Rusya, 1 Kasım 2026 itibarıyla Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi'nden çekildi. BM, Rus esaretindeki Ukraynalı savaş esirlerinin yüzde 95'inden fazlasının işkence gördüğünü ve çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.
Rusya, 1 Kasım 2026 itibarıyla Avrupa Konseyinin İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme'nden resmen çekildi. Bu kararla Avrupa İşkencenin ve İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesinin (CPT), Rusya'daki cezaevleri ve diğer özgürlüğünden yoksun bırakma merkezlerini denetleme yetkisi sona erdi. Eski Kırım siyasi tutsakların tanıklıkları ise Rus cezaevlerinde dayak, elektrikli işkence, ölüm tehditleri ve psikolojik baskının sürdüğünü ortaya koyuyor.
Ukrayna merkezli Suspilne Kırım'ın haberine göre, Rusya'nın sözleşmeden çekilmesi, ülkedeki cezaevlerinde tutulan kişilerin uluslararası denetim mekanizmalarından yararlanmasını daha da zorlaştıracak. Ancak bu karar, Rusya'nın işkence ve kötü muamele nedeniyle uluslararası hukuk kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.
BM: RUS ESARETİNDEKİ UKRAYNALI ASKERLERİN YÜZDE 95'İNDEN FAZLASI İŞKENCE GÖRDÜ
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin görüştüğü Ukraynalı savaş esirlerinin yüzde 95'inden fazlası, Rus esaretinde işkenceye veya kötü muameleye maruz kaldığını bildirdi.
BM Genel Sekreter Yardımcısı Claudia Fuentes-Julio, 10 Ağustos'ta BM Güvenlik Konseyinde yaptığı açıklamada, Ukraynalı savaş esirlerine yönelik ihlallere dikkat çekti.
BM tarafından belgelenen verilere göre, 129 Ukraynalı savaş esiri esaretlerinin ilk döneminde infaz edildi. 48 kişi ise işkence, tıbbi yardımın engellenmesi veya insanlık dışı tutulma koşulları nedeniyle hayatını kaybetti.
Görüşülen Ukraynalı savaş esirlerinin yarısından fazlası cinsel şiddete maruz kaldığını bildirdi. Belgelenen işkence yöntemleri arasında cop, ağır kemer ve tahta cisimlerle darp, elektrik verme, köpeklerle saldırı ve sahte infaz uygulamaları bulunuyor.
BM'nin Rusya'daki insan hakları özel raportörü Mariana Katsarova'nın eylül ayında sunduğu raporda ise Rusya'nın Ukrayna'ya karşı 24 Şubat 2022'de başlattığı topyekûn savaş boyunca Rus esaretinde en az 438 Ukraynalının hayatını kaybettiği belirtildi. Hayatını kaybedenler arasında askerler ve siviller bulunuyor.
İŞGAL ALTINDAKİ BÖLGELERDE DİNÎ TOPLULUKLARA YÖNELİK BASKILAR
İşgal altındaki Ukrayna topraklarında yaşanan hak ihlalleri, uluslararası insan hakları kuruluşlarının raporlarına da yansıyor.
International Partnership for Human Rights (IPHR) tarafından hazırlanan "Tanrın Kim?" başlıklı raporda, Ukrayna'nın Harkiv, Herson ve Luhansk bölgeleri ile Kırım'da dinî özgürlüklerin ihlal edilmesi ve dinî toplulukların hedef alınması ele alındı.
12 mağdur ve 21 tanığın ifadelerine dayanan araştırmada yasa dışı gözaltılar, hapis, işkence, cinsel şiddet ve diğer kötü muamele biçimleri belgelendi.
Rusya'nın sözleşmeden çekilmesiyle CPT'nin ülkedeki cezaevlerini ziyaret ederek doğrudan inceleme yapma yetkisi sona ermiş olsa da uluslararası hukuk çerçevesindeki yükümlülükler ve işkence suçlarına ilişkin hesap verme sorumluluğu devam ediyor.