BM Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca kurulan Tahkim Mahkemesi, Rusya'nın Azak Denizi ve Kerç Boğazı'nı "Rus gölü" olarak nitelendiren iddialarını reddederek Ukrayna'nın kıyıdaş devlet haklarını onayladı ve Rusya'yı Kerç Köprüsü inşasıyla uluslararası hukuku ihlal etmekten suçlu buldu.
Ukrayna, Rusya’nın Kırım’ı işgal etmesinin ardından Karadeniz, Azak Denizi ve Kerç Boğazı’nda Ukrayna’nın egemenlik haklarını gasp etmesine karşı başlattığı hukuk savaşında bir zafer kazandı. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmî açıklamaya göre, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) uyarınca kurulan Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Ukrayna’nın 2016 yılında Rusya aleyhine açtığı davada nihai kararını verdi. Mahkeme, Kremlin’in Azak Denizi ve Kerç Boğazı üzerindeki "mutlak kontrol" ve "tarihi sular" iddialarını tamamen reddederek Rusya’yı uluslararası hukuku ve deniz çevresini ihlal etmekten suçlu buldu.
Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Rusya'nın Kırım'ı işgal ettikten sonra inşa ettiği Kerç Köprüsü (Kırım Köprüsü), deniz tabanına döşediği sualtı enerji kabloları ve doğalgaz boru hatları projelerinin tamamında BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin birçok hükmünü açıkça ihlal ettiğini hükme bağladı. Kararda, Moskova’nın bu devasa altyapı projelerini hayata geçirirken deniz çevresi üzerindeki yıkıcı etkilerine dair gerekli çevresel etki değerlendirmelerini yapmadığı, ilgili raporları uluslararası kamuoyuyla paylaşmadığı ve deniz ekosisteminin korunması konusunda kıyıdaş devlet olan Ukrayna ile iş birliği yapmaktan kaçındığı tescillendi.
“AZAK DENİZİ ‘RUS GÖLÜ’ DEĞİL”
Mahkemenin en kritik hamlesi ise Rusya'nın jeopolitik tezlerini çürütmek oldu. Sunulan savunmalarda Rusya’nın bu stratejik su yollarını kendi iç denizi gibi gösterme çabalarını boşa çıkaran mahkeme, Azak Denizi ve Kerç Boğazı’nın "Rus gölü" olmadığını, her iki devletin (Ukrayna ve Rusya Federasyonu) ortak iç suları statüsünde bulunduğunu teyit etti. Kararda, Ukrayna’nın Karadeniz, Azak Denizi ve Kerç Boğazı’nda uluslararası hukuktan doğan tüm egemenlik ve kıyıdaş devlet haklarının aynen korunduğu, Rusya’nın 2022 yılındaki topyekûn işgal girişimi dahil hiçbir tek taraflı yasa dışı eyleminin bu statüyü değiştiremeyeceği vurgulandı.
“RUSYA’NIN KIRIM’IN STATÜSÜNÜ DEĞİŞTİRME ÇABALARI HUKUKEN GEÇERSİZ”
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, tahkim kararının Rusya'nın işgal rejimine indirilmiş büyük bir hukuki darbe olduğunu belirterek şu açıklamayı yaptı:
“Bu karar, Rusya'nın işgal altındaki Kırım'ın ve çevresindeki deniz alanlarının statüsünü değiştirme girişimlerinin uluslararası alanda hiçbir tanınırlığının olmadığının bir başka tescilidir."