Kırımlı eski siyasi tutsak Kostyantın Davıdenko, Rusya tarafından yasa dışı şekilde alıkonulan 17 binden fazla Ukraynalı sivilin kurtarılması için uluslararası topluma yaptırım odaklı, kesintisiz bir mekanizma kurulması çağrısında bulundu.
Fransa’nın Strazburg kentinde 28 Eylül-2 Ekim 2026 tarihleri arasında düzenlenen Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Sonbahar Oturumu'nda konuşan eski Kırımlı siyasi tutsak Kostyantın Davıdenko, Rusya tarafından yasa dışı şekilde alıkonulan Ukraynalı sivillerin kurtarılması için uluslararası topluma somut bir mekanizma çağrısında bulundu.
"Esaretteki Siviller" (Tsvilni v Poloni) sivil toplum kuruluşu tarafından aktarılan bilgilere göre Davıdenko, mevcut diplomatik ve hukuki araçların tek bir amaç etrafında yeterince entegre edilemediğini belirterek, tüm sivil tutsaklar için kalıcı bir mekanizmanın kurulmasını önerdi.
"HER SİVİL İÇİN KESİNTİSİZ ULUSLARARASI EYLEM SÜRECİ BAŞLATILMALI"
AKPM kürsüsünden uluslararası sisteme seslenen Davıdenko, Rusya’nın bilgi vermemesinin veya erişimi engellemesinin yeni bir bekleme sürecine değil, doğrudan bir sonraki yaptırım aşamasına geçilmesine vesile olması gerektiğini vurgulayarak şunları kaydetti:
Uluslararası sistem halihazırda diplomatik kanallar, BM mekanizmaları, yaptırımlar, parlamenter süreçler ve hukuki prosedürler gibi birçok araca sahip. Ancak sorun, bu araçların somut bir insanı bulmak ve eve döndürmek hedefi etrafında yeterince birleştirilememiş olmasıdır.
Her sivil tutsak için doğrulanmış gerçekleri, erişilebilir uluslararası prosedürleri, yaptırım gerekçelerini ve atılacak bir sonraki adımı içeren bir 'tırmanma dosyası' oluşturulmalıdır. Yanıt alınamaması sürecin bittiği anlamına gelmemeli. Eğer Rusya bir kişinin tutulduğu yeri gizliyor, varlığını doğrulamıyor veya erişim sağlamıyorsa, bu durum yeni bir bekleme dönemini değil, bir sonraki uluslararası eylem aşamasını tetiklemelidir. Amaç sadece baskı kurmak değil, insanları eve getirmektir. Her sivil hakkında elde edilen bilgiler, kişi bulunup serbest bırakılana kadar sürekli uluslararası eyleme dönüştürülmelidir."
17 BİNDEN FAZLA SİVİL KAYIP: GİZLİ ZİNDANLAR VE SİSTEMATİK İŞKENCE
Ukraynalı ve uluslararası insan hakları örgütlerinin Haziran 2026 raporuna göre, Rusya'nın yasa dışı olarak alıkoyduğu Ukraynalı sivil sayısının 17 bini bulabileceği tahmin ediliyor. Sova Uzman Grubu, Sivil Özgürlükler Merkezi ve Savaş Arşivi gibi kuruluşların ortak hazırladığı raporda, 24 Şubat 2022 ile 31 Aralık 2025 tarihleri arasında 8 bin 221 sivilin kaçırılışının isim isim belgelendiği aktarıldı.
Ancak Rus makamlarının bilgi gizlemesi, hapishane konumlarını saklaması ve Kızılhaç dahil uluslararası gözlemcilere erişim izni vermemesi nedeniyle gerçek sayının bu tahminlerin de üzerinde olabileceği vurgulanıyor. Kaçırılan Ukraynalılar resmî cezaevlerinin yanı sıra işgal altındaki bölgelerde bodrum katları ve garajlar dâhil 200'den fazla gizli noktada, dış dünyayla hiçbir bağları olmadan tamamen izole ediliyor. Üstelik serbest bırakılan sivillerin yüzde 91'inden fazlası sistematik işkenceye, cinsel şiddete, havasız ve karanlık hücrelerde duyusal yoksunluğa maruz kaldığını ifade ediyor. Rus rejiminin sivilleri yasa dışı iç mevzuatlarla "savaş esiri" statüsünde konumlandırması ise uluslararası hukukun açık bir ihlali olarak değerlendiriliyor.
7 YILLIK CEZA BİTMESİNE RAĞMEN HAPİSTE TUTULMUŞTU
İşgal altındaki Kırım'da gayrimenkul değerleme uzmanı olarak çalışan Kostyantın Davıdenko, 11 Şubat 2018'de Akmescit'te (Simferopol) Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) elemanlarınca sokak ortasında darp edilerek gözaltına alınmıştı. Uydurma "casusluk" suçlamasıyla Moskova'daki Lefortovo tutukevine götürülen Davıdenko, sözde yargılama sonucunda 7 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Cezasının resmî süresi Şubat 2025'te dolmasına rağmen Rus makamları Davıdenko'yu yasa dışı bir şekilde alıkoymaya devam etmişti. Kırımlı siyasi tutsak, ancak 24 Ağustos 2025 tarihinde Ukrayna ile Rusya arasında gerçekleşen 68. esir takası kapsamında serbest bırakılarak özgürlüğüne kavuştu.