirken yeni kaynakların bulunamaması hâlinde, tüketicilere tasarruf yapmaları çağrısında bulunulabileceği aktarıldı.
DOĞAL GAZ DEPOLARINDAKİ DOLULUK ORANI YÜZDE 11’E KADAR DÜŞEBİLİR
IEEFA'nın Avrupa enerji analisti Ana Jaller-Makarewicz’e göre AB'nin son derece düşük doluluk oranına sahip gaz rezervleri, Birliği küresel fiyat sıçramalarına karşı savunmasız hâle getirdi.
Jaller-Makarewicz, ülkelerin bu yıl rezervlerini tüketmek zorunda kalmaları hâlinde, gelecek yıl depolarını yeniden doldurmak için daha fazla doğal gaza ihtiyaç duyacaklarını kaydetti. Bu durumun, düşük doğal gaz rezervleri ile yüksek fiyatlar arasındaki devamlı bir kısır döngüye yol açması ihtimali bulunuyor.
Bununla birlikte, ENTSO-G’nin 2026-2027 kış görünüm raporunda da da aynı riskler gündeme getirildi.
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının sınırlı kalması, hatta “optimum” olarak belirtilen düzeyde gerçekleşmesi durumunda bile doğal gaz depolarındaki doluluk oranının, stratejik rezervler için gerekli olduğu kaydedilen temel seviyeye, yani yüzde 11'e kadar düşebileceği belirtildi.
AVRUPA ÜLKELERİNİN KIŞ SONUNDA REZERVLERİNİ YENİDEN YÜZDE 30’A ÇIKARMASI GEREKİYOR
ENTSO-G, Avrupa ülkelerine, kış sonunda rezervlerini yeniden yüzde 30'a çıkarmaları, aksi takdirde soğuk hava dalgalarına karşı daha savunmasız kalacakları uyarısını yaptı. Rapora göre, bu hedefe ulaşmak için doğal gaz talebin yüzde 7'sine eşdeğer miktarda tasarruf edilmesi veya bu miktarın tüketicilerin kullanımına sunulmaması gerekeceği ifade edildi.
“AVRUPA, KIŞI ATLATABİLMEK İÇİN ARTIK DEPOLARA BAĞIMLI DURUMDA”
Arz üzerindeki baskının bir bölümü, Rusya'dan uzun vadeli LNG tedarik sözleşmelerine yönelik AB genelindeki yasağın ocak ayında yürürlüğe girecek olmasından kaynaklanıyor. IEEFA raporuna göre bu yasağın, Avrupa'nın doğal gaz ithalat hacminin 7 milyar metreküp azaltması beklenirken raporda, “Avrupa, kışı atlatabilmek için artık depolara bağımlı durumda.” ifadelerine yer verildi.
Öte yandan, son 2 yılda doğal gaz talebinde görülen artışa karşın AB'ye yapılan ithalatın neredeyse aynı seviyede kalması nedeniyle Avrupa, rezervlerine daha fazla yüklenmek zorunda kaldı. Depolardan net doğal gaz çekiminin, bu Ocak 2026’da 22,6 milyar metreküpe yükselirken bu miktarın Ocak 2025'te 18,8 milyar, Ocak 2024'te ise 17,8 milyar metreküp olduğu kaydedildi.
LNG İTHALATI, AVRUPA’YA İLAVE 3 MİLYAR AVROYA MAL OLACAK
Deniz yoluyla taşınan bir yakıt olan LNG’nin ithalatının ise doğal gaz açığını kapatmak için bir alternatif olarak görüldüğü bildirildi. AB, her ne kadar LNG tedarikinde ABD'ye daha fazla yönelmeye başlasa da söz konusu ithalatın, mevcut fiyatlarla gerçekleştirilmesinin ilave 3 milyar avroya mal olacağına dikkat çekildi.
Söz konusu zarar, aynı miktardaki doğal gazın 2025 yılındaki maliyetine kıyasla yüzde 12'lik bir artışa işaret ederken ABD'nin LNG üretiminin de kapasite sınırına yakın seyrettiği belirtildi. Bu nedenle ilave ithalatın, arz üzerindeki baskıyı daha da artıracağı dile getirildi.
UZMANLAR, DOĞAL GAZ TALEBİNE YÖNELİK FARKLI BAKIŞ AÇILARINA SAHİP
Uzmanlar, en olası senaryonun doğal gaz fiyatlarının yükselmesi olduğunu değerlendiriyor.
Öte yandan, ENTSO-G'nin öne sürdüğü senaryoya göre küresel enerji krizi sebebiyle, Avrupa'ya gerçekleştirilebilecek LNG ithalatının yüzde 20 azalması beklenirken, S&P Global Energy'nin kıdemli gaz piyasası analisti Laurent Ruseckas, rezervlerin ancak belirli bir seviyeye kadar düşebileceğini ifade etti. Ruseckas, doğal gazın, kış ayının başında depolardan çekilmesi nedeniyle fiyatların yükseleceğini ve bu sayede LNG sevkiyatlarının Asya'dan Avrupa'ya yöneleceğini kaydetti.
Ayrıca Ruseckas, Avrupa'da tüketim kısıtlamaları yoluyla azaltılabilecek talebin fazla olmadığına dikkat çekerken Rusya'nın Ukrayna'yı topyekûn işgal girişimi nedeniyle, AB’nin sanayi sektöründeki doğal gaz talebinin, alternatif yolların bulunması sayesinde yüzde 20 oranında ortadan kaybolduğuna işaret etti.