Simferopol’de Nevruz bayramı kutlandı

Türk dünyasının ilkbaharda kutlanan Nevruz bayramı 21 Mart tarihinde Simferopol’de (Akmescit) kutlandı.
Kutlamalar sırasında “Teselli” Kırım Tatar çocuk folklor grubu Akmescit İşçi Sendikalar Kültür Sarayında (Dvorets Kulturı Profsoyuzov) “Nevruz Bayramı” tiyatro programını sundu.
Programın senaryosunu grup yöneticisi, Ukrayna ve Tataristan hak edilmiş sanatçısı Server Kakura ve “Teselli” grubunun koreografı Gulnara Egizova hazırladı.
Program sırasında “Teselli” grubunun çocukları halk oyununu oynadı, Nevruz bayramı hakkında şiir okudu, türkü söyledi.
Kırım Tatarlarının sürgünden döndükten sonra kendi kültürünü yenilenmesi ve bu kültürü çocuklara öğretmesi sevindiricidir.
Etnografya bilgilerine göre Kırım Tatarları Nevruz bayramını yeni iş yılı olarak kabul ederdi. Nevruz bayramının günü olarak güneşin koç burcuna girdiği an, yani 21 Mart olarak belirlendi.
Bayram, yeni gün, güneş, doğanın doğuşunu, toprağa ve toprağın kıymetine duyulan sevgisini teşhis etmektedir. Bu gün insanlar dualarında Allah’tan verimli rekolte, hayvan sayısını arttırılmasını ve bütün canlı yaratıklar için sağlık ister.
Nevruz, tarımcıların en eski bayramlarından biridir. Bu bayram yeni yılın ve baharın başlangıcı olarak kutlanır. Nevruz törenleri Kırım Tatarlarının etnik kaynakları, etnokültür bağları ve dini inançlarını içerir. Nevruz Farsca bir kelime olup “Nev” (yeni) ve “Ruz” (gün) olmaktadır. Nevruz- yeni gün anlama gelir. Bazı kaynaklara göre Kırım Tatarları Nevruz bayramını 12.- 13. yüzyılda kutlamaya başladı. Bayram hakkında en çok bilgi Abu Rayhon Beruni’nin eserleri ve Omar Hayam’ın “Novruznoma” adlı eserinde yer alır. Halk, Yeni Gün bayramını birkaç gün boyunca kutlar. Nevruz Bayramı sırasında Kırım Tatarlarının yaptığı genel törenleri bu bayramın yeni iş yılı ve ilkbaharın başlangıcı olduğunu gösterir. Bayram kutlamasının eski yılı uğurlama, yeni yılı karşılama ve ilk baharın başlaması gibi birkaç temel etabı vardır.
Refat Kurtiyev’in “Kırım Tatarlarının Takvim Bayramları” adlı kitabına göre bayrama bir hafta kala bayanlar evlerini aklayarak, ahırları temizleyerek, köbete ve çeşitli börek pişirip, beyaz helva yapıp bayrama hazırlık yapar. Erkekler sürmeye hazırlanır, tarım aletlerini tamir eder. Akşam ise eski eşyaların yakıldığı ateş yakılır, insanlar bir birine su serper. Genç erkek çocuklar ellerinde avuçlarına kardelen bağlı sopa ile ateş üzerinden atlar. Erkek çocuklar grup halinde evden eve dolaşıp pencereler çalıp, türkü söyleyip herkesin bayramını kutlar.   
Nevruz bayramı günü ihtiyarlar sabah namazından sonra mezarlığa gidip mezarlarda temizlik yapar, dua okurlar.
Çocuklar, ilk baharı teşhis eden yeşil renk elbise giyer, kızlar saçlarına kardelen takar. Törenlerden sonra erkekler Çalışmak üzere tarlaya çıkar, sürmeye ve ekime başlar. Nevruz hakkındaki “Nevruz geldi, yaz geldi” türküde Nevruz’un tarla çalışmalarının ilk ayı olduğu söyleniyor.
Nevruz Bayramının başladığı iş yılı, Hıdırlez bayramı ile biter.

Gulnara Bulgakova- İlyas Ali    

QHA