Rusya, geliştirilmesi nedeniyle ABD’nin 2019’da Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Antlaşması’ndan çekilmesine yol açan 9M729 tipi seyir füzesini Ukrayna’da kullandı.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarında, geliştirilmesi ABD’nin Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler (INF) Antlaşması’ndan çekilmesine neden olan 9M729 tipi seyir füzesini kullandığına dair güçlü görsel kanıtlar ortaya çıktı. Birleşik Krallık merkezli Reuters haber ajansına konuşan iki uzman, Ukrayna’daki saldırı alanlarından elde edilen füze parçalarının 9M729’a ait olduğunu doğruladı.
Ukraynalı üç kolluk kaynağı tarafından Reuters’a sağlanan görüntüler, nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip bu füzenin savaşta kullanıldığına dair bugüne kadarki ilk görsel kanıt olma özelliği taşıyor.
UKRAYNA’NIN BATISINDA BULUNAN PARÇALAR
Ukraynalı kaynaklara göre füze parçaları Jıtomır (Zhytomyr), Lviv, Himelnıtskıy (Khmelnytskyi) ve Vinnitsa bölgelerinde bulundu. Reuters, fotoğrafların nerede ve ne zaman çekildiğini bağımsız olarak doğrulayamadı.
Parçalar üzerinde “9M729” ibaresi ve 0274 seri numarası yer aldığı belirtildi. Orta Doğu ve küresel güvenlik uzmanı Jeffrey Lewis, görüntülerin 9M729’a ait olduğunu değerlendirirken, Birleşik Krallık merkezli savunma istihbarat şirketi Janes analistleri de yüksek olasılıkla bu füzenin kullanıldığını bildirdi.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiha daha önce Rusya’nın 2022’de iki, 2023 Ağustos-Ekim döneminde ise 23 kez 9M729 kullandığını açıklamıştı. Kaynaklara göre 17 Şubat’ta en az dört füze daha fırlatıldı.
2 BİN 500 KİLOMETRE MENZİL, AVRUPA BAŞKENTLERİ HEDEFTE
9M729’un menzilinin yaklaşık 2 bin 500 kilometre olduğu belirtiliyor. Bu, Avrupa’daki birçok başkentin füze menzili içinde olduğu anlamına geliyor. INF Antlaşması özellikle 500 kilometre üzeri kara konuşlu füzeleri yasaklamıştı çünkü bu sistemlerin gizlenmesi daha kolay ve erken tespiti daha zor kabul ediliyordu.
Rusya ayrıca Kasım 2024’ten bu yana iki kez “Oreşnik” adlı yeni orta menzilli balistik füzeyi de kullandı. Hem 9M729 hem de Oreşnik nükleer ya da konvansiyonel başlık taşıyabiliyor.
NEDEN KULLANILIYOR?
Rusya, dört yıldır süren topyekûn işgal girişimi boyunca Ukrayna’ya binlerce füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenledi. Son dönemde özellikle enerji ve ısıtma altyapısını hedef aldı.
Uzmanlara göre Rusya’nın nükleer kapasiteye sahip 9M729’u savaşta kullanması dikkat çekici. Çünkü bu durum, füzenin performansının ve teknik özelliklerinin Batılı askerî uzmanlar tarafından analiz edilmesine imkân tanıyor.
Lewis, Rusya’nın gelişmiş seyir füzesi stokunun sınırlı olabileceğini ve bu nedenle daha uzun menzilli stoklara başvurmuş olabileceğini ifade etti.
AVRUPA’DA YENİ SİLAHLANMA ARAYIŞI
INF’nin çöküşü ve New START’ın sona ermesiyle birlikte Avrupa’da güvenlik dengeleri yeniden şekilleniyor. Bazı NATO ülkeleri, Rusya ile caydırıcılık farkını kapatmak amacıyla uzun menzilli “derin vuruş” kabiliyetleri geliştirmeyi ya da satın almayı planlıyor.
Avrupa hükûmetleri arasında, ABD’nin kıtanın savunmasına bağlılığı konusunda artan soru işaretleri olduğu da belirtiliyor. Vaşington (Washington) Avrupa’nın konvansiyonel savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor.
Rusya ise ağustos ayında yaptığı açıklamada, nükleer başlık taşıyabilen orta menzilli füzelerin konuşlandırılmasına artık herhangi bir coğrafi sınırlama getirmeyeceğini duyurmuştu.
INF’DEN NEW START’A: NÜKLEER SİLAH KONTROL REJİMİNİN ÇÖKÜŞÜ
Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması (INF), 1987 yılında ABD ile Sovyetler Birliği arasında imzalanmış ve 500 ila 5 bin 500 kilometre menzilli kara konuşlu balistik ve seyir füzelerini yasaklamıştı.
ABD Başkanı Donald Trump, Rusya’nın 9M729 füzesini geliştirerek anlaşmayı ihlal ettiğini öne sürmüş ve 2019 yılında ABD’yi anlaşmadan çekmişti.
Bu ay ayrıca ABD ile Rusya arasında stratejik nükleer silahları sınırlayan son büyük anlaşma olan New START’ın da süresi doldu. Böylece Soğuk Savaş sonrası inşa edilen nükleer silah kontrol mimarisi büyük ölçüde çökmüş oldu.