Ukrayna'nın Odesa kentindeki kazılarda, Kırım Hanlığı dönemine ait tarihî Hacıbey Kalesi'nin kulelerinden biri gün yüzüne çıkarıldı. Çalışmalarda Osmanlı dönemine ait gümüş sikke ve Altın Orda dönemine ait seramik bulgulara ulaşıldı.
Ukrayna'nın Odesa (Hacıbey) kentinde yürütülen arkeolojik kazılarda, tarihî Hacıbey Kalesi'ne ait kulelerden biri gün yüzüne çıkarıldı.
Kırım Hanlığı döneminde stratejik öneme sahip olan Hacıbey Kalesi, 1783 yılında Rus İmparatorluğu'nun Kırım Hanlığı'nı işgal etmesinin ardından sistematik olarak tahrip edildi. Rus yönetimi, bölgenin tarihî kimliğini silmek amacıyla kaleyi yıkıp yerine kendi mimari yapılarını inşa etti.
Keşif, Uşınskıy Güney Ukrayna Millî Pedagoji Üniversitesi ile Ukrayna Millî Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü tarafından Prımorskıy Bulvarı'nda gerçekleştirilen ortak kazılar sırasında yapıldı.
KALEYE AİT TEMELLER BÜYÜK ÖLÇÜDE KORUNMUŞ
Kazı çalışmalarını değerlendiren üniversite rektörü Prof. Andriy Krasnojon, incelenen alanda yapının temellerinin büyük ölçüde bozulmadan günümüze ulaştığını, hatta duvarın ilk sırasının dahi korunduğunu vurguladı.
Tarihi planlarda kulenin dairesel olarak gösterildiğini belirten Krasnojon, kazılarda ortaya çıkarılan temelin ise çokgen planlı olduğunu ifade etti.
Yaklaşık 8 metre çapındaki kulenin duvar kalınlığının 2,5 metre olduğunu aktaran Krasnojon, köşe birleşimlerinde Orta Çağ tahkimat yapılarında yaygın olarak kullanılan ahşap güçlendirme kirişlerine ait kanalların da tespit edildiğini kaydetti.
KALEYE İLİŞKİN TARTIŞMALAR NETLİK KAZANDI
Krasnojon, elde edilen bulgular sayesinde 240 yıl sonra ilk kez Hacıbey savunma kompleksinin tam konumunun ve gerçek boyutlarının kesin olarak belirlendiğini söyledi.
Araştırmaya göre kale yaklaşık 32x37 metre ölçülerinde olup, yüz ölçümü bakımından Akkerman Kalesi'nin iç kalesinden biraz daha büyük bir alana sahipti.
Kazılarda ayrıca kaleye bitişik savunma bataryasının genişliğinin 12 metreyi aşmadığı, ancak tarihî planlarda yapının gerçek sınırlarının tam olarak yansıtılmadığı da belirlendi.
OSMANLI DÖNEMİNE AİT BULGULAR ORTAYA ÇIKTI
Bilim insanları, kule inşasında Osmanlı tuğlaları ile Tatar kiremidi olarak tanımlanan çatı kiremitlerinin kullanıldığını tespit etti.
Kazılarda, kulenin iç kısmındaki dolgu tabakasında Sultan I. Abdülhamid dönemine ait 1785 yılında üretilmiş gümüş sikke ile çeşitli giysi kalıntıları da bulundu.
Bu bulguların, kalenin Osmanlı Devleti tarafından 18. yüzyılda aktif olarak kullandığına işaret ettiği belirtildi.
14. YÜZYILA AİT ALTIN ORDA DÖNEMİ İZLERİ
Kazılarda ayrıca kulenin temelinin altında, 14. yüzyılın ikinci yarısına ait olan ve günümüzde Moldova sınırında yer alan bölgeden geldiği belirlenen Altın Orda dönemine ait bir seramik testi bulundu.
Krasnojon, bu bulgunun yaklaşık 700 yıl önce bugünkü Prımorskıy Bulvarı'nın bulunduğu bölgede yoğun bir yerleşim hayatının varlığına işaret ettiğini ve Hacıbey Kalesi'nin inşa tarihine ilişkin alt zaman sınırının belirlenmesine katkı sağladığını ifade etti.
Hacıbey Kalesi'nin bulunduğu alandaki arkeolojik kazılar, Ukrayna Millî Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü uzmanlarının katılımıyla 2025 yılında yeniden başlatılmıştı.