
Türkiye Cumhuriyeti'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında “Ukraine’s Climate Transition: From Commitments to Implementation, Investment and European Integration” (Ukrayna’nın İklim Dönüşümü: Taahhütlerden Uygulamaya, Yatırıma ve Avrupa Entegrasyonuna) başlıklı panel düzenlendi.
RUS SALDIRILARI, EN AZ 311 MİLYON TON İLAVE CO2 EŞDEĞERİ SERA GAZI SALIMINA YOL AÇTI
Panelde Ukrayna Ekonomi ve Çevre Bakan Yardımcısı Oleksandr Krasnolutskıy (Krasnolutskyi), Rusya’nın topyekûn işgal saldırıları nedeniyle savaşın ilk 4 yılı içerisinde Ukrayna topraklarında, 311 milyon tonun üzerinde ilave karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımının gerçekleştiğini kaydederek “Bilim insanlarımızın hesaplamalarına göre bu miktarın en büyük bölümü yani yüzde 37’si, askerî mühimmatların ve bunların üretiminden kaynaklanan emisyonlardan oluşuyor. Ayrıca savaşın şiddetlendirdiği arazi ve orman yangınları da yüzde 23 oranında emisyona neden oluyor.” ifadelerini kullandı.
İŞGALCİ RUSYA’DAN, KIRIM’I KENDİ SERA GAZI EMİSYONU RAPORLAMASINA DÂHİL ETME GİRİŞİMİ
Krasnolutskıy, Rusya’nın, Ukrayna’nın enerji, ulaşım, tarım ve diğer altyapı tesislerini hedef aldığını ve bütün bu tesislerin yeniden inşa edilmesinin gerekmesi nedeniyle bu sürecin de gelecekte ilave emisyonlara yol açacağına dikkati çekti. Bununla birlikte Krasnolutskıy Rusya’nın, işgal altında tuttuğu Kırım ile Ukrayna’nın Donetsk ve Luhansk bölgelerinde işgali altında tuttuğu toprakları kendi sera gazı emisyonu raporlamasına dâhil etmek istediğini vurgulayarak “Ukrayna, ne yazık ki işgal altındaki topraklarında ve cephe hattında emisyonlara dair gerekli verileri elde edememektedir. Ukrayna olarak bu bölgelerin Ukrayna toprakları olduğunu ve bu yaklaşımı kabul etmediğimizi açıkça belirtiyoruz.” dedi.
UKRAYNA, SERA GAZI İLE METAN EMİSYONLARINI AZALTMAYI HEDEFLİYOR
Krasnolutskıy, 2024 yılında iklim politikasına ilişkin temel yasal çerçevenin oluşturulması yönünde önemli bir adım atarak İklim Politikası Kanunu’nu, 2050 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşması amacıyla kabul ettiğini kaydetti.
Ukrayna’nın millî katkı beyanı kapsamında emisyonları önemli ölçüde azaltmayı ve 2035 yılına kadar ise sera gazı emisyonlarını en az yüzde 65 oranında azaltmayı planladığını dile getiren Bakan Krasnolutskıy, “Bu yılın yaz ayları içerisinde Ukrayna, uzun vadeli düşük emisyonlu kalkınma stratejisini kabul etti. Bununla beraber nihai enerji tüketimimizin en az yüzde 25’inin yenilenebilir enerjiden elde edilmesi ve metan emisyonlarının 2035 yılına kadar yüzde 30 oranında azaltılması da hedeflerimiz arasında yer alıyor.” şeklinde konuştu.
UKRAYNA, İKLİM HEDEFLERİ VE BU KAPSAMDA YÜRÜTÜLEN FAALİYETLERİ İÇEREN BİR SİSTEM KURDU
Krasnolutskıy, ocak ayında hükûmetin iklim değişikliği konusunda 29 uzmanın yer aldığı bir uzmanlar konseyi kurduğunu ve nisan ayında, 1990-2024 dönemine ilişkin ulusal sera gazı emisyon envanterinin Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryasına sunulduğunu kaydetti. Ayrıca Krasnolutskıy, hâlihazırda Ukrayna Parlamentosu Verhovna (Verkhovna) Rada bünyesinde bir yasa tasarısı hazırladıklarını bildirdi.
PARİS İKLİM ANLAŞMASI, SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI VE EMİSYON TİCARET SİSTEMİ
Ukrayna’nın Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) kapsamında çalışmalar yürüttüğünü kaydeden Bakan Krasnolutskıy, 2027 yılında ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) çerçevesini oluşturmayı ve izleme, raporlama ve doğrulama mekanizmasını uygulamaya koymayı ve Paris İklim Anlaşması'nın 6. maddesi kapsamında ilk projeleri hayata geçirmeyi de hedeflediklerini bildirdi.
VANDENBERGHE, UKRAYNA’NIN İKLİM POLİTİKALARI ÜZERİNDE ÇALIŞMASINI MEMNUNİYETLE KARŞILADI
Avrupa Komisyonu İklim Eylemi Genel Müdürü (DG Clima) Kurt Vandenberghe ise Avrupa Birliği’nin (AB) Ukrayna’nın yanında durduğunu vurgulayarak “Ukraynalıların gösterdiği direniş karşısında çok etkilendik. Avrupa Komisyonu, 2027 yılı için Ukrayna’ya ilave 45 milyar avroluk ilave yardım paketinin gönderilmesine karar verdi. Bu da bizim dayanışmamızı gözler önüne sermektedir. Savaşın sert koşullarına rağmen Ukrayna, iklim ve çevre politikaları üzerinde çalışmaya devam etmektedir. Bunu memnuniyetle karşılıyoruz.“ dedi.
“UKRAYNA’NIN AB’YE ENTEGRASYONU ÇOKTAN BAŞLADI”
Estonya Enerji ve Çevre Bakanı Erkki Keldo da konuşmasında şu ifadelere yer verdi:
Ukrayna, Avrupa Birliği’ne şunu gösterdi: Entegrasyon, savaş sonrası yeniden inşanın ardından başlamayacak; entegrasyon çoktan başladı. Ukrayna, en zor şartlar altında bile bu hedefe yönelik birçok adım attı. Ukrayna’nın iklim politikaları, enerji altyapısından ayrı düşünülemez. Onarılan her enerji tesisi, modern enerji ekipmanı ve yenilenebilir enerjiye dönük her bir proje, Ukrayna’nın iklim hedefleri yolunda atılan adımlardır.
"ÖNÜMÜZDEKİ ENGELLERE RAĞMEN GELECEĞE DAİR BEKLENTİLERİMİZ BÜYÜK"
Avrupa Komisyonu Vergi ve Gümrük Birliği Direktörü Maria Elena Scoppio, “Ukrayna’yı AB ile eşit bir ortağımız olarak görüyoruz. Önümüzdeki engellere rağmen geleceğe dair beklentilerimiz büyük. Ukrayna, karşı karşıya olduğu bütün zorluklara rağmen iklim alanında son derece kayda değer adımlar attı.” dedi.
İsveç İklim ve Çevre Bakanı Romina Pourmokhtari, “Öncelikle şunu vurgulamam gerekir: İsveç, Ukrayna’ya desteğini aynen sürdürmektedir. Ukrayna’ya sunduğumuz destek, ülkemizdeki seçimlerde elde edilen sonuçlarından bağımsızdır; bu destek, siyasetüstüdür.” şeklinde konuştu.
BAKAN FRATİN'DEN HAVA KALİTESİ İZLEME SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ VURGUSU
İtalya Çevre ve Enerji Güvenliği Bakanı Gilberto Pichetto Fratin, “İtalya’ya göre çevre politikalarının kalitesi, dayandıkları verilerin kalitesine bağlıdır. Ölçülmeyen şey yönetilemez. Bu nedenle, geniş kapsamlı hava kalitesi izleme sisteminin güçlendirilmesi teknik bir ayrıntı değil, Avrupa standartlarıyla tam uyumlu ve etkili politikalar oluşturmak için vazgeçilmez bir koşuldur.” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Bakan Fratin, “Ukrayna’daki hava izleme sistemini güçlendirmek, ulusal sınırların ötesine geçen faydalar sağlamak ve tüm Avrupa kıtasının dayanıklılığına katkıda bulunmak anlamına gelir. Bu nedenle İtalya, Ukrayna’nın çevre kurumlarını güçlendirme, yeşil dönüşümü teşvik etme ve Avrupa entegrasyonu yolunda ilerleme çabalarını desteklemeye devam edecektir.” dedi.
“SAVAŞ KOŞULLARINDA BİLE UKRAYNA, AB ÜYELİĞİ YÖNÜNDE REFORMLAR HAYATA GEÇİRMEKTEDİR”
Almanya Federal Çevre Bakanlığı Parlamento Devlet Sekreteri Rita Schwarzelühr-Sutter, “Almanya, Ukrayna’nın yanındadır. Ukrayna halkı, büyük bir adanmışlık ve cesaretle Rus saldırılarına karşı ülkesini savunmuştur. Ukrayna halkı, en zor şartlar altında bile ülkesinde kamusal yaşamı sürdürmektedir. Savaş koşullarında bile Ukrayna, Avrupa Birliği üyeliği yönünde reformlar hayata geçirmektedir. Çevre ve iklim politikaları, sürdürülebilir kalkınmanın temelidir.” dedi.
“UKRAYNA’NIN ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜ DESTEKLEMEK, AVRUPA ADINA BİR YATIRIMDIR”
Litvanya Çevre Bakan Yardımcısı Aira Paliukenaite-Stasiukaite ise şu değerlendirmeleri yaptı:
Ukrayna hükûmetinin, halkının ve uluslararası toplumun gösterdiği üstün çabaya rağmen Rus saldırıları devam etmektedir. Rus saldırıları, her gün insan hayatına mal olmakta, enerji güvenliğini tehlikeye atmakta ve Paris İklim Anlaşması kapsamında verdiğimiz emeklerin boşa gitmesine sebep olmaktadır. Bu şartlar altında birlik ve beraberlik içinde olmak, her zamankinden daha da önemlidir. Ukrayna’yı ve Ukrayna’nın enerji dönüşümünü desteklemek sadece dayanışma değil, Avrupa adına bir yatırımdır.
UKRAYNA, SAVAŞ KOŞULLARINDA SANAYİ YATIRIMLARINI GÜVENCE ALTINA ALMAKTA ZORLANIYOR
İklim Kulübü Genel Sekreteri Michael Apicelli, Ukrayna’nın Rusya’nın saldırılarına rağmen sanayisini karbonsuzlaştırma ve temiz sanayiye geçiş çabalarını sürdürdüğünü belirterek, ülkenin bu alandaki çalışmalarını desteklediklerini söyledi. 53 üyeden oluşan İklim Kulübü’nün 2035 yılına kadar temiz sanayi dönüşümüne yönelik 500 milyar dolarlık yatırım hedeflediğini aktaran Apicelli, Ukrayna’nın savaş koşullarında sanayi yatırımlarını güvence altına almakta zorlandığına dikkat çekti. Emisyon ticaret sistemleri konusunda Ukrayna ile iş birliğini sürdürdüklerini belirten Apicelli, ülkenin tüm zorluklara rağmen kulübün kurucu üyeleri arasında yer aldığını ve bu alanda öncü bir tutum sergilediğini ifade etti.
Ukrayna’nın toparlanma ve dayanıklılık sürecinin uluslararası toplumun ortak mücadelesi olduğunu vurgulayan Apicelli, savaşın yol açtığı kayıpların her zaman telafi edilemeyebileceğini söyledi. Daha iyi bir geleceğin bugünden yapılacak yatırımlara bağlı olduğunu belirten Apicelli, Ukrayna’nın öncülük ettiği dayanıklılık çabalarının uluslararası toplumun gündeminde öncelikli yer tutması gerektiğini kaydetti.
UKRAYNA’NIN YEŞİL DÖNÜŞÜMÜ, AVRUPA ENTEGRASYONUNUN TEMELİNİ OLUŞTURUYOR
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Küresel İklim Değişikliği Direktörü Cassidy Flynn, Ukrayna’nın savaşın ağır koşullarına rağmen iklim dönüşümünü hızlandırma, doğal kaynaklarını koruma ve daha sürdürülebilir bir ekonomi oluşturma yönünde önemli adımlar attığını belirtti. UNDP’nin Ukrayna’nın yeşil dönüşüm sürecine verdiği desteği anlatan Flynn, ülkenin uzun vadeli iklim politikalarının geliştirilmesine, 2050 yılına kadar düşük emisyonlu kalkınma stratejisinin hazırlanmasına ve Paris Anlaşması’nın 6. maddesinin uygulanmasına katkı sunduklarını söyledi. Flynn ayrıca, uluslararası karbon ticaretine yönelik ulusal çerçevenin ve karbon kayıt sisteminin oluşturulmasına destek vererek Ukrayna’nın uluslararası iklim finansmanı ve özel yatırımlara erişimini kolaylaştırmayı hedeflediklerini ifade etti.
UNDP’nin Ukrayna’nın Avrupa Birliği çevre ve iklim standartlarına uyum çalışmalarına da katkı sağladığını kaydeden Flynn, Ekonomi ve Çevre Bakanlığı ile birlikte AB müktesebatının 27. faslı kapsamındaki tarama sürecinin tamamlanması için çalıştıklarını belirtti. Yeşil dönüşüm hedeflerinin somut yatırımlara dönüştürülmesine yönelik projelere de değinen Flynn, kamu binalarında enerji verimliliğinin artırılması için yaklaşık 23 milyon dolar, güneş enerjisi kapasitesi ve batarya depolama sistemlerinin geliştirilmesi için ise yaklaşık 20 milyon dolarlık finansman sağlanmasına katkıda bulunduklarını aktardı. Çalışmaların toplamda 24 bin megavatlık enerji tasarrufuna ve 4 bin 500 kişilik yeşil istihdamın oluşturulmasına katkı sunduğunu belirten Flynn, Ukrayna’nın yeşil dönüşümünün yalnızca çevresel bir gündem olmadığını, ülkenin ekonomik kalkınması ve Avrupa entegrasyonu açısından da önemli bir temel oluşturduğunu vurguladı.
RUSYA’NIN HESAP VEREBİLİRLİĞİNİN SAĞLANMASI AÇISINDAN VERİ TOPLAMANIN ÖNEMİ VURGULANDI
Finlandiya İklim ve Çevre Bakan Danışmanı Saija Vuola, Ukrayna’nın güncellenmiş Ulusal Katkı Beyanı ve uzun vadeli düşük emisyonlu kalkınma stratejisine ilişkin kararlarını takdirle karşıladıklarını belirtti.
Finlandiya’nın Ukrayna’nın bağımsızlığına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik desteğinin süreceğini vurgulayan temsilci, Ukrayna’nın Finlandiya’nın en büyük kalkınma iş birliği ortağı ve insani yardımın en fazla ulaştırıldığı ülke olduğunu söyledi.
İki ülke arasındaki iş birliği kapsamında çevresel izleme sistemlerinin güçlendirilmesi, savaşın yol açtığı zararların değerlendirilmesi, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ve enerji verimliliğinin artırılması alanlarında çalışmalar yürütüldüğünü aktaran temsilci, saldırganın hesap verebilirliğinin sağlanması ve iklim politikalarının sonuçlarının doğrulanması açısından veri toplamanın önemine dikkat çekti.
Finlandiya’nın 2035 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşma hedefinin 2022'de kabul edilen İklim Yasası'na dayandığını belirten temsilci, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinden önce ülkenin ithal ettiği enerjinin yaklaşık yüzde 60’ının Rusya kaynaklı olduğunu, bu bağımlılığın hızla sona erdirildiğini ve bugün elektrik üretiminin yüzde 96’sının tamamen Sırbistan kaynaklı olduğunu ifade etti.
KARBON SINIRDA DÜZENLEME MEKANİZMASI’NIN UYGULANMASINDA UKRAYNA’YA ÖZEL KOŞULLAR TANINMASI ÇAĞRISI
Ukrayna Parlamentosu Çevre Politikası ve Doğal Kaynaklar Komitesi Başkanı Oleh Bondarenko, Ukrayna’nın tam kapsamlı savaşa rağmen iklim dönüşümü kapsamında yasal ve kurumsal çalışmalarını sürdürdüğünü belirterek, AB üyeliği yolunda müzakerelerin 27. faslına ilişkin yükümlülükleri yerine getirmek için çalıştıklarını söyledi.
Ulusal sera gazı emisyon ticaret sisteminin kurulmasına yönelik kanun tasarısının parlamentoda değerlendirme aşamasında olduğunu ve AB’den uzman görüşü beklediklerini aktaran Bondarenko, sistemin altyapısının oluşturulması için Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosunun teknik ve mali desteğinin önemine dikkat çekti.
Rusya’nın saldırıları nedeniyle Ukrayna sanayisinin büyük ölçüde tahrip edildiğini ve lojistik sorunların yaşandığını vurgulayan Bondarenko, sıkıyönetim süresince Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması’nın uygulanmasında Ukrayna’ya özel koşullar tanınması çağrısında bulundu. Bu yönde esnek bir kararın ülke ekonomisinin ayakta kalması, ihracat potansiyelinin korunması ve iklim nötrlüğü hedeflerine ulaşılması açısından hayati önem taşıdığını belirten Bondarenko, Ukrayna’nın gelecek yıl COP32’ye sera gazı emisyon ticaret sistemine ilişkin yasası kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiş şekilde katılmayı hedeflediğini ifade etti.