
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü topyekûn işgal saldırıları yalnızca şehirleri ve insan hayatını değil, ülkenin çevresini, Karadeniz havzasının tamamını ve işgal altındaki Kırım’ın eşsiz ekosistemini de geri dönüşü olmayan bir yıkıma sürüklüyor. Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda (COP31) Ukrayna heyetinde yer alan Ukrayna Ekonomi ve Çevre Bakan Yardımcısı Oleksandr Krasnolutskıy, Kırım Haber Ajansı’na (QHA) verdiği özel röportajda, savaşın yol açtığı çevre kırımı (ekosid) tablosunu ve Kıyiv’in tazminat mücadelesini anlattı.
Savaş koşullarına rağmen iklim diplomasisinden vazgeçmediklerini belirten Krasnolutskıy, COP31’deki en temel önceliklerinden birinin Rusya’nın işgal altındaki Kırım, Donetsk ve Luhansk bölgeleri adına uluslararası platformlarda rapor sunarak işgali meşrulaştırma girişimlerinin önüne geçmek olduğunu ifade etti.
"SAVAŞ EMİSYONLARI AVRUPA ÜLKELERİNİN SANAYİSİNİ AŞIYOR”
Rus saldırganlığının küresel iklim krizini doğrudan derinleştirdiğini ve askerî faaliyetlerin ortaya çıkardığı karbon salımının devasa boyutlara ulaştığını vurgulayan Krasnolutskıy, şu değerlendirmelerde bulundu:
Normalde sanayiden ve işletmelerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılmasını konuşuruz; ancak savaşın yol açtığı emisyonlar bazen bazı Avrupa ülkelerinin tüm sanayi emisyonlarından bile daha fazla oluyor. Bu nedenle dünyaya, bu emisyonların bedelini birilerinin ödemesi gerektiğini anlatmalıyız. Bu bedeli saldırgan taraf olan Rusya Federasyonu yönetimi ödemelidir.
Ukrayna’nın 2050 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşma hedefinin mevzuatta açıkça yer aldığını hatırlatan Krasnolutskıy, ülkenin eski Sovyet standartlarıyla değil; Avrupa Birliği (AB), Almanya, İsveç ve Japonya gibi müttefiklerin desteğiyle günümüzün en gelişmiş teknolojileriyle ve Avrupa standartlarıyla yeniden inşa edileceğini dile getirdi.
“KIRIM’IN STRATEJİK YERALTI SU REZERVİ HIZLA TÜKETİLİYOR”
İşgal altındaki Kırım Yarımadası’ndaki ekolojik duruma ilişkin uydu görüntüleri ve bölgedeki duyarlı Ukrayna vatandaşlarından gelen verileri QHA ile paylaşan Krasnolutskıy, Rus işgal yönetiminin Kırım doğasına verdiği tahribatı sert sözlerle eleştirdi. Rusya’nın ele geçirdiği bölgelerde adeta bir çekirge sürüsü gibi ilerleyerek önüne çıkan her şeyi yok ettiğini belirten Bakan Yardımcısı, işgalin ilk yıllarından itibaren Ukrayna döneminde koruma altında olan tabiat parklarının ve sit alanlarının inşaat faaliyetleri uğruna tahrip edildiğini söyledi. Yüzyıllardır büyüyen koruma altındaki ağaçların bina dikmek amacıyla kesilmesinin telafisi imkânsız bir kayıp olduğunu kaydetti.
Kuzey Kırım Kanalı’nın kapanmasının ardından işgal yönetiminin yeraltı sularını kontrolsüzce kullanmasına da değinen Krasnolutskıy, işgal öncesi yapılan jeolojik araştırmaların Kırım’daki yeraltı su rezervlerinin yoğun kullanıma elverişli olmadığını ortaya koyduğunu hatırlatarak, "Bu rezervler Kırım’ın stratejik su deposuydu ve ne yazık ki şu an kontrolsüz bir şekilde tüketiliyor. Orada çok ciddi bir su sorunu yaşanmasından büyük endişe duyuyoruz." ifadelerini kullandı.
"KAHOVKA BARAJI’NIN PATLATILMASI BİR ÇEVRE KIRIMIDIR”
Geniş çaplı işgalin başlangıcından bu yana Ukrayna doğasına verilen maddi zararın yüz milyarlarca avro olarak hesaplandığını açıklayan Krasnolutskıy, asıl kaybın geri getirilemeyecek biyolojik çeşitlilikte yaşandığını vurguladı.
Kahovka Barajı’nın Rus işgal güçlerince patlatılmasını açık bir çevre kırımı olarak niteleyen Krasnolutskıy, Ukrayna’nın güneyine özgü ve nesli tükenmekte olan türlerin yer aldığı Kırmızı Kitap’taki pek çok canlının tamamen yok olduğunu aktardı. Rus birliklerinin Askaniya-Nova Millî Parkı’ndan hayvanları yasa dışı yollarla kaçırdığını da hatırlatan Krasnolutskıy, doğayı sistematik olarak yok eden Rusya’nın uluslararası çevre koruma mekanizmalarında yer almaya layık olmadığını belirtti.
KARADENİZ’DE YUNUS ÖLÜMLERİ VE ZAPORİJJYA’DA ÇORNOBIL BENZERİ FELAKET TEHDİDİ
Türkiye ile ortak deniz olan Karadeniz’deki ekolojik yıkıma dikkat çeken Krasnolutskıy, kıyı millî parkları görevlilerinin ve bilim insanlarının her yıl çok sayıda yunus ölümü tespit ettiğini söyleyerek, "Rusya Federasyonu’nun saldırgan savaşı Karadeniz’in biyolojik çeşitliliğinin yok olmasına yol açıyor. Bu sadece Ukrayna’nın değil, tüm Karadeniz bölgesinin sorunudur." uyarısında bulundu. Bükreş Sözleşmesi zemininde kıyıdaş ülkelerle ve Türk iş dünyasıyla Karadeniz’i korumaya yönelik ortak programlar geliştirmek istediklerini ifade etti.
Zaporijya Nükleer Santrali’nin Rus işgali altında tutulmasının tüm Avrupa için nükleer bir felaket riski barındırdığını dile getiren Krasnolutskıy, santralin dış elektrik bağlantısının defalarca kesildiğini hatırlatarak, "Bu durum bir nükleer felakete yol açabilir ve rüzgârın yönüne bağlı olarak herhangi bir ülkeyi etkileyebilir. Çornobıl (Çernobil) felaketinin sınır tanımadığını hepimiz gördük. Bu, saldırganı ortaklaşa durdurmamız gereken küresel bir sorundur." dedi.
TARİHÎ TAZMİNAT HEDEFİ: “RUSYA İLK ÇEVRE TAZMİNATINI ÖDEYECEK”
Uluslararası hukuk alanındaki tazminat girişimlerine ilişkin bilgi veren Krasnolutskıy, İsveç hükûmetinin desteğiyle oluşturulan millî çevre hasar kayıt sisteminin Uluslararası Zarar Kayıt Mekanizmasına (RD4U) entegre edilmesi için çalışmaların sürdüğünü açıkladı. Savaş sonrası doğrudan çevre tahribatı için tazminat ödenmesinin dünyada nadir görüldüğüne işaret eden Krasnolutskıy, Ukrayna’nın Rusya Federasyonu’ndan ilk çevre tazminatını tahsil ederek bir öncü olmayı ve dünyadaki tüm saldırganlara "savaşın bedelinin çok ağır olduğunu" gösterecek tarihî bir emsal oluşturmayı hedeflediğini sözlerine ekledi.