Ukrayna ordusunun lojistik darbeleriyle Kırım'da güvenliğin kalmaması üzerine Rus Ermitaj Müzesi yarımadadaki kazılarını süresiz olarak durdurdu.
Rusya’nın Saint Petersburg şehrindeki dünyaca ünlü devlet müzesi “Ermitajı" (Hermitage), işgal altındaki Kırım'da yürüttüğü tüm yasa dışı arkeolojik kazı ve ekspedisyonları süresiz olarak ertelemek zorunda kaldı.
Rus propaganda mekanizmalarından TASS’a konuşan Ermitaj Müzesi Kuzey Karadeniz Antik Arkeolojisi Bölüm Başkanı ve sözde Mirmekiy Arkeoloji Ekspedisyonu Sorumlusu Aleksandr Butyagin, yarımadadaki güvenlik durumunun çöküşünü itiraf etti.
“SEBEBİNİ YORUMLAMAYA GEREK YOK, ÇALIŞMAK İMKANSIZ”
Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin son dönemde Kırım'daki Rus askeri üslerine, lojistik hatlarına ve enerji altyapısına yönelik artan başarılı operasyonları, Ukrayna kültürel mirasını yağmalayan Rus arkeologları da kaçmaya zorladı. Güvenlik ve yakıt krizi nedeniyle yarımadada lojistiğin kilitlendiğini üstü kapalı şekilde kabul eden Rus arkeolog Aleksandr Butyagin, "Ekspedisyonlar, bölgedeki durum düzelene kadar ertelenmiştir. Sebeplerinin, bence bir yoruma ihtiyacı yok. Şu anda Kırım'da normal bir çalışma ortamı organize etmek son derece zor." ifadelerini kullandı. Butyagin, yasa dışı kazıların ne zaman başlayabileceğine dair ise hiçbir tarih veremedi.
KIRIM’I YAĞMALAYAN ARKEOLOG: ALEKSANDR BUTYAGİN KİMDİR?
1999 yılından bu yana Kırım’daki antik Mirmekiy kenti kazılarını yöneten Aleksandr Butyagin, Ukrayna'nın kültürel mirasını organize bir şekilde yağmalayan Rus isimlerin başında geliyor. Butyagin, Ukrayna tarafından "işgal altındaki topraklarda kültürel varlıkları gasp eden ve çalan suçlular" listesine dahil edilmişti. Rus arkeolog, 2022 yılında Kerç yakınlarındaki antik kentte Büyük İskender dönemine ait 30 altın sikkeden oluşan benzersiz bir define bulmuş ve güncel değeri 8,5 milyon grivnadan (yaklaşık 7 milyon TL) fazla olan bu Ukrayna mirasını yasa dışı yollarla Rusya'ya kaçırmıştı. Ukrayna makamları, bu yasa dışı faaliyetleri nedeniyle Butyagin hakkında soruşturma başlatarak gıyabi tutuklama kararı çıkarmıştı.
Kırım Savcılığı yetkilileri, Butyagin’in Kırım’daki kültürel yağma nedeniyle yargılanacak tek isim olmadığını; yarımadadaki tarihi alanları talan eden, aralarında hem Rus hem de iş birlikçi Ukrayna vatandaşlarının bulunduğu toplam 7 üst düzey arkeolog hakkında daha aktif ceza davalarının sürdüğünü bildirdi.
ARALIK 2025’TE GÖZALTINA ALINDI
Rus bilim insanı Butyagin, Hollanda’dan Balkanlara seyahat ederken 11 Aralık 2025’te Varşova’dan transit geçtiği sırada Polonya İç Güvenlik Ajansı tarafından durdurularak gözaltına alındı. Ardından Polonya mahkemesi, savcılıkta ifade vermeyi reddeden bilim insanı hakkında 40 günlük tutukluluk kararı verdi. Tutukluluk süresi Ocak ile Mart aylarında uzatılan Butyagin'in iade süreci, Polonya yargısında dikkat çeken bir hukuk mücadelesine dönüştü. Savunma tarafı, daha önce Kuzey Akım boru hattı sabotajı şüphelisinin Almanya'ya iadesini reddederek Ukrayna lehine tavır aldığı gerekçesiyle hakimin reddini talep etmiş, ancak bu talep mahkemece reddedilmişti.
Varşova Bölge Mahkemesi, 18 Mart'ta yapılan duruşmada, Rus işgali altındaki Kırım’da yasa dışı kazı çalışmaları yürüterek Ukrayna'nın kültürel mirasına verdiği zarar nedeniyle Ukrayna tarafından aranan Rus arkeolog Aleksandr Butyagin’in Ukrayna’ya iade edilme talebini kabul etmişti.
BUTYAGİN BELARUS'A TESLİM EDİLDİ
Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, 28 Nisan’da Belarus ile gerçekleştirilen mahkûm takası kapsamında, işgal altındaki Kırım'da yasa dışı kazı yaptığı gerekçesiyle Ukrayna tarafından iadesi istenen Rus arkeolog Aleksandr Butyagin'in serbest bırakıldığını duyurdu. Belarus-Polonya sınırında 28 Nisan'da gerçekleşen takasta Butyagin ve bir Rus askerin eşinin yanı sıra toplam 5 kişi serbest bırakılırken; karşılığında Moldova istihbaratına bağlı iki subay ve diğer rehinelerin alındığı bildirildi.