Varşova Bölge Mahkemesi, işgal altındaki Kırım’da yasa dışı arkeolojik kazılara katılmakla suçlanan Rus arkeolog Aleksandr Butyagin’in tutukluluğunu 2 ay süreyle uzattı. Karar, Ukrayna’ya iade sürecinin önünü açabilecek nitelikte.
Polonya’nın başkenti Varşova’da görülen davada, Rus işgali altındaki Kırım’da yasa dışı kazı çalışmaları yürüterek Ukrayna'nın kültürel mirasına verdiği zarar nedeniyle Ukrayna tarafından aranan Rus arkeolog Aleksandr Butyagin’in tutukluluğunun devamına karar verildi. Varşova Bölge Mahkemesi, iade sürecinin sağlıklı şekilde yürütülmesi için tutukluluğun gerekli olduğuna hükmetti.
Polonya yayın kuruluşu RMF24’ün 12 Ocak’ta aktardığına göre, mahkeme Butyagin’in tutukluluk süresini 4 Mart 2026 tarihine kadar uzattı. Kararda, arkeoloğa isnat edilen suçların Polonya ceza mevzuatında da karşılığının bulunduğu ve Polonya’da da kovuşturulabilir nitelikte olduğu vurgulandı. Ayrıca söz konusu suçların zaman aşımına uğramadığı belirtildi. Mahkeme, Butyagin’in Polonya’da daimi ikametinin bulunmaması nedeniyle kaçma riskine de dikkat çekti.
Butyagin’in Ukrayna’ya iadesinin hukuken mümkün olup olmadığı, 15 Ocak Perşembe günü yapılacak bir sonraki duruşmada ele alınacak. Varşova Bölge Savcılığı, Butyagin’in Ukrayna’ya iadesine destek verdi. Mahkemenin olumlu karar vermesi halinde, nihai karar Polonya Adalet Bakanı’na ait olacak.
MOSKOVA’DAN VARŞOVA’YA BASKI
Öte yandan Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığının, bugün Polonya’nın Moskova Büyükelçisini Bakanlığa çağırarak Butyagin’in gözaltına alınması ve olası Ukrayna’ya iadesi nedeniyle resmî protesto notası verdiği öğrenildi. Bu tutum, Polonya üzerinde siyasi ve diplomatik baskı kurmaya yönelik bilinçli bir girişim niteliği taşıyor.
Moskova, davayı kamuoyunda “bilimsel faaliyet nedeniyle takip” gibi göstermeye çalışırken, işgal altındaki Kırım’da Ukrayna’nın izni olmadan yürütülen her türlü arkeolojik faaliyetin uluslararası hukuka aykırı olduğu gerçeğini göz ardı ediyor.
ARALIK 2025’TE GÖZALTINA ALINDI
Rus bilim insanı Butyagin, Hollanda’dan Balkanlara seyahat ederken 11 Aralık 2025’te Varşova’dan transit geçtiği sırada Polonya İç Güvenlik Ajansı tarafından durdurularak gözaltına alındı. Ardından Polonya mahkemesi, savcılıkta ifade vermeyi reddeden bilim insanı hakkında 40 günlük tutukluluk kararı verdi.
2024’DE SUÇLAMA YÖNELTİLDİ
Ukrayna Başsavcılığı, Butyagin’e Kasım 2024’te resmen suçlama yöneltmişti. Yetkililere göre Butyagin, Hermitaj Müzesi tarafından organize edilen sözde Mirmekiy Arkeolojik Keşif Gezi'nin başkanlığı görevini üstlenerek Ukrayna’dan hiçbir izin almadan Kırım’ın Kerç kentindeki Antik Mirmekiy Kenti’nde yasa dışı kazı çalışmaları yürütüyor.
Ukrayna mevzuatına göre izinsiz kültürel miras tahribi 2 ile 5 yıl hapis cezası gerektiriyor. Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), yapılan uzman incelemelerde Rus ekiplerin ilgili arkeolojik alana 200 milyon Ukrayna grivnasını aşan zarar verdiğini belirlediklerini duyurdu.