BM Doğu Türkistan raporunu yayımladı: Ağır insan hakları ihlalleri var

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komiseri Michelle Bachelet, merakla beklenen Doğu Türkistan ziyaretine ilişkin raporunu yayımladı. Görevine son verdiği gün raporunu teslim eden Bachelet, Çin'in Uygur Türklerine yönelik soykırımını açığa çıkardı. Aylar sonunda açıklanan raporda, Çin'in soykırım politikaları hakkındaki sorumluluğu hususunda ise çekimser bir tavır sergiledi.

Uluslararası kamuoyu ve Doğu Türkistanlıların merakla beklediği Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komiseri Michelle Bachelet'in Doğu Türkistan ile ilgili raporu yayımlandı. Bachelet, raporda Çin'in uyguladığı politikalarda başta Doğu Türkistan’daki Uygur Türkleri ve diğer Türklere yönelik etnik ayrımcılık muamelelerinin insanlığa karşı suç teşkil edebileceği vurgulanarak Çin rejimini ciddi insan hakları ihlalleri ile suçladı.

BM İNSAN HAKLARI KOMİSERİ RAPORU YAYIMLADI VE GÖREVİ BIRAKTI

BM İnsan Hakları Komiseri Michelle Bachelet'in bu raporu, görevinin son dakikalarında yayımlandı. Bachelet, raporun asla kamuoyuna açıklanmayabileceği yönündeki spekülasyonları sona erdirdi.

RAPORDAKİ KANITLARI ENDİŞE VERİCİ

46 sayfalık rapor, Doğu Türkistan’da yıllarca süren bir devlet politikası olarak Uygur Soykırımı'nın birçok boyutunu inceliyor. 23 Uygur, 16 Kazak ve 1 Kırgız Türküyle detaylı mülakat yapıldığı belirtildi. Raporda konuşulan isimlerden 26'sının 2016'dan bu yana belirli aralıklarla ya sebepsiz tutuklandığı ya da Çin'in yeniden eğitim kamplarında çalıştırıldığı bilgisi paylaşıldı. Çin Komünist Partisi (ÇKP) rejiminin sözde terörle mücadele ve aşırılıkçılık kisvesi altında “ciddi insan hakları ihlallerinin” işlendiğine dair kanıtlara yer veriyor.

Raporda, 2017'den 2019'a kadar Doğu Türkistan'da toplu gözaltıların işkence kalıplarıyla işaretlendiği tespit edildi. Ayrıca Bachelet, “aile planlaması ve doğum kontrol politikalarının zorlayıcı ve ayrımcı bir şekilde uygulanması yoluyla üreme haklarının ihlal edildiğine dair ciddi belirtilere, cinsel istismar ve işkencelerin gerçek” olduğuna dikkat çekiyor.

KISIK SESLE ÇİN'E ÇAĞRI!

Rapor, "Çinli yetkililer keyfi olarak tutukladığı ve işkence yaptığı tüm bireyleri serbest bırakmalı ve insanların kayıp aile üyeleri hakkında bilgi bulmasına yardımcı olmalı" ifadeleri ile sona eriyor.

Son yıllarda, BM Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisine sahip daimi üyesi olan Çin, Birleşmiş Milletler içindeki nüfuzunu genişleterek, Komünist Parti doktriniyle daha uyumlu alternatif bir insan hakları versiyonunu teşvik etmeyi başardı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Lijian, “tarihin doğru tarafında durmaya, bölge hakkında yanlış bilgi ve suçlamalara dayalı bir değerlendirme yayınlamaktan kaçınması” konusunda İnsan Hakları Yüksek Komiserlik Ofisini üstü kapalı tehdit etmişti.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER RAPORU 3 AY SONRA AÇIKLANDI

Bachelet, 23-28 Mayıs arası Doğu Türkistan’da ÇKP tarafından son derece organize edilmiş altı günlük bir hükumet turuna katılmıştı. Çin'in tüm dünyaya sergilemeyi amaçladığı senaryoları gezen Bachelet, raporun kısa zamanda yayımlanacağını dile getirmişti. 3 ay sonra açıklanan rapor Uygur Türklerine yönelik Çin soykırımını ortaya çıkarsa da BM'nin çekimser tutumu eleştirilere neden oldu.