Rusya, işgal altındaki Mariupol, Luhansk ve Melitopol başta olmak üzere Ukraynalılara ait 34 binden fazla eve "sahipsiz" diyerek el koydu. Mülklerin Rus vatandaşlarına devredilmesini öngören sistemde, evlerini kurtarmak isteyen Ukraynalılara Rus pasaportu alma şartı koşuluyor.
Rus işgal yönetimi,işgal altında tuttuğu Ukrayna topraklarında 2024 yılından bu yana Ukrayna vatandaşlarına ait en az 34 bin 2 gayrimenkulü gasp etti veya gasp edilecekler listesine dahil etti. El konulan daire, müstakil ev ve yazlıkların ilerleyen süreçte Rusya vatandaşlarına devredilmesi planlanıyor.
BBC Verify ve BBC Rusça tarafından yürütülen ortak araştırmaya göre, işgalciler tarafından sözde "sahipsiz" ilan edilen ya da ilan edilmesi planlanan mülklerin büyük bir kısmı 14 bin 308 gayrimenkul ile ağır yıkıma uğrayan Mariupol kentinde yer alıyor. İkinci sırada 6 bin 975 gayrimenkulle Luhansk, üçüncü sırada ise 3 bin 33 gayrimenkulle Melitopol bulunuyor.
GASP MEKANİZMASI NASIL İŞLİYOR?
Araştırma verilerine göre Rus işgal idaresi, Eylül 2024’te başlattığı ve 2026 yılının sonuna kadar tamamlamayı hedeflediği süreç kapsamında tüm mülkleri Rus mevzuatına göre yeniden tescil ettiriyor. Mülk sahiplerinin bu süre zarfında tapularını Rus yasalarına uygun şekilde yenilemesi şart koşuluyor.
Ancak konut sahiplerine mülklerinin "sahipsiz" listesine alındığına dair hiçbir bildirim yapılmıyor. Ukraynalılar evlerinin durumunu öğrenebilmek için işgal idarelerinin internet sayfalarını kendileri takip etmek zorunda kalıyor.
30 GÜNLÜK SÜRE VE RUS PASAPORTU ZORUNLULUĞU
Mülkiyet hakkını koruyabilmek isteyen Ukrayna vatandaşlarının karşısına ağır engeller çıkarılıyor. Ev sahiplerinin mülkiyetlerini koruyabilmeleri için Rus pasaportu almaları ve 30 gün içinde kişisel olarak işgal altındaki bölgeye bizzat gitmeleri gerekiyor.
Ancak araştırmada, Rusya sınırından veya kontrol noktalarından geçmeye çalışan Ukraynalıların günlerce süren sorgulamalara tâbi tutulduğu ve gözaltına alınma riskiyle karşı karşıya kaldıkları vurgulanıyor.
PUTİN’İN GASP KARARNAMESİ
Araştırmada ayrıca, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 2025 yılının sonlarında imzaladığı yasaya dikkat çekildi. Söz konusu yasa, "sahipsiz" ibaresi koyulan mülklerin bölgesel veya yerel yönetimlerin mülkiyetine geçirilmesine ve ardından “çatışmalarda evini kaybeden” kişilere tahsis edilmesine olanak tanıyor. Yapılan düzenlemeye göre bu konutları yalnızca Rusya vatandaşlığı bulunan kişiler devralabiliyor.