ABD’nin, Grönland’da Rusya ve Çin’in maden çıkarma faaliyetlerini engellemeyi hedefleyen planlar üzerinde çalıştığı öne sürüldü.
Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD), Grönland’da Rusya ve Çin’in maden çıkarmasını engellemeye yönelik planlar üzerinde çalıştığı öne sürüldü. Tartışmaların, NATO’nun Arktik bölgesindeki varlığının güçlendirilmesi, ABD’ye Grönland’ın belirli bölgelerinde özel yetkiler tanınması ve potansiyel rakip ülkelerin adadaki doğal kaynaklara erişiminin sınırlandırılması başlıkları etrafında şekillendiği belirtildi.
The New York Times’ın sekiz Batılı üst düzey güvenlik ve diplomasi yetkilisine dayandırdığı haberine göre, bu başlıklar ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a ilişkin açıkladığı ancak ayrıntı vermediği olası uzlaşının ana hatlarını oluşturuyor.
Söz konusu adımların, Danimarka’ya bağlı Grönland nedeniyle yaşanan transatlantik krizinin en azından geçici olarak yatıştırdığı ifade edildi.
Yetkililer, tartışılan önerilerin Trump’ın Grönland’ın tamamının mülkiyetinin Danimarka’dan ABD’ye devredilmesi yönündeki hedefiyle örtüşmediğini vurguladı. Konuşmaların hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, birçok detayın hâlen netleşmediğini belirtti.
BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Görüşmelerin somut bir anlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağı ise belirsizliğini koruyor. Danimarka’nın, Grönland topraklarının devrine açıkça karşı çıktığına dikkat çekilirken, buna rağmen ABD’nin Rusya ve Çin kaynaklı olası Arktik tehditlere ilişkin kaygılarının, Avrupa’nın “Grönland satılık değildir” şeklindeki kırmızı çizgisiyle dengelenmeye çalışıldığı aktarıldı.
Bu kapsamda masada olan başlıca öneriler şöyle sıralandı:
Arktik’te yeni bir NATO misyonu: NATO bünyesinde “Arctic Sentry” (Arktik Nöbetçi) adıyla yeni bir misyon kurulması. Bu misyonun, Baltık Denizi ve Doğu Avrupa’daki benzer NATO görevleri gibi Rusya’nın artan askeri faaliyetlerine karşı caydırıcılık sağlaması hedefleniyor.
1951 ABD-Danimarka savunma anlaşmasının güncellenmesi: Anlaşma, ABD ordusuna Grönland’da üs kurma ve işletme dahil geniş yetkiler tanıyor. NATO çevrelerinde, Grönland’ın olası bağımsızlığı durumunda bu erişimin risk altına girebileceği değerlendirilerek, ABD’ye fiili “askeri enklavlar” sağlayacak yeni bir düzenleme üzerinde duruluyor.
Rusya ve Çin’e kısıtlama: NATO üyesi olmayan ülkelerin, özellikle Rusya ve Çin’in, Grönland’ın buz tabakasının altında bulunan nadir toprak elementleri ve diğer madenler için ruhsat almasının engellenmesi.
TRUMP AVRUPA ÜLKELERİNE GÜMRÜK VERGİSİ GETİRMEYECEK
Trump, 21 Ocak’ta Grönland’a ilişkin gelecekteki bir anlaşmanın temelini oluşturduğunu ve bu çerçevede Avrupa ülkelerine yönelik gümrük tarifeleri getirmeyi planlamadığını açıklamıştı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise ABD ile yapılacak olası bir anlaşmada ülkesinin “kırmızı çizgisinin” net olduğunu belirterek, Grönland’ın egemenlik statüsünün müzakere konusu olmayacağını vurgulamıştı.