İlyasov, Kırım Parlamentosuna Kırım Tatar dilini geliştirme konseptini sundu

AKMESCİT/SİMFEROPİL, 13.09.2010 (QHA) – Kırım Özerk Cumhuriyeti  Verhovna Radası (Kırım Parlamentosu) Kurultay Ruh grubu başkanı, Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Başkan Yardımcısı Remzi İkyasov, 7 Eylülde yapılan Kırım Parlamentosu Divan Kurulu toplantısından önce Kırım Parlamentosuna Kırım Tatar dilini geliştirme konseptini sundu.
Kırım Parlamentosu’nun Sürgünden Dönen Vatandaşlar ve Milliyetlerarası İlişkilerden sorumlu daimi komisyon başkanı İlyasov’un verdiği bilgiye göre konsept, Ukrayna Anayasası’nın madde 10 fıkra 3, madde  11, ve madde 138 bölüm 1 fıkra 8, Kırım Anayasası madde 10 fıkra 1 ile 3, madde 26 2.bölüm fıkra 13 ile 14, Ukrayna “Kırım Özerk Cumhuriyeti Verhovna Radası” Kanunu madde 9, 2.kısım fıkra 14 ile 15, “Ukrayna Eğitim Kanunu” madde 7, Ukrayna “Genel Orta Eğitim Kanunu”nun madde 7, Ukrayna “Okuldışı Eğitim Kanunu”nun madde 7, “Ukrayna “İlk Okul Öncesi Eğitim Kanunu”nun madde 10, Ukrayna “Yüksek Eğitim Kanunu”nun madde 5 ve Ukrayna “Avrupa Bölgesel Diller ve Azınlık Dillerini Koruma Antlaşmasını Kabul Etme Kanunu”na dayanarak sunuldu.
İlyasov’un Kırım Parlamentosu’na sunduğu konseptin açıklama yasızında Kırım Tatarlarının 1944’te Kırım’dan sürgününden önce Kırım’da 371 Kırım Tatar milli mektebinin faaliyet gösterdiği belirtildi. Bu okullar için öğretmenleri, Simferopil Pedagoji Üniversitesi, Yalta Kırım Tatar Pedagoji Yüksek Okulu, Bahçesaray Kırım Tatar Öğretmen Okulu’nun hazırladığı kaydedildi.
Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin 1921, 1926 ve 1938 anayasalarına göre Kırım Tatar ve Rus dilleri Kırım’da resmi diller idi. 18 Mayıs 1944 sürgününden sonra Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ortadan kaldırıldı, Kırım Tatar dilinin resmi dil statüsü iptal edildi. 1990 yılında Kırım Özerk Cumhuriyeti yeniden  kuruldu, 1998 yılında Ukrayna Parlamentosu (Verhovna Rada), Kırım Özerk Cumhuriyeti Anayasasını onayladı.
Kırım Özerk Cumhuriyetinin şimdiki anayasasına göre Kırım’da Ukrain dilinin statüsü- resmi dil, Rus dilinin statüsü- sosyal hayatının bütün alanlarında kullanılan dil, Kırım Tatar dilinin statüsü ise belirlenmedi. Kırım Özerk Cumhuriuyeti Anayasasının 10.maddesinde Kırım Tatar dilininn uygulanması, gelişmesi ve korumasının sağlandığı belirtiliyor.
Konseptin açıklamasında “Kırım’daki gerçekler, Kırım’ın özellikleri ve Kırım’da 3 dilin yaygın olduğu gerçeği göz önüne alınarak Kırım Tatar diline, sosyal hayatının bütün alanlarında kullanılan resmi dil statüsü verilmeli.  Kırım Tatar dilinin statüsünün yenilenmesi ve Kırım Tatar dilinde eğitimin yenilenmesi gerekir. Kırım Özerk Cumhuriyeti Verhovna Radası, 18 Ekim 2006’da aldığı kararla “2012’ye kadar Kırım Özerk Cumhuriyeti’nde Eğitim Geliştirme Konsepti”ni kabul etti” deniliyor.
İlyasov, “Kırım Özerk Cumhuriyeti’nde Kırım Tatar dilinde eğitim konseptinin kabul edilmesi, eğitimden sorumlu devlet organları, öğretmenleri, eğitim teşkilatlarının Kırım’da Kırım Tatar dilinde eğitim sisteminin sağlanmasına yönelik çabalarının koordinasyonunu sağlar” dedi.
Yunus Seyithalilov- Osman Bayramaliyev



QHA