Almanya, Avrupa Barış Fonu'nda yeniden kullanıma açılan 6,6 milyar avronun tamamının Ukrayna'ya aktarılmasını isterken, Polonya bu plana karşı çıkıyor.
Almanya ile Polonya arasında, Ukrayna’ya yönelik Avrupa Birliği (AB) fonlarının nasıl kullanılacağı konusunda görüş ayrılığı yaşanıyor. Almanya, bloke edilen ve yeniden kullanıma açılan 6,6 milyar avroluk Avrupa Barış Fonu'nun (European Peace Facility-EPF) tamamının Ukrayna'ya aktarılmasını savunurken, Polonya ise bu plana karşı çıkıyor.
Polonya Savunma Bakan Yardımcısı Cezary Tomczyk, 10 Haziran'da RMF 24 radyosuna yaptığı açıklamada, söz konusu kaynağın AB üyesi ülkelerin katkılarıyla oluşturulduğunu belirterek, “Bu para bizim paramız.” ifadelerini kullandı.
Söz konusu 6,6 milyar avroluk fon, daha önce Macaristan'ın eski Başbakanı Viktor Orban'ın vetosu nedeniyle bloke edilmişti. Budapeşte'deki hükûmet değişikliğinin ardından fon yeniden Brüksel'in kullanımına açıldı.
Avrupa Barış Fonu, üye devletlerin Ukrayna'ya sağladığı askerî yardımların maliyetlerini karşılamak ve Ukrayna'nın savunma kapasitesini doğrudan desteklemek amacıyla kullanılabiliyor.
ALMANYA-POLONYA ARASINDA ÇATIŞMA
Fonun en büyük katkı sağlayıcısı olan Almanya, kullanılmayan tüm kaynağın Ukrayna'nın desteklenmesine yönlendirilmesini istiyor. Almanya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, “Avrupa Barış Fonu bir dayanışma mekanizması olarak tasarlanmıştır ve başlangıçta kullanılmayan geri ödemeler de Ukrayna'nın desteklenmesi için değerlendirilmelidir.” denildi.
Polonya ise bu yaklaşımın kendi savunma bütçesini olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Tomczyk, “Pratikte bu paranın azalması, ordumuz için daha az kaynak anlamına geliyor.” diyerek Polonya'nın hak ettiği her avro için mücadele edeceğini söyledi. Ayrıca Brüksel'i “oyunun kurallarını değiştirmeye çalışmakla” suçladı.
Fonun nasıl dağıtılacağına ilişkin müzakereler ise devam ediyor. Kaynağın ne kadarının AB üyesi ülkelere yaptıkları askerî yardımların geri ödemesi olarak aktarılacağı, ne kadarının ise doğrudan Ukrayna'ya yönlendirileceği henüz netlik kazanmadı.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiha, 2 Haziran'da AB'ye çağrıda bulunarak serbest bırakılan Avrupa Barış Fonu kaynaklarının ABD yapımı hava savunma sistemlerinin satın alınması için kullanılmasını istemişti. Ancak uzmanlar, fonun önemli bir bölümünün Ukrayna'ya silah sağlayan AB ülkelerine geri ödeme amacıyla kullanılmasının daha olası olduğunu değerlendiriyor.
GERİLEN UKRAYNA-POLONYA İLİŞKİLERİ
Öte yandan, Avrupa Barış Fonu konusundaki görüş ayrılığı, son dönemde tarihî meseleler nedeniyle gerilen Varşova-Kıyiv ilişkilerinde yeni bir anlaşmazlık başlığı olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar Polonya, Rusya'ya karşı savaşta Ukrayna'nın en güçlü destekçilerinden biri olmayı sürdürse de tarihî hafızaya ilişkin tartışmalar iki ülke arasında zaman zaman diplomatik gerilime neden oluyor.
Son olarak Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy'ın bir özel kuvvetler birliğine Ukrayna İsyan Ordusu'nun (UPA) adını vermesi, Polonya'da tepkilere yol açmıştı. UPA, Ukrayna'nın bağımsızlığı için mücadele eden bir örgüt olarak görülmekle birlikte, İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonyalılara yönelik geniş çaplı katliamlarla da ilişkilendiriliyor.