Dil kanunu hoşgörü seviyesini yükseltir mi?

KİEV, 20.11.2010 (QHA) – Ukrayna’da 1992 yılından bu yana hoşgörü seviyesi belirgin şekilde düştü.
Kiev’de geçtiğimiz günlerde Ukrayna Milliyetler ve Din İşleri Komitesi’nde düzenlenen yuvarlak masa toplantısı sırasında Ukrayna Bilimler Akademisi Milli Sosyoloji Enstitüsü’nün araştırma sonuçlarına atıfta bulunan uzmanlar, 1992 yılından itibaren Ukrayna’da hoşgörü seviyesinin düşüş göstermeye devam ettiğini belirtti.
Milli azınlıklar ile etnik ve kültürel toplulukların sivil toplum teşkilatları, devlet yönetim organları temsilcileri, önde gelen siyaset bilimcileri ve sosyologların katılımıyla yapılan “Ukrayna’da Avrupa Bölgesel Diller ve Azınlık Dillerini Koruma Anlaşması: bugünü ve geleceği” konulu yuvarlak masa toplantısında Ukrayna’da kültür ve dil alanında meydana gelen durum ele alındı, mevcut sorunları çözme yolları önerildi ve tartışıldı.
Etkinlik sırasında sunulan veriler, durumun bu şekilde gelişmeye devam etmesi halinde toplumda gerginliğin tırmanmasına ve çatışma nedeni olacağını gösteriyor.
Etkinlik iştirakçileri, Ukrayna’da kültür ve dil alanında sorunların çözülmemesinin hoşgörü seviyesinin düşmesinin ana nedenlerinden biri olduğunu dile getirdi.
Öte yandan etkinlik sırasında, Ukrayna’da Avrupa Bölgesel Diller ve Azınlık Dillerini Koruma Anlaşması ilkelerine uyumun sağlanması hakkında Ukrayna raporuna yönelik Avrupa Konseyi Bakanlar Kurulu önerilerinde yer alan kültür ve dil alanında Ukrayna yasalarının Avrupa yasalarına uyumu ile ilgili taleplerini yerine getirilmesinin ülkede kültür ve dil sorunlarının çözümünü sağlayacağı belirtildi.
Katılımcılar, Ukrayna Milletvekilleri Aleksandr Yefremov, Pyotr Simonenko ve Sergey Grinevetskiy tarafından sunulan “Ukrayna’da diller hakkında” yasa tasarısının kabul edilmesinin, Avrupa Bölgesel Diller ve Azınlık Dillerini Koruma Anlaşması’nın uygulanması için gereken mekanizmaları oluşturacağını, hoşgörü seviyesinin düşmesi sürecini durdurmasının yanı sıra Avrupa Konseyi Bakanlar Kurulu önerilerinin yerine getirilmesini ve Ukrayna’nın 2011 Temmuz ayında Avrupa Konseyine sunması gereken yeni rapor için hazırlıkların yapılmasını sağlayacağını vurguladı. Ayrıca önerilerin yerine getirilmemesinin Ukrayna’ya Avrupa kurumları tarafından ceza uygulanması için neden oluşturacağı, bunun gelecek yılın ikinci yarısında ilk kez Avrupa Konseyi Bakanlar Kurulunda başkanlık etmesinin göz önünde bulundurulması halinde kesinlikle kabul edilemez olduğu vurgulandı.
Bu nedenle, milli azınlıklar ile etnik ve kültürel toplulukların sivil toplum teşkilatları yöneticileri, Ukrayna Verhovna Radası’na dil yasa tasarısını görüşme ve kabul etme çağrısında bulundu.
Yuvarlak masa toplantısı sonunda bildiri kabul edildi. Katılımcılar, bildiride bazı siyasetçiler ve aktivistlerin söz konusu Anlaşma’nın güya sadece kaybolmakta olan dilleri koruduğu şekilde yanlış çeviri yapan Ukrayna Dışişleri Bakanlığı’nın yetkisizliğine dair iftirayı yayma yoluyla Avrupa Bölgesel Diller ve Azınlık Dillerini Koruma Anlaşması’nın itibarını zedeleme teşebbüslerini kınadılar.
Bunun yanı sıra bildiride, Ukrayna Bakanlar Kurulu talimatı ile Avrupa Bölgesel Diller ve Azınlık Dillerini Koruma Anlaşması’nın onaylanması yasasına getirilecek değişikliklerin hazırlanmasında Avrupa kurumlarının yorumlarının göz önünde bulundurulması gerektiği belirtiliyor.
Öte yandan yuvarlak masa katılımcıları, Ukrayna Cumhurbaşkanına ve Ukrayna Bakanlar Kurulu’na Ukrayna Dışişleri Bakkanlığı’nın yetkisizliği ile ilgili daha önce yapılan açıklamalardan vazgeçilmesini sağlama ve acil olarak Ukrayna milletvekilleri Aleksandr Yefremov, Pyotr Simonenko ve Sergey Grinevetskiy tarafından sunulan “Ukrayna’da diller hakkında” yasa tasarısının incelenmesi ve kabul edilmesi talebiyle başvuruda bulunma kararı aldılar.
Etkinlik iştirakçileri, kültür ve dil sorunlarının çözümünün Ukrayna’da etnik uyumun, karşılıklı anlayışın sağlanması ve toplumda bölünmenin önüne geçme konusunda yardımcı olacağını belirttiler.
7 Ekim 2010 ytarihinde Ukrayna Verhovna Radası’nda “Ukrayna’da diller hakkında” 1015-3 numaralı yasa tasarısı kayıtlara geçti.
Avrupa Bölgesel Diller ve Azınlık Dillerini Koruma Anlaşması (European Charter for Regional or Minority Languages), 1992 yılında Avrupa Konseyi'nde kabul edilen bir Avrupa anlaşmasıdır. Bu anlaşma ile anlaşmayı imzalayan ülkeler, ülkelerinde azılık durumunda bulunan halkların yerel dillerini korumaya söz vermiş oluyor.

Ayder Acimambetov-Yunus Kırımlı


QHA