Kamila Saadat: "Ukrayna’nın anakarasında geleneklerimizi koruyalım"

Günümüzde Kırım Tatarlarının yanı sıra Ukrainler de Kırım Tatar sanatçı Kamila Saadat’ın inanılmaz güzel eserleri hakkında bilgi sahibi. Kamila Saadat, Kırım Tatar halkının milli lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’nun yeğeni için geleneksel gelin elbisesi, Kırım ansambli ve Akmescit sirki topluluğu için parlak kıyafetler, Ukrayna vışıvankaları (Ukrainlerin geleneksel kıyafeti), özel koleksiyonlar için kıyafetler dikmesiyle tanınıyor. Her şey, büyük annesinin ailesi ile birlikte 1944 yılında sürgün edildiği Özbekistan’da ikamet eden 6 yaşındaki bir kızın hayali ile başladı. O zaman Kamila Saadat’e, şimdi bir tılsım misali yanında taşıdığı küçük dikiş makinesi hediye edildi. Kamila Saadat’in önce hobisi, sonuçta ise tüm hayatının işi bu küçük makineden başladı.

Kamila Saadat, QHA’ya verdiği demeçte, “Benim için dikiş olağanüstü bir şey değildi. Daha çocukluğumdan beri, aklımda bir kız çocuğun dikmeyi, nakış işlemeyi, örmeyi bilmesi gerektiğinin anlayışı vardı. Yani, her kızın dikiş, örgü ve işlemede usta olması, geleneklerimizde vardı. Ben her zaman bununla yaşadım ve gittiğim her yerde dikiş yaptım” dedi.
 
Kendisi için 7. sınıfta kıyafet dikmeyi başlayan Kamila Saadat, daha sonra arkadaşları ve tanıdığı insanlardan siparişler almaya başladı. Böylece sevdiği hobisi işi oldu
 
Kırım’a dönmesi ve büyük oğlunun doğmasının ardından Kamila hanım kendi atölyesini açarak dans toplulukları, Akmescit sirki, ve diğer sanatçılarla işbirliği kurdu, gelinlikler dikmeye başladı. Milli kıyafetin moda haline gelmeye başladığı bu dönemde Kamila Saadat, geleneksel Kırım Tatar işlemesi ile ilgilenmeye başladı. Kırım Tatar kızlarında, geleneksel kıyafetle ve beyaz gelinlik giyerek çağdaş stilde düğün yapmak tarz haline geldi.

3883

Kamila Saadat’ın öğretmeni, işi beraber yürütmeye ve yeni fikirlerin hayata geçirilmesi için yollar aramaya başladığı Kırım’daki ünlü Bahçesaraylı dikiş ustası Ayşe Osmanova oldu. Kamila hanım, bunların doğal olarak gündelik yaşamına da sirayet ettiğini anlatarak, bir tıp mezununun sanat için hayatını köklü olarak değiştireceğini kimsenin düşünmediğini ifade etti.
 
Kamila hahım, “Mesleğim adli tıp uzmanı. Yani Sherlock Holmes’in uğraştığı iş: yaranın nasıl oluşturulduğunu tespit etmek, ne ile oluşturulduğunu, yapan kişinin kimliğini tespit etmek. Aslında bu çok ilginç. Ama 3 erkek çocuk doğurarak 10 yıllık bir annelik iznine çıktım. Dikiş işlerim ise harcamalarımı karşıladığından çok iyi gidiyordu. Bundan sonra  saatlerce iş yerinde ofiste oturamazdım” dedi.
 
Tasarımcı kariyeri boyunca Kamila Saadat 500’den fazla kıyafet dikti ve bugün bile ilk büyük siparişini, Akmescit sirkinin topluluğu için aldığı 46 kıyafet dikme siparişini hatırlıyor. Sirk programı değiştiği zaman, kıyafetler de değişiyordu. Bunun dışında 100’e yakın bireysel sipariş yapıldı.

Başka bir dünya olan atölyesinde düşünebilen, hayal edebilen, çalışabilen Kamila Saadat için buradaki her şey özel. Geleneksel Kırım Tatar işlemeleri ve çağdaş tarzların birleştirilmesi sayesinde her bir eşya özgün, orijinal nitelik taşıyor ve olumlu enerjiye sahip, çünkü Kamila hanım için bu sadece iş değil, bu kendine özgü bir meditasyon.

Yakında usta Kamila Saadat, kendi farklı özelliklerine sahip olan Kırım Tatar işlemesiyle benzer noktaları olan Ukrain işlemeleriyle ilgilenmeye başladı.
 
Kamila Saadat, “Kırım Tatar işlemelerinde insanlar, hayvanlar, kuşlar yok. İnançlara göre canlıların tasvir edilmesi hoş karşılanmıyor. Bundan dolayı genelde bitkisel unsurlar kullanılıyor. Çok nadiren bir hayvan veya kuşlar kullanılıyor, onlar da daha çok çağdaş tasarımlarda” diye belirtti.

Ukrain olan eşi Sergey ve 4 çocuğu Kamila hanım için her zaman destek olmuş. Her bir çocuğun doğumuyla Kamila Saadat’in hayatında ciddi değişmeler ve en önemlisi iyi yönde olan değişmeler meydana gelmiş.
 
Büyük oğlunun sık sık çalışmalarda yardımcı olduğunu, küçük kızının henüz çok küçük olmasına rağmen annesi tarafından tasarlanan elbiseleri giymeyi ve fesleri takmayı sevdiğini anlatan Kamila hanım, “Çocuklarım benimle gurur duyuyor ve bu benim için daha ileriye gitmek için bir motivasyon ve özendirici bir etken. Çocuklarım ve eşimin uğraştığım işe ilgi gösterdiklerini gördüğüm zaman, çalışmalara devam etmem gerektiğini ve bunun çok güzel olduğunu düşünüyorum” diye fikirlerini paylaştı.

27440

Yakınları hakkında çok az konuşan Kamila hanım için aile en değerli şey. Evini bırakarak Kırım’dan ayrılmak zorunda kaldığını hatırladığında Kamila Saadat duygularına hakim olamıyor. Kırım’dan ayrıldıkları zaman Kamila Saadat’ın küçük kızının sadece 8 aylık olduğunu, Kırım’dan ayrılmalarının esas sebebinin olayların önceden kestirilememesi ve bilinmezlik olduğunu anlatan Kamila hanım, şehir çıkışında komşu devletin plakaları olan zırhlı araçların peyda olmasının çok alışılmamış ve tehlikeli olduğunu belirtti.
 
Kırım’ın düşmanlar tarafından işgalinin, kültürün nasıl korunması gerektiği ve çocuklara aktarılmasının ne kadar önemli olduğunun anlayışına varılmasını sağladığı fikrini ifade eden Saadat, “Tabii bu durum, ailemiz üzerinde iz bıraktı, ama yaratıcı bir insan açısından, bu durum Kırım Tatar geleneklerinin burada, Kiev’de de korunması için motivasyon oldu” diye konuştu.
 
Kırım’ın işgalinin başladığı 2 yıl önce meydana gelen olayları Kamila Saadat, çok duygusal bir şekilde dile getiriyor. Ailesinin Akmescit’te ikamet ettiğini, çocuklarının, silahlı insanların ele geçirdiği çatısına ise makineli tüfek yerleştirildiği Kırım Özerk Cumhuriyeti Parlamentosu yakınında bulunan bir okula gittiğini anlatan Kamila hanım, hiçbir insanın bunları sakince izleyemediğini, 4 çocuk annesi birinin ise hiç izleyemeyeceğini belirterek bu durumdan iyi bir şey beklemenin boşuna olduğunu, panik başlarsa ailenin hızlı şekilde yarımadadan ayrılamayacağını anladığını söyledi.
 
Kamila Saadat, “Benim söylediğim gibi, anne içgüdüsü işledi, çocukları güvenli bir yere taşıdım. 1 Mart tarihinde Kırım’dan ayrıldık, o zaman sözde referandumdan, Rusya’nın Kırım’ı ilhak edeceğinden söz edilmiyordu bile…” dedi.
 
Kırım’da Rusya’nın, Ukrayna’ya karşı politikasının 20 yıldır yürütüldüğünün, adım adım gerçekleştirildiğinin her zaman anlaşıldığını söyleyen Kamila Saadat, birçok Kırım sakininin büyük ihtimalle bu politikanın sonuçlarını gördüğünü, ama aklı başında hiçbir insanın, bu tip bir olayın 21. yüzyılda meydana gelebileceğini aklına bile getirmediğini belirtti.
 
Kamila Saadat, “Kırım benim için çok değerli, kalbim orada, ama çocuklarımıza günümüzde yarımadada başkaların geleneklerinin kabul ettirilerek verilen eğitim değil, layık oldukları eğitimi vermeliyiz. Çocukların vatan Kırım’ı değiştirebilecek ve yeniden kurabilecek bilgili, profesyonel insanlar olarak yarımadaya dönmesini istiyorum” diye kaydetti.
 
Şimdi ise Kamila hanımın çocukları yetişiyor ve velileri onlara en iyi Kırım Tatar ve Ukrain geleneklerine göre terbiye veriyor. Çocukların çok açık ve doğru olması nedeniyle onlara zorla kabul ettirilmesi veya yapmaya zorlanması mümkün olmayan şeylerin olduğunu belirten Kamila hanım, çocuklarının oyuncaklardan şato kurduğu zaman onu her zaman Ukrayna bayrağı ile süslediğini, kendisinin ise her zaman yanında Kırım Tatar bayrağını taşıdığını anlattı.

Kırım Tatar ressam Kamila Saadat’ın hikayesi, vatan sevgisi ve kimlik bilincinin, özgürlük ve bağımsızlık için mücadelede en önemli ve etkili silahlar olarak nitelendirilebileceğinin kanıtı.

Olga Bolınets
Fotoğraflar: Maksim Stelmah