Kırım İnsan Hakları Grubu, işgal altındaki Kırım’da sivillere yönelik kaçırma, işkence, iletişimsiz tutma ve siyasi-dini saikli yargılamalara dair verileri içeren 2025 raporunu kamuoyuyla paylaştı.
Kırım İnsan Hakları Grubu, Rus işgali altındaki Kırım’da 2025 yılı boyunca sivillere karşı işlenen ihlaller ve uluslararası suçlara ilişkin raporunu yayımladı.
Rapora göre, işgal altındaki Herson ve Zaporijjya bölgelerinden en az 96 sivil kaçırılarak Kırım’daki cezaevlerine götürüldü. Bu kişilerden 31’inin dış dünya ile bağlantısız şekilde tutulduğu, işkence vakalarının da belgelendiği kaydedildi.
Hak savunucuları, siyasi ya da dini saiklerle yürütülen kovuşturmalar nedeniyle toplam 340 Ukrayna vatandaşının özgürlüklerinden mahrum bırakıldığını bildirdi.
KADINLARA YÖNELİK BASKILAR ARTIYOR
Raporda, Kırım, Herson ve Zaporijjya’daki geçici işgal altındaki bölgelerde kadınlara yönelik baskıların arttığına dikkat çekildi. Kırım ve Rusya’daki cezaevlerinde en az 64 kadının bulunduğu, 2025 yılı içinde Kırım’dan en az 13 kadın hakkında siyasi saikli davalarda hüküm verildiği belirtildi.
KIRIMLI MÜSLÜMANLARIN DAVALARI
“Kırımlı Müslümanların davaları” kapsamında çoğunluğu Kırım Tatarı olmak üzere 109 kişinin hapis cezasına çarptırıldığı aktarıldı. Bu kişilerin, Rusya’da sözde “terörist” veya “aşırılıkçı” olarak tanımlanan ancak Ukrayna yasalarına göre bu nitelikleri taşımayan İslami organizasyonlarla bağlantılı olmakla suçlandığı ifade edildi.
Raporda, yargılamaların adil yargılanma hakkını ihlal ettiği, mahkemelerde anonim tanık beyanlarının ve baskı altında alındığı ileri sürülen ifadelerin delil olarak kullanıldığı, savunma tarafının sunduğu kanıtların ise çoğu zaman dikkate alınmadığı kaydedildi.
"SABOTAJ VE CASUSLUK" SUÇLAMALARI
“Sabotaj ve casusluk” suçlamalarıyla en az 148 Ukrayna vatandaşının yargılandığı belirtildi. Bunlar arasında 2014’ten bu yana Kırım’da tutulanlar ile 24 Şubat 2022’den sonra Herson ve Zaporijjya’dan kaçırılarak Kırım’daki tutukevlerine götürülen en az 45 kişinin bulunduğu bildirildi.
Ayrıca Yehova'nın Şahitleri'ne (Yahudilik ve Hıristiyanlık karışımı bir dinî hareket) yönelik baskılardan en az 33 kişinin etkilendiği, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki Numan Çelebicihan Taburu davası kapsamında ise 38’den fazla kişinin yasa dışı olarak hapsedildiği kaydedildi.
SİVİLLERİN SERBEST BIRAKILMASI SINIRLI
Raporda, esir değişim mekanizmasının siviller açısından etkisiz kaldığı vurgulandı. Serbest bırakılan 6 binden fazla kişi arasında yalnızca 403 sivilin bulunduğu, 2025 yılında ise Kırım’da tutulan sadece iki sivilin serbest kalabildiği ifade edildi.
Kırım Tatar Kaynak Merkezinin verilerine de yer verilen raporda, 2025’te Kırım’da 244 yasa dışı gözaltı yapıldığı, bunların 90’ının Kırım Tatarlarına yönelik olduğu belirtildi. Aynı dönemde siyasi tutukluların 53 sevk işlemiyle farklı cezaevlerine nakledildiği, bunların 38’inin Kırım Tatarı olduğu aktarıldı.
26 Ocak itibarıyla Kırım’da, Rusya Federasyonu İdari Suçlar Kanunu’nun “Rus ordusunu itibarsızlaştırma” maddesi kapsamında bin 672 dava açıldığı, bunların büyük bölümünün kadınlara yönelik olduğu kaydedildi.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları İzleme Misyonu yetkilisi Noelle Calhoun’un değerlendirmesine de yer verilen raporda, işgal güçlerinin tutuklamalarda Ukrayna ve uluslararası hukuk yerine Rus mevzuatını uyguladığı vurgulandı.
Ukrayna Dış İstihbarat Servisi verilerine göre ise Şubat 2022 ile Aralık 2025 arasında Rusya’da savaş karşıtı tutumlar nedeniyle 12 bin 19 idari, 227 de ceza davası görüldü.