Görev süresinin sonuna yaklaşan TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, kaleme aldığı makalede, Türk dünyasının ortak mirastan somut iş birliğine uzanan yolculuğunu değerlendirdi. Ömüraliyev, “Türk dünyasının birliğine, dayanışmasına ve refahına olan inancım ve bağlılığım hiçbir zaman değişmeyecektir.” ifadelerini kullandı.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, Ankara’da düzenlenecek 13. TDT Zirvesi öncesinde ve görev süresinin sonuna yaklaşırken “Türk Dünyası: Ortak Tarihten Ortak Geleceğe” başlıklı bir makale kaleme aldı. Ömüraliyev, makalesinde Teşkilatın son yıllarda kazandığı ivmeyi, görev döneminde gelişen iş birliği alanlarını ve gelecek nesillere bırakılmasını arzuladığı Türk dünyasını anlattı.
Ortak tarih, dil ve kültürün yaşattığı kardeşlik ruhunun TDT çatısı altında kurumsal bir kimliğe ve ortak gelecek iradesine dönüştüğünü vurgulayan Ömüraliyev, görev süresinin sonuna yaklaşmasını yalnızca geçmiş çalışmaların değerlendirilmesi olarak görmediğini belirtti.
Ömüraliyev, “Benim için bundan daha önemlisi, birlikteliğimizi benzersiz kılan değerler üzerinde düşünmek, iş birliğimizin halklarımıza neler kazandırabileceğini değerlendirmek ve gelecek nesillere nasıl bir Türk dünyası bırakmak istediğimiz sorusuna birlikte cevap aramaktır.” ifadelerini kullandı.
“BİZ BİRLİKTE DAHA GÜÇLÜYÜZ”
Türk dünyasının yaklaşık 180 milyon insanı ortak tarihî ve kültürel bağlarla bir araya getirdiğini kaydeden Ömüraliyev, bu yakınlığın tek başına ortak bir geleceğin güvencesi olamayacağına dikkat çekti. Bugünün sorumluluğunun, tarihî mirası güçlü bağlantılara ve somut iş birliklerine dönüştürmek olduğunu belirtti.
Ömüraliyev, “Bugün ‘Biz Birlikte Daha Güçlüyüz’ sözü, yalnızca kardeşliğimizi ve dayanışmamızı dile getiren bir ifade değil; ortak irademize istikamet veren, iş birliğimizi somut adımlara dönüştüren temel bir ilkedir.” değerlendirmesinde bulundu.
2023’TEN BU YANA 32 YENİ İŞ BİRLİĞİ MEKANİZMASI
Teşkilatın siyasi diyalog ve kültürel yakınlaşma temelinde şekillenen bir yapıdan çok boyutlu bir uluslararası iş birliği kuruluşuna dönüştüğünü belirten Ömüraliyev, TDT bünyesinde ekonomi, ulaştırma, enerji, eğitim, sağlık, teknoloji ve uzay çalışmaları dâhil pek çok alanda 65 iş birliği mekanizması bulunduğunu aktardı.
Bunların 32’sinin yalnızca 2023 yılından bu yana kurulduğunu vurgulayan Ömüraliyev, gelişmenin mekanizmaların sayısıyla sınırlı olmadığını ifade etti.
“Siyasi istişarelerimiz daha düzenli ve kapsamlı hâle gelmiş, bakanlıklarımız ve ihtisas kurumlarımız arasındaki temaslar yoğunlaşmış; birlikte düşünme, birlikte planlama ve birlikte hareket etme kabiliyetimiz her geçen gün gelişmiştir.” diyen Ömüraliyev, Teşkilatın ulaştığı aşamayı “Uygulama, dönüşüm ve kurumsal derinleşme” sözleriyle özetledi.
TÜRK DÜNYASININ İLK ORTAK FİNANS KURULUŞU
Türk Yatırım Fonunun kurulmasını ve faaliyete geçmesini kurumsal gelişimin önemli dönüm noktalarından biri olarak nitelendiren Ömüraliyev, Türk devletlerinin yatırımları, girişimciliği, küçük ve orta ölçekli işletmeleri ve ortak projeleri desteklemek üzere ilk kez ortak bir finans kuruluşu oluşturduğunu belirtti.
Merkez Bankaları Konseyi, Türk Yeşil Finans Konseyi ve Türk Yatırım Teşvik Ağı gibi girişimlerin de bu yapıyı güçlendirdiğini kaydetti.
Görev döneminde kendisini en fazla memnun eden gelişmelerden birinin ise iş birliğinin resmî kurumların dışına taşması olduğunu vurgulayan Ömüraliyev, “İnsanlar ve meslek toplulukları kendi iradeleriyle bağlar kurmaya başladığında, iş birliği kurumların sınırlarını aşar; toplumların hayatına nüfuz eder, kök salar ve kendi dinamizmini kazanır.” ifadelerini kullandı.
ORTAK EKONOMİK POTANSİYELDEN BÜTÜNLEŞMEYE
Ömüraliyev’in aktardığı 2025 yıl sonu verilerine göre TDT üye ve gözlemci devletlerinin toplam gayrisafi yurt içi hasılası 2,4 trilyon doları aştı, toplam dış ticaret hacmi ise yaklaşık 1,27 trilyon dolara ulaştı.
Enerji ve ulaştırma bağlantılarının güçlendirilmesinin önemine işaret eden Ömüraliyev, Orta Koridor üzerinden taşınan yükün 2030’a kadar 11 milyon tona ulaşabileceğini, Çin–Kırgızistan–Özbekistan Demiryolunun ise yıllık 15 milyon tona kadar taşıma kapasitesine sahip olmasının beklendiğini bildirdi.
Basitleştirilmiş Gümrük Koridoru, e-İzin, e-CMR ve dijital TIR gibi girişimlerin de sınır ötesi ticareti kolaylaştırmayı amaçladığını belirten Ömüraliyev, bu çalışmaların “giderek daha bütünleşmiş bir Türk ekonomik alanının doğmakta olduğuna” işaret ettiğini kaydetti.
“GENÇ NESİLLERİMİZ İÇİN CANLI BİR FIRSATLAR COĞRAFYASI OLMALIDIR”
Türk dünyasının geleceğinde gençlerin ve toplumlar arasındaki bağların belirleyici olduğuna dikkat çeken Ömüraliyev, “Türk dünyası, genç nesillerimiz için yalnızca ortak bir geçmişin hatırası değil, geleceğe açılan canlı bir fırsatlar coğrafyası olmalıdır.” ifadelerini kullandı.
Türk Üniversiteler Birliği ve Orhun Değişim Programı aracılığıyla ortak eğitim ve bilim alanının güçlendiğini belirten Ömüraliyev, gençlik değişimleri ve kampların da ortak aidiyet duygusuna katkı sunduğunu aktardı. Üzerinde çalışmaların sürdüğü Türk Kimliği ve Ortak Müze Kartı girişimlerinin ise seyahati kolaylaştırmayı ve ortak kültürel mirasa erişimi artırmayı hedeflediğini bildirdi.
ANKARA ZİRVESİYLE YENİ BİR AŞAMAYA DOĞRU
Türkiye Cumhuriyeti'nin dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devralacağı 13. TDT Zirvesi, 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara’da “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde ve İşte Birlik” temasıyla düzenlenecek.
Zirvenin, Teşkilatın yakaladığı ivmeyi iş birliğinde yeni bir aşamaya taşımak için önemli bir fırsat sunduğunu belirten Ömüraliyev, gelecek dönemde başarının yalnızca imzalanan anlaşmaların veya kurulan mekanizmaların sayısıyla ölçülmemesi gerektiğini vurguladı.
Ömüraliyev, “Asıl başarı; aldığımız kararların halklarımızın hayatına ne ölçüde dokunduğunda, ortak hedeflerimizin ne kadar somut fırsata dönüştüğünde ve gelecek nesillere ne kadar kalıcı kazanım bırakabildiğimizde aranmalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
“BU MÜŞTEREK GAYRETE KATKI SUNMUŞ OLMANIN ONURUNU HER ZAMAN TAŞIYACAĞIM”
Görev döneminde Türk dünyasının yakınlaşmasına ve ortak iradenin somut kazanımlara dönüşmesine katkı sunmaktan onur duyduğunu ifade eden Ömüraliyev, “Genel Sekreterlik görev sürem sona yaklaşsa da Türk dünyasının birliğine, dayanışmasına ve refahına olan inancım ve bağlılığım hiçbir zaman değişmeyecektir. Bu müşterek gayrete katkı sunmuş olmanın onurunu her zaman taşıyacak, ortak geleceğimizin barındırdığı büyük imkânlara bütün kalbimle inanmaya devam edeceğim.” ifadelerini kullandı.
Atalardan kalan mirasın gelecek nesillere ortak bir gelecek olarak aktarılması gerektiğini vurgulayan Ömüraliyev, makalesini şu sözlerle tamamladı:
Dillerimiz çeşitli lehçelerde, sesimiz farklı coğrafyalarda yankılansa da gönüllerimizden yükselen aynı mesaj, Türk dünyasının dört bir yanında daima duyulmalıdır: Biz birlikte daha güçlüyüz.