İnsan hakları savunucuları, Rusya'nın 2026'nın ilk 5 ayında, işgal altındaki Kırım ve diğer Ukrayna topraklarında 67 yasa dışı arkeolojik kazı izni verdiğini duyurdu.
Rusya, Ukrayna topraklarındaki askerî işgalini ve asimilasyon politikalarını kültürel alanda da derinleştiriyor. Ukrayna Bölgesel İnsan Hakları Merkezi uzmanları tarafından hazırlanan ve BM Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonuna sunulan rapora göre; Kremlin yönetimi, 2026 yılının ilk beş ayında işgal altında tuttuğu Ukrayna topraklarında yasa dışı arkeolojik kazı faaliyetlerini büyük ölçüde artırdı.
Raporda, Rus devlet kurumlarının Ocak-Mayıs 2026 döneminde, işgal altındaki Kırım’da 56, Zaporijjya, Herson, Luhansk ve Donetsk bölgelerinde ise 11 olmak üzere toplam 67 yasa dışı arkeolojik kazı için "açık izin belgesi" (kazı ruhsatı) düzenlediği belgelendi.
Rusya’nın yeni arkeolojik kazı sezonu için hummalı bir hazırlık içinde olduğunu kaydeden araştırmacılar; Rusya Bilimler Akademisi Kırım Arkeoloji Enstitüsü, Moskova Pedagoji Devlet Üniversitesi Artezian Arkeolojik Sefer Heyeti ve Devlet Ermitaj Müzesi Mirmekiy Sefer Heyeti gibi köklü Rus kurumlarının bölgeye gönderilmek üzere özel ekipler kurduğunu aktardı. Tüm bu çalışmaların, Ukrayna makamlarının onayı alınmaksızın doğrudan Rusya Kültür Bakanlığı üzerinden yürütülmesi, uluslararası insani hukuk normlarının açık bir ihlali olarak kayıtlara geçti.
KÜLTÜREL MİRASI “RUSLAŞTIRMA” VE PROPAGANDA STRATEJİSİ
Rusya’nın yasa dışı kazılar aracılığıyla Ukrayna’ya ait kültürel mirası sistemli bir şekilde yağmaladığına ve mülkiyetine geçirdiğine dikkat çeken uzmanlara göre, işgalci yönetim, yasa dışı kazıların yanı sıra Ukrayna'ya ait tarihi ve kültürel varlıkları Rus sicillerine kaydederek yeniden tescil ediyor, kültürel nesneler üzerinde sözde “restorasyon” adı altında aslına uygun olmayan müdahaleler gerçekleştiriyor ve yağmalanan müze eserlerini propaganda amaçlı sergilerde kullanıyor.
Bu durumun en somut örnekleri arasında, ünlü ressam Arhip Kuinci’nin (Arkhip Kuindzhi) çalınan eserlerinin sergilenmesi ve UNESCO dünya mirası listesinde yer alan Hersones Tavriyskıy antik kentinin tampon bölgesindeki kazılarda ele geçirilen tarihi eserlerin Rusya'daki sergilere taşınması gösterildi.
“AMAÇ UKRAYNA KİMLİĞİNİ TAMAMEN SİLMEK”
Bölgesel İnsan Hakları Merkezi, işgal altındaki topraklarda bulunan müze ve kültürel kurumların, Rusya tarafından işgali meşrulaştırma ve Rus yanlısı anlatıları yayma araçlarına dönüştürüldüğünün altını çizdi. İnsan hakları savunucuları, Rusya Federasyonu'nun bu adımlarla Ukrayna'nın kültürel mirasını dönüştürüp Rus kültürel alanına entegre etmeyi ve böylece toprağın gerçek sahibi olan Ukrayna ve Kırım Tatar kültürel kimliğini tamamen ortadan kaldırmayı amaçladığı uyarısında bulundu.