Rusya’da 2025’te sertleştirilen göç politikaları, Türkistanlı göçmen çocukların eğitime erişimini ciddi biçimde kısıtladı. Zorunlu Rusça sınavları ve “yer yok” gerekçeleriyle on binlerce çocuk okullara alınmazken, bazı aileler çocuklarını ülkelerine göndermek veya çevrim içi eğitime yönelmek zorunda kaldı.
Rusya’da göç mevzuatının sertleştirilmesi, Türkistan’dan çalışmak için gelen göçmenlerin yaşamını giderek daha fazla etkiliyor. Yetişkinler polis baskınları ve sıkı denetimlerle karşı karşıya kalırken, çocuklar ise eğitime erişim engelleri ile yüz yüze geliyor.
Moskova’nın 2025 yılında yürürlüğe koyduğu yeni uygulamalar, binlerce aileyi çocuklarından ayrılmak, ülkelerine dönmek ya da okulsuz bir yaşamı kabullenmek gibi zor tercihlerle karşı karşıya bıraktı.
“YER YOK” DENİLEREK OKULA ALINMIYORLAR
Kırgızistan vatandaşı Aycamal, Moskova’nın kenar mahallelerinden birinde ailesiyle birlikte yaşıyor. Yedi yaşındaki kızı, geçen sonbaharda Rusça dil sınavında yeterli puanı alamadığı gerekçesiyle okula kabul edilmedi.
Rusya’da 2025’te yürürlüğe giren düzenlemeyle, göçmen çocuklar için okullara kabulde zorunlu Rusça sınavı getirildi. Rusya Federal Eğitim ve Bilim Denetleme Servisi (Rosobrnadzor) verilerine göre, geçen yıl eylül ayında yabancı uyruklu çocukların yüzde 87,5’i okullara alınmadı. Bu, on binlerce çocuğun eğitim dışında kalması anlamına geliyor.
Aycamal’ın kızı da bu çocuklardan biri. Aile, kızlarının Rusya’da doğup büyüdüğünü, beş yıl anaokuluna gittiğini vurguluyor. Azatlık Radyosuna konuşan Aycamal, “Aynı gruptaki tüm çocuklar okula başladı, benim kızım evde kaldı. Kalbim parçalandı. Burada evimiz var, çocuklarımın yarısı burada okuyor.” sözleriyle yaşadıklarını anlattı.
Rusya Devlet Duması Başkanı Vyaçeslav Volodin, düzenlemeyi savunarak dil sınavının “sağlıklı eğitim ve uyum” için gerekli olduğunu iddia etse bile insan hakları savunucuları sınavı geçen çocukların dahi okullara alınmadığını belirtiyor.
Kırgız Türkü Salkın ise iki yıldır kızlarını devlet okuluna yerleştiremedi. Büyük kızını Kırgızistan’daki çevrim içi bir okula, küçüğünü ise ücretli bir özel okula göndermek zorunda kaldı. Salkın, “Her şey hazırdı. Okulun kapısına gittik, bizi içeri bile almadılar. ‘Yer yok’ dediler. O an anladık ki burası bizim ülkemiz değil.” dedi.
“BU AÇIK AYRIMCILIK”
Göç uzmanı Rahat Şeralı, Rusya’da iki-üç yıldır okula gidemeyen çocuklar bulunduğunu söylüyor. Şeralı, “Bir sınıfta yabancı çocuk oranının yüzde 10’u geçmemesi gibi uygulamalar insan haklarının ağır ihlalidir. Bu, açık bir ayrımcılık ve yabancı düşmanlığıdır.” değerlendirmesinde buldu.
Artan sorunlar üzerine Kırgızistan Eğitim Bakanlığı, “Tunguch” adlı çevrim içi okulu hayata geçirdi. Eylül 2025’ten bu yana 2 bin 400’den fazla öğrenci bu okulda eğitim görüyor. Ancak uzmanlara göre uzaktan eğitim, çocuğun sosyal gelişimini ve okul ortamını telafi edemiyor.
AİLELER AYRILIYOR; ÇOCUKLAR ÜLKELERİNE DÖNÜYOR
Bazı aileler çocuklarını ülkelerine göndermeyi tercih ediyor. 37 yaşındaki Elmira, 16 yıldır Rusya’da çalışıyor. İki büyük çocuğu geçen yaz Bişkek’e döndü. Gençler, Rusya’daki okullarda maruz kaldıkları hakaret ve ırkçı söylemler nedeniyle geri dönmek istemediklerini söylüyor. “Bize ‘çurka’, ‘çekik gözlü’ diyorlardı. Orada yaşamak istemiyoruz.” diyen çocuklar, annelerinin de ülkeye dönmesini istiyor.
Elmira ise çocuklarıyla görüntülü konuşurken gözyaşlarını tutamadığını ve onların çocukluğunu ellerinden almak istemediğini söylüyor.
Benzer şekilde Aygül de geçen kış ailesiyle birlikte Kırgızistan’a döndü. “Orada da buradayken de yabancı gibiyiz.” diyen Aygül, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaşın ardından göçmenlere yönelik baskıların arttığını vurguluyor.
Bununla birlikte 2024’te Moskova yakınlarındaki Crocus City Hall saldırısının ardından göçmenlere yönelik polis operasyonları ve ırkçı saldırıların daha da yoğunlaştığı biliniyor.
“AİLELERİYLE GELMESİNLER”
Rusya ekonomisi, özellikle Türkistanlı göçmen işçilere büyük ölçüde bağımlı durumda bulunuyor. Ancak siyasi söylem giderek sertleşiyor. Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, Eylül 2025’te yaptığı açıklamada, çalışmak için gelenlerin ailelerini Rusya’ya getirmemesi gerektiğini savundu.
Bu yaklaşım Duma Başkanı Volodin tarafından da desteklendi. Parlamentoda, işçi göçmenlerin ailelerini Rusya’ya getirmesini yasaklayan bir yasa tasarısı gündeme alındı. Gerekçe olarak ise eğitim ve sağlık sistemine “yük” oluşturulması gösterildi.
Geçen yılki düzenlemeler öncesinde Rusya’da 785 binden fazla yabancı uyruklu çocuk bulunuyordu. Okullarda eğitim görenlerin sayısı ise 200 bini geçmiyordu. Son aylarda kaç çocuğun ülkeyi terk ettiğine dair ise resmî bir veri bulunmuyor.