Kırım Tatar Millî Kurultayı azalarından, Millî Fırka üyelerinden ve Kırım Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin ilk Başkanı Veli İbrahim, 98 yıl önce bugün kurşuna dizilerek şehit edildi.
Kırım Tatar halkının siyasi tarihinde önemli bir yere sahip olan Veli İbrahim, şehit edilişinin 98. yılında yeniden anılıyor. Kırım Tatarlarının eğitim, kültür ve dil hakları için yürüttüğü çalışmalarla bilinen İbrahim, Sovyet baskılarının hedefi haline gelen isimlerden biri oldu.
1888 yılında Kırım'ın Bahçesaray şehrinde doğan Veli İbrahim, Millî Fırka üyesi olarak siyasi faaliyet yürüttü. Ayrıca birinci Kırım Tatar Milli Kurultayı’nda delege olarak görev aldı.
Sovyetler Birliği döneminde ise Kırım Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Merkez Yürütme Komitesi Başkanı oldu. Bu görev, dönemin Kırım yönetimindeki en güçlü pozisyonlarından biri olarak görülüyordu.
KIRIM TATARLARI İÇİN HANGİ ADIMLARI ATTI?
Veli İbrahim’in görev yaptığı dönemde Kırım Tatarlarının eğitim, kültür ve dil alanlarında yeniden güç kazanması için çeşitli çalışmalar yürütüldü.
İbrahim, halkının haklarını korumaya çalışan siyasi bir figür olarak öne çıktı. Ancak bu süreç uzun sürmedi.
SOVYET YÖNETİMİ NEDEN HEDEF ALDI?
1928 yılında Sovyet yönetimi tarafından “devlete karşı faaliyet”, “milliyetçilik” ve çeşitli suçlamalarla tutuklandı.
Dönemin siyasi atmosferinde bu tür suçlamalar çoğu zaman ağır cezalarla sonuçlanıyordu. Veli İbrahim de 9 Mayıs 1928 tarihinde kurşuna dizilerek idam edildi.
Onun ölümü, Kırım Tatar aydınlarına yönelik daha geniş çaplı baskı sürecinin de habercisi oldu. Binlerce Kırım Tatarı ilerleyen yıllarda sürgün, tutuklama ve baskılarla karşı karşıya kaldı.
62 YIL SONRA İTİBARI İADE EDİLDİ
Sovyetler Birliği yetkilileri, Veli İbrahim’in ölümünden 62 yıl sonra dikkat çeken bir karar aldı.
1990 yılında, delil yetersizliği gerekçesiyle Veli İbrahim’in itibarı resmen iade edildi.
Kırım Tatar halkının hak mücadelesinde önemli bir isim olarak hafızalarda yer eden Veli İbrahim, bugün de saygıyla anılıyor.