Amsterdam-Kuala Lumpur seferini gerçekleştirmek üzere havalanan Malezya Havayolları uçağı, 17 Temmuz 2014 tarihinde Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk bölgesi semalarında seyrederken haince vurularak düşürüldü. 298 sivilin hayatını kaybettiği trajediye dair yürütülen uluslararası soruşturmalar ve Lahey'deki tarihi mahkumiyet kararları, parmakların doğrudan Moskova'yı göstermesini sağladı. Ancak Rusya Federasyonu'nun yargı kararlarını tanımaması nedeniyle adalet arayışı henüz nihayete eremedi.
Dünya sivil havacılık tarihinin en kanlı ve en trajik sayfalarından biri olan MH17 faciası, 12. yılında da acısını ve adalet arayışını koruyor. 17 Temmuz 2014 tarihinde Amsterdam’dan Kuala Lumpur’a gitmek üzere havalanan Malezya Havayolları’na ait yolcu uçağı, Ukrayna’nın doğusunda Rusya yanlısı ayrılıkçıların kontrolündeki Donetsk bölgesi semalarındayken vurulmuş, uçakta bulunan 298 sivilin tamamı hayatını kaybetmişti.
RUS YAPIMI BUK FÜZESİYLE VURULDU
Uluslararası Ortak Soruşturma Grubu (JIT) ve Hollanda Güvenlik Kurulu tarafından yıllarca yürütülen titiz araştırmalar, uçağın Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri’nin Kursk şehrinde konuşlu 53. Hava Savunma Tugayı’na ait bir BUK füze sistemiyle vurulduğunu kesin olarak kanıtladı. Sivil uçağı vuran füze bataryasının Rusya’dan getirilip saldırının ardından tekrar Rusya topraklarına geri götürüldüğü uydu ve radar görüntüleriyle tescillendi.
LAHLEY MAHKEMESİNDEN TARİHİ MAHKUMİYET
Adalet mücadelesinde en somut adım Hollanda’da atıldı. Lahey Bölge Mahkemesi, 17 Kasım 2022 tarihinde görülen karar duruşmasında, uçağın düşürülmesinde ve 298 kişinin ölümünde doğrudan rol oynadıkları gerekçesiyle eski Rus istihbarat subayı İgor Girkin (Strelkov), Rus ajan Sergey Dubinskiy ve Ukraynalı ayrılıkçı milis lider Leonid Harçenko’yu gıyaben ömür boyu hapis cezasına çarptırdı. Mahkeme, bu isimlerin yakalanması için uluslararası kırmızı bülten çıkardı.
Aynı dava dosyasında mahkeme, saldırının gerçekleştiği dönemde Rusya Federasyonu’nun sözde "Donetsk Halk Cumhuriyeti" adlı yasa dışı yapıyı askerî, siyasi ve ekonomik olarak fiilen kontrol ettiğini de hükme bağladı.
ULUSLARARASI KURUMLAR RUSYA’YI SORUMLU TUTUYOR
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), MH17 sefer sayılı yolcu uçağının düşürülmesi de dahil olmak üzere Doğu Ukrayna’da işlenen kitlesel insan hakları ihlallerinden Rusya devletini doğrudan sorumlu buldu. Benzer şekilde, Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) Konseyi de sivil havacılık güvenliğini açıkça ihlal eden bu saldırı nedeniyle faturayı Moskova’ya kesti.
ADALET HALA SAĞLANAMADI
Katliamın üzerinden 12 yıl geçmesine, tüm delillerin, mahkeme kararlarının ve uluslararası yaptırımların Moskova'yı işaret etmesine rağmen, Rusya Federasyonu yönetimi suçlamaları reddetmeye devam ediyor. Hapis cezası alan sanıkları ülkesinde saklayan ve tazminat ödemeyi kabul etmeyen Rusya, uluslararası hukukun bağlayıcı kararlarını çiğnemeyi sürdürüyor.
Hayatını kaybeden 298 sivilin ailesi ve uluslararası kamuoyu, Kremlin yönetimi bu facianın bedelini tam olarak ödeyene kadar adalet arayışından vazgeçmeyeceklerini vurguluyor.