"Ölü On bir"

Ahmet Özay

Bize göre erken başlayan Ukrayna liginde hafta sonu 3. hafta karşılaşmaları oynandı. Üçüncü hafta olmasına karşın, erken gelen bir derbi müsabakasına tanık olduk. Shaktar Donetsk, ev sahibi Dinamo Kyiv’i  deplasman karşılaşmasında yenerek birinci sıraya yerleşti.

Kyiv, stadyuma hakim sarı - lacivert renk benzerliğinin haricinde, etkisiz futbolu ile biraz Fenerbahçe’nin mevcut durumunu anımsatıyor. Rakip Shaktar ise, sarı – kırmızı.

Maç sonunda, Kyiv de yüzü gülen taraf Shaktar Donesk olsa da, Dinamo Kyiv seyircisi yenilen takımını ayakta alkışlıyor.

Dinamo Kyiv, bir futbol takımı olsa da Ukrayna vatanperverliğinin de sembolü. Stadyuma, klubün renkleri mavi – beyaz ile birlikte Ukrayna bayrağının renkleri "sarı - lacivert" de hakim.

Dinamo Kyiv’in bir adı da "Ölü On bir". Takıma Ölü On bir denmesinin sebebi, sahadaki sergilediği futbol ile alakalı değil. Bundan tam 77 yıl önce kazandığı maç sonrası, galip gelen 11 futbolcunun başına gelenlerle alakalı.

Yıl 1942, 9 Ağustos. Ukrayna’yı işgal eden Alman ordusu, futbol karmaları bir dizi "dostluk müsabakası" düzenler. Bu karşılaşmaların çoğunda, Ukrayna karmalarına yenilir. 9 Ağustos 1942 günü Dinamo Kyiv ağırlıklı karma, Alman Hava Kuvvetleri mensuplarının yenilmez kabul edilen "Flakelf" isimli uçaksavar karmasıyla Kyiv Zenith Stadyumunda karşılaşır.

Kyivli oyuncular, Alman ordu karmasını 5-3 mağlup eder. Maçtan sonra tutuklama dalgası başlar.

Mıkola Trusevıç, Mıhaylo Svırıdovskıy, Mıkola Korotkıh, Oleksiy Klımenko, Fedir Tyutçev, Mıhaylo Putistin, İvan Kuzmenko, Makar Gonçarenko oluşan 8 Dinamo Kiev’li oyuncu hapse atılır.

Lokomotiv Kyiv’den Volodımır Balakin, Vasıl Suharev, Mıhoylo Melnyuk da Gestapo tarafından tutuklanan oyuncular arasındadır. Mıkola Korotkıh işkence ile öldürülür, 7 oyuncu ise Sirez (Syrez) Toplama Kampına kapatılır.

Hayatta kalan İvan Kuzmenko, Oleksey Klımenko ve kaleci Mıkola Trusevıç gibi oyuncular da 1943 Şubat ayına kadar toplama kampında öldürülürler.

Alman Hava Kuvvetlerini yenerek, "Ölüm Maçı'na" imza atan Ölü On bir'in, "dostluk müsabakası" tarihte benzeri görülmeyen bir  "Alman Usulü" hesaplaşma ile tamamlanır.

Bugün öldürülen futbolcular şehirde bulunan üç anıt ve Dinamo Kyivli oyuncuların ölüm maçı; "Two Half Times in Hell" (Macar ) , "Escape to Victory"  (Amerikan) ve  "Match" (Rus) filmleri ile ölümsüzleştirilmiş durumda.

Dinamo Kyiv, bugün maçlarını 75 bin kişilik modern Olimpia Stadyumu'nda oynuyor. Maç biletleri 12 ile 100 Türk Lirası arası. Stadyuma insanlar plaja ya da pikniğe gider gibi ailece geliyorlar. Yerlerde çöp ve saldırganlıktan eser yok. Donetsk’te savaş var ama Kyivli ve Donetskli maçı yan yana oturarak izliyor. Tribünlerden birlikte ayrılıyor.

Maç bitince oyuncular ezeli rekabet sonucu hareketlense de, az sonra yeşil saha çimleri dolduran miniklerle tam bir çocuk bahçesine dönüşüyor.