Rusya’nın Batı yaptırımlarının ardından dış ticarette doların yerine Çin yuanını kullanma girişimi, ABD’nin ikincil yaptırımları nedeniyle sekteye uğradı.
Rusya’nın, Batı yaptırımlarının ardından dış ticarette doların yerine Çin yuanını kullanma girişimi, ABD’nin ikincil yaptırımları nedeniyle sekteye uğradı. Bloomberg’in haberine göre Moskova, Çin bankalarının Rus finans kuruluşlarıyla işlemlerini kısıtlaması ve sınır ötesi ödemelerde yaşanan sorunlar nedeniyle yuan kullanımını artırma hedefinden büyük ölçüde geri adım attı.
Rusya, 2022 yılında Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgal girişiminin başlaması ve Batılı ülkelerin ekonomik yaptırımları devreye sokmasının ardından dış ticarette alternatif ödeme yöntemlerine yöneldi. Bu süreçte Çin yuanı, Rusya’nın finansal sisteminde giderek daha fazla kullanılmaya başlandı. Moskova yönetimi, dolar ve avroya erişimin kısıtlanmasıyla birlikte Çin para birimini dış ticarette temel ödeme araçlarından biri hâline getirmeyi hedefledi.
2024 yılına gelindiğinde yuan, Rusya’nın dış ticaret ödemelerinin yaklaşık yarısında kullanılmaya başladı. Çin para birimi aynı dönemde Moskova Borsası’nda en fazla işlem gören para birimi hâline gelirken Rus bankalarındaki mevduat hacmi bakımından da doları geride bıraktı.
Ancak ABD’nin Haziran 2024’te Rusya’ya yönelik ikincil yaptırımlarını genişletmesi, bu eğilimin tersine dönmesine yol açtı. Yaptırım kapsamına girme ihtimalinden çekinen Çin bankaları, Rus finans kuruluşlarıyla işbirliğini azaltmaya başladı. Bazı bankalar Rusya kaynaklı ödemeleri dondururken bazıları ise işlemleri kabul etmeyerek paraları göndericilerine iade etti.
YUANIN DIŞ TİCARETTEKİ PAYI GERİLEDİ
Rusya Merkez Bankasının verilerine dayandırılan Bloomberg haberine göre yuanın Rusya’nın ihracat ödemelerindeki payı, 2024 ortasında ulaştığı en yüksek seviyeden yarı yarıya gerileyerek yüzde 22’ye düştü. Bu gerileme, Rusya ile Çin arasındaki ticaret hacminin artmasına rağmen yaşandı.
Öte yandan Rusya, Asya ülkeleriyle gerçekleştirdiği ticaretten elde ettiği ihracat gelirinin yüzde 69’unu ruble üzerinden tahsil ediyor. Çin yuanının küresel ödemelerdeki payı da Ukrayna’daki savaş öncesi seviyelerine geri döndü.
Böylece Rusya’nın dış ticarette dolara alternatif olarak yuanı yaygınlaştırma girişimi, beklenen ölçüde ilerleyemedi. Çin para biriminin Rusya finans piyasalarındaki ağırlığı devam etse de uluslararası ödemelerde yaşanan aksaklıklar, bu para biriminin kullanımını sınırlandırdı.
RUS ŞİRKETLERİ ARACI KURUMLARA YÖNELİYOR
Çin ile doğrudan ödeme işlemlerinde yaşanan sorunlar, Rus şirketlerini alternatif ödeme kanalları aramaya yöneltti. Bloomberg’e konuşan ve Rus şirketlerinin Çin’e ödeme yapmasına yardımcı olan bazı kuruluşların temsilcileri, mevcut ödeme kanallarının hiçbirinin işlemlerin sorunsuz tamamlanacağını garanti etmediğini belirtti.
Bu nedenle birçok işlem, doğrudan bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmek yerine üçüncü ülkelerdeki aracı kurumlar üzerinden yürütülüyor. Söz konusu yöntem, şirketlerin ödeme maliyetlerini artırırken para transferlerinin daha uzun sürmesine ve tahsilat sürelerinin öngörülemez hâle gelmesine neden oluyor.
Rus şirketleri açısından ödeme süreçlerinin karmaşıklaşması, Çin ile ticaretin sürdürülmesini de zorlaştırıyor. Özellikle doğrudan bankacılık kanallarının kısıtlanması, uluslararası ticarette aracı kuruluşlara olan bağımlılığı artırıyor.
ABD YAPTIRIMLARI RUSYA'NIN ÖDEME SİSTEMİNİ ETKİLİYOR
Rusya’nın yuan kullanımını artırma politikası, Batı yaptırımlarının ardından ekonomik ilişkilerini yeniden şekillendirme stratejisinin önemli bir parçasıydı. Ancak ABD’nin ikincil yaptırım uygulamalarını genişletmesi, Rusya ile çalışan üçüncü ülke finans kuruluşları üzerinde de baskı oluşturdu.
Çin bankalarının yaptırım riskinden kaçınarak Rusya kaynaklı işlemlere mesafeli yaklaşması, Moskova’nın dış ticarette doların yerine yuanı koyma hedefini zorlaştırdı. Gelinen noktada Rusya, ihracat gelirlerinin önemli bir bölümünü ruble üzerinden tahsil ederken Çin ile ticaretinde de aracı ödeme kanallarına daha fazla başvurmak zorunda kalıyor.