Türkistan Haberleri - Son Dakika Türkistan Haber Güncel Gelişmeler

Rusya, Türkistan vatandaşlarını Ukrayna'daki savaşına sürüklüyor: 20 binden fazla kişi askere alındı

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşta Türkistan ülkelerinden askere aldığı kişilerin sayısının 20 bini aştığı bildirildi. Ukrayna devlet projesi “Yaşamak İstiyorum” tarafından paylaşılan verilere göre Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Tacikistan vatandaşlarından toplam 20 bin 437 kişi, Rusya adına savaşmak üzere silah altına alındı. Projenin açıklamasına göre söz konusu sayı, Rus Silahlı Kuvvetlerinde kimliği tespit edilen yabancı paralı askerlerin yüzde 44’üne karşılık geliyor. Böylece Türkistan ülkelerinin vatandaşları, Rus ordusunda tespit edilen yabancı savaşçıların önemli bir bölümünü oluşturuyor. Veriler, Rusya’nın son yıllarda Türkistan bölgesindeki askerî personel temin faaliyetlerini artırdığına işaret ediyor. “Yaşamak İstiyorum” projesi, 2025 yılında Rusya Savunma Bakanlığı ile sözleşme imzalayan beş Türkistan ülkesinin vatandaşlarının sayısının bir önceki yıla kıyasla iki kattan fazla arttığını bildirdi. EN FAZLA ÖZBEKİSTAN VATANDAŞLARI SAVAŞA KATILDI “Yaşamak İstiyorum” projesinin 2022’den itibaren Ukrayna Savaşı'na katılan Türkistan ülkelerinin vatandaşlarına ilişkin paylaştığı verilere göre en yüksek sayı Özbekistan vatandaşlarında kaydedildi. Ülkelere göre dağılım; Özbekistan'dan 8 bin 207 kişi, Tacikistan'dan 5 bin 308 kişi, Kazakistan'dan 3 bin 819 kişi, Kırgızistan'da 2 bin 219 kişi ve Türkmenistan'dan 884 kişi şeklinde verildi. Verilere göre Özbekistan, Rusya adına savaşmak üzere askere alınan Türkistan vatandaşları arasında ilk sırada yer alıyor. Özbekistan'ı Tacikistan ve Kazakistan takip ediyor. Proje, beş ülkenin vatandaşlarından askere alınanların toplam sayısının Tacikistan ordusundaki asker sayısını aştığını da bildirdi. Nisan 2026'da yayımlanan önceki açıklamasında 12 binden fazla Türkistan vatandaşının Rusya tarafından askere alındığını bildiren proje, son verilerle birlikte bu sayının önemli ölçüde yükseldiğini kaydetti. TÜRKİSTAN ÜLKELERİNE MOSKOVA’YA BASKI YAPMA ÇAĞRISI “Yaşamak İstiyorum” projesi, Türkistan ülkelerinin yönetimlerine Rusya’dan vatandaşlarının akıbeti hakkında açıklama talep etmeleri çağrısında bulundu. Açıklamada, Rusya tarafından savaşa katılmak üzere askere alınan kişilerin hangi koşullarda sözleşme imzaladıklarının araştırılması ve savaşa sürüklenen vatandaşların ülkelerine geri dönmelerini sağlayacak adımlar atılması gerektiği belirtildi. Ayrıca açıklamada, bölge ülkelerinin vatandaşlarının nasıl askere alındığına ilişkin koşulların açıklığa kavuşturulması ve Rusya’nın bu konudaki sorumluluğunun sorgulanması gerektiğini bildirildi.

Kırgızistan’da tahıl üretimi rekor seviyeye yaklaştı

Kırgızistan’da 2026 yılı tahıl üretimi, geçen yıla göre 714 bin ton artarak 2,5 milyon tona yaklaştı. Patates üretimi 965 bin tona ulaşırken mısır hasadı da geçen yılın yaklaşık iki katına çıktı. Kırgızistan Su Kaynakları, Tarım ve İşleme Sanayisi Bakanlığının açıkladığı verilere göre, ülkede tarımsal üretimde önemli artış kaydedildi. Tahıl hasadında Çüy bölgesi ilk sırada yer alırken buğday ve arpa hasadı büyük ölçüde tamamlandı. Mısır üretimi ise 671 bin tonu aştı. Patates üretimi geçen yıla kıyasla 317 bin ton artarak 965 bin tona ulaştı. Sebze üretimi 891 bin ton, kavun ve karpuz gibi kabakgillerin üretimi ise 240 bin ton olarak kaydedildi. Şeker pancarı hasadı devam ederken ekili alanların yaklaşık üçte biri hasat edildi. Ortalama verim hektar başına 420 sentner oldu. Ülkenin güney bölgelerinde pamuk hasadının hızı da geçen yıla göre iki kattan fazla arttı. Depolara 16 bin tondan fazla pamuk teslim edildi.

Türkistan ülkeleri 2026-2027 dönemi için su kullanım kotalarını belirledi

Türkistan ülkeleri, 2026-2027 yılları arasındaki vejetasyon dışı dönem için Amu Derya ve Sir Derya nehir havzalarından su çekim limitlerini belirledi. Nehirler Arası Koordinasyon Su Yönetimi Komisyonu (MKVK), 7 Ekim’de Türkmenistan’ın Avaza Ulusal Turizm Bölgesi’nde düzenlenen 95. toplantısında su kullanım kotalarını onayladı. Toplantıya Özbekistan, Türkmenistan, Kazakistan ve Tacikistan’ın su yönetiminden sorumlu kurumlarının temsilcileri ile Amu Derya ve Sir Derya havza yönetim birliklerinin yöneticileri katıldı. Toplantıda, 2026 vejetasyon döneminin sonuçları değerlendirilirken 2026-2027 vejetasyon dışı dönem için su çekim limitleri ve barajlar zincirinin işletilmesine yönelik tahmini çalışma planları da kabul edildi. Amu Derya Nehri’nde, Kerki Hidroloji İstasyonu'nda yapılan su debisi ölçümlerindeki farklılıklar gündeme geldi. Aynı su seviyesinde farklı debi değerlerinin kaydedilmesi üzerine komisyon, farklılıkların nedenlerinin araştırılması ve ölçümlerin doğruluğunun sağlanması talimatını verdi. HİDROLOJİ İSTASYONLARININ MODERNİZASYONU ÖNERİLDİ Su dağıtımında Amu Derya’nın yukarı, orta ve aşağı havzalarındaki tüm kullanıcıların ihtiyaçlarının dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Ayrıca hidroloji istasyonlarının modernizasyonu, su kaynaklarının izlenmesinde dijital teknolojilerin kullanılması ve barajların koordineli biçimde işletilmesi önerildi. Hidrolojik koşullardaki değişikliklerde ülkelerin hızlı bilgi paylaşımı yapması ve istişarelerde bulunması gerektiği belirtildi. Kazakistan Su Kaynakları ve Sulama Bakanlığı, Sır Derya havzasında iki bin yirmi altı yılı tarımsal sulama sezonunun sorunsuz ve istikrarlı tamamlandığını bildirdi. Bakanlıktan yapılan açıklamada, nehir genelinde su ölçüm süreçlerinin otomasyona geçirilmesi çalışmalarının sürdüğü belirtildi. Bu kapsamda, otomatik su ölçüm sisteminin hayata geçirilmesine yönelik eylem planını hazırlamak üzere özel bir çalışma grubunun toplanacağı kaydedildi. Komisyonun 96. toplantısının 2027 yılının ilk çeyreğinde Özbekistan’da yapılması planlanıyor.

Kırgızistan’da nüfus alarmı: Yaşlanma eşiğine dayandı!

Kırgızistan’da 65 yaş ve üzerindeki nüfusun toplam nüfus içindeki payı yüzde 6,4’e ulaştı. Ülke, Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) sınıflandırmasına göre nüfusun yaşlanmaya başladığını gösteren yüzde 7’lik eşiğe yaklaşıyor. Söz konusu açıklama Bişkek’te düzenlenen yuvarlak masa toplantısında yapıldı. Kırgızistan İ. K. Ahunbayev Devlet Tıp Akademisinde gerçekleştirilen toplantıda, “Yaşlılık Kırılganlık Sendromu” başlıklı klinik rehber taslağı ele alındı. Yaşlılık kırılganlık sendromu, kişinin fiziksel kapasitesinin ve vücudunun işlevsel rezervlerinin azalmasıyla ortaya çıkıyor. Bu durum, yaşlı bireyleri hastalıklara ve çeşitli fiziksel zorlanmalara karşı daha savunmasız hâle getiriyor. Sendromun erken teşhis edilmesi, gerekli önlemlerin zamanında alınmasına ve yaşlıların bağımsız yaşamlarını sürdürebilmelerine yardımcı oluyor. Klinik rehber taslağı; yaşlılık kırılganlığının tespiti ve önlenmesi, tarama yöntemleri, sağlık durumunun değerlendirilmesi ile sağlık ve sosyal hizmet kuruluşları arasındaki iş birliğine ilişkin düzenlemeleri içeriyor. UZMANLAR TARAFINDAN ÖNERİLER SUNULDU Toplantıya katılan uzmanlar, belgenin geliştirilmesine yönelik önerilerini sundu. Rehberin uygulamaya geçirilmesinin Kırgızistan’da geriatri hizmetlerinin geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor. Toplantı, Kırgızistan Devlet Tıp Akademisi ile Yaşlılar için Kaynak Merkezi adlı sivil toplum kuruluşu tarafından, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonunun (UNFPA) teknik desteğiyle düzenlendi.

Türkistan’da buzullar ve su rezervleri alarm veriyor

Türkistan’da su kaynakları ve dağ buzullarındaki kayıp giderek daha belirgin hâle geliyor. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), bölgedeki nehir akışlarının normalin altında seyrettiğini ve buzulların biriktirdiklerinden daha fazla buz kaybettiğini bildirdi. Özgür Avrupa Radyosunun (RFE/RE) “Azatlık Asya” servisinin aktardığına göre WMO uzmanları, son beş yıla ait verileri 1991-2020 dönemiyle karşılaştırdı. Araştırmacıların değerlendirmesine göre Tacikistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Afganistan’daki barajlara ulaşan su miktarında belirgin düşüş yaşandı. Türkistan, nehir debilerinin normalin altında veya önemli ölçüde altında kaldığı bölgeler arasında yer aldı. CEYHUN VE SEYHUN HAVZASINDA SU KAYBI WMO verilerine göre durum, bölgenin başlıca nehir sistemlerinden Ceyhun ve Seyhun’un da bulunduğu Aral Denizi havzasında özellikle dikkat çekici boyuta ulaştı. Bölgedeki dağ buzullarının da biriktirdiklerinden daha fazla buz kaybettiği kaydedildi. Buz kütlesi dengesi bakımından Türkistan, gözlemlerin başladığı tarihten bu yana en büyük kayıpların yaşandığı üç bölge arasına girdi. WMO’nun verilerine göre, dünya genelindeki buzullar 2023-2025 yılları arasında yaklaşık 1,4 trilyon ton suya karşılık gelen buz kütlesini kaybetti. Son beş yılda dağ buzullarındaki kayıp, deniz seviyesinin üzerindeki toplam buz kütlesinin yüzde 6,2’sine ulaştı. Türkistan’daki nehir havzalarının akışının yarısından fazlasının kar ve buz kaynaklı olması, buzul kaybının bölgenin su kaynakları açısından taşıdığı önemi artırıyor. YÜZYILIN SONU İÇİN KRİTİK UYARI WMO’nun tahminlerine göre, 21. yüzyılın sonuna kadar Türkistan ülkeleri buzulların yaz aylarında sağladığı su akışında dünya genelindeki en büyük azalmalardan biriyle karşı karşıya kalabilir.

Özbekistan vatandaşları Rusya'yı terk ediyor: Yaklaşık 100 bin kişi ülkesine döndü

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik 24 Şubat 2022 tarihinden bu yana sürdürdüğü topyekûn işgal saldırıları, ülke ekonomisine ve işgücü piyasasına da darbe vurdu. Rublenin değer kaybetmesi sonucu Türkistan coğrafyasından Rusya’ya göç eden işçilerin alım gücü azalırken, Rusya’nın göç politikasındaki kısıtlamaları artırması da ülkedeki istikrarsızlığı derinleştirdi. TÜRKİSTAN ÜLKELERİNİN VATANDAŞLARININ RUSYA’DA ÇALIŞMAYA OLAN İLGİSİ AZALIYOR Rusya Federasyonu Göç Ajansının verilerine göre, düşük ücretler ve güvenlik endişeleri nedeniyle 25 Ağustos ile 5 Eylül 2026 tarihleri arasında Rusya’yı terk eden Özbekistan vatandaşlarının sayısı 96 bin 415’e ulaştı. Göçmenlerin 54 bin 885’i Rusya’dan, 41 bin 530’u ise Kazakistan üzerinden ülkesine döndü. TRT World tarafından gündeme taşınan habere göre ise, Rus hükûmetine bağlı Finans Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aleksandr Safonov, Türkistan ülkelerinin vatandaşlarının iş gücü göçü için daha çok Avrupa ve Orta Doğu ülkelerinin yanı sıra Güney Kore ve Çin’i tercih ettiğini dile getirdi.

TDT Başsavcılar Konseyi Türkistan’da toplandı

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Başsavcılar Konseyi’nin 5. Toplantısı, Türk dünyasının manevi başkenti Kazakistan’ın Türkistan kentinde gerçekleştirildi. Toplantıda, üye ülkelerin savcılık makamları arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi, suçla mücadelede koordinasyonun artırılması ve yeni güvenlik tehditlerine karşı ortak hareket edilmesi ele alındı. Toplantıya TDT üyesi ülkelerin başsavcılık ve ilgili adli makamlarının temsilcileri katıldı. Görüşmelerde özellikle adalet, güvenlik ve hukukun üstünlüğü alanlarında iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik adımlar değerlendirildi. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, toplantıda yaptığı konuşmada, küresel güvenlik ortamının hızla değiştiğine dikkat çekti. Ömüraliyev, yeni ve sınır aşan suç türlerinin ortaya çıkması nedeniyle TDT ülkelerinin savcılık ve kolluk makamları arasındaki koordinasyonun her zamankinden daha önemli hâle geldiğini belirtti. Ömüraliyev, özellikle teknolojik gelişmeler, dijitalleşme ve yapay zekânın suç faaliyetlerinde kullanılmasının yeni güvenlik sorunlarını beraberinde getirdiğini ifade etti. Siber suçlar, çevrim içi dolandırıcılık, yapay zekânın kötüye kullanılması, sınır aşan organize suçlar ve kara para aklama gibi faaliyetlerin artık tek bir ülkenin sınırları içerisinde ele alınamayacağına işaret edildi. Toplantıda, bu tür suçlarla mücadele edebilmek için üye ülkelerin ilgili kurumları arasında daha hızlı bilgi paylaşımı, etkin koordinasyon ve ortak müdahale mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. SAVCILIK MAKAMLARI ARASINDA İŞ BİRLİĞİ MUTABAKATI Toplantının en önemli sonuçlarından biri, TDT üye ülkelerinin savcılık makamları arasında kamu davası alanındaki iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan mutabakatın imzalanması oldu. Toplantı sonunda “TDT Üye Devletleri Savcılık Makamları Arasında Kamu Davası Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalandı. Mutabakat kapsamında, üye ülkelerin savcılık makamları arasında suçların önlenmesi ve suçla mücadelede koordinasyonun geliştirilmesi hedefleniyor. Anlaşmanın, özellikle sınır aşan suçlarla mücadelede kurumlar arasındaki iş birliğinin daha sistematik hale getirilmesine katkı sağlaması bekleniyor. Toplantıda ayrıca teknolojik dönüşümün adli süreçler üzerindeki etkileri ve yapay zekâ gibi yeni teknolojilerin ortaya çıkardığı riskler konusunda ortak çalışmaların önemine dikkat çekildi. TDT Başsavcılar Konseyi, üye ülkelerin adli makamları arasında düzenli temas ve deneyim paylaşımı açısından önemli bir platform olarak öne çıkarken, Türkistan’daki toplantıda güvenlik alanında değişen tehditlere karşı ortak yaklaşım geliştirilmesi mesajı verildi. Toplantının sonunda konseyin bir sonraki toplantısının Azerbaycan’da düzenlenmesi kararlaştırıldı.

Türkistan ülkelerinden nükleer silahsızlanma çağrısı: Yeni denetim mekanizmaları istendi

Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan dışişleri bakanları, Türkistan’da Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bölge Antlaşması’nın imzalanmasının 20. yılı dolayısıyla ortak bildiri yayımladı. Kazakistan Dışişleri Bakanlığının internet sayfasında yayımlanan bildiride, bölge ülkelerinin antlaşmanın hedeflerine bağlılıkları teyit edildi. Bakanlar, anlaşmanın bölgesel güvenliğin güçlendirilmesine, nükleer silahsızlanmaya ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımına katkı sağladığını belirtti. Bildiride Türkistan’ın, tamamen Kuzey Yarım Küre’de bulunan ve nükleer silaha sahip iki ülkeyle doğrudan sınırı olan ilk ve tek nükleer silahlardan arındırılmış bölge olduğu vurgulandı. NÜKLEER SİLAHSIZLANMADA İLERLEME ÇAĞRISI Türkistan ülkelerinin dışişleri bakanları, küresel ölçekte nükleer silahsızlanma konusunda yeterli ilerleme sağlanamamasından duydukları endişeyi dile getirdi. Bakanlar, önemli silahların kontrolü anlaşmalarının yürürlükten kalkmasına ve nükleer cephaneliklerin modernleştirilmesine dikkatİ çekerek, ülkelerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin doğrulanmasına imkân sağlayacak yeni silah kontrol mekanizmalarının acilen oluşturulması çağrısında bulundu. Bildiride ayrıca Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın 11. Gözden Geçirme Konferansı’nın somut sonuçlar ortaya koymadan sona ermesinden duyulan üzüntü ifade edildi. Bakanlar, nükleer silahsızlanma, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımı konularındaki müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğini söyledi. NÜKLEER DENEMELERİN TAMAMEN YASAKLANMASI İSTENDİ Bakanlar, Kapsamlı Nükleer Test Yasağı Antlaşması’nın (CTBT) mümkün olan en kısa sürede yürürlüğe girmesi çağrısında da bulundu. Antlaşmanın imzaya açılmasının üzerinden 24 Eylül 2026’da 30 yıl geçeceğine dikkat çekilen bildiride, nükleer denemelerin tamamen yasaklanmasının küresel güvenlik açısından önem taşıdığı belirtildi. GENÇLERİN SÜRECE KATILIMI VURGULANDI Ortak bildiride Kırgızistan’ın girişimiyle her yıl 5 Mart’ta kutlanan Silahsızlanma ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Konusunda Uluslararası Bilinçlendirme Günü de desteklendi. Bakanlar, gençlerin silahsızlanma ve uluslararası güvenlik konularındaki tartışmalara katılmasının önemini vurguladı. Türkistan ülkeleri ayrıca nükleer silahlardan arındırılmış diğer bölgelerle iş birliğinin geliştirilmesi gerektiğini belirtti ve Orta Doğu da dâhil olmak üzere yeni nükleer silahlardan arındırılmış bölgelerin oluşturulmasını destekledi. Semipalatinsk Antlaşması, 8 Eylül 2006’da Semey’de (Semipalatinsk) imzalanmıştı.

#Türkistan