NDKT, sosyalist cumhuriyet istiyor (FOTO)

AKMESCİT/SİMFEROPİL, 18.10.2011 (QHA) - Kendilerini Kırım Tatar Milli Hareketi Teşkilatı (NDKT) olarak adlandıran bazı eski milli hareketçiler, Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruluşunun 90.yıldönümü dolayısıyla bugün Akmescit’in Lenin Meydanı’nda miting yaptılar.
Mitinge katılan yaklaşık 50 eylemci, Kırım Tatar halkının yeniden kalkınması için hiçbir şey yapmadığını belirttikleri Ukrayna iktidarını protesto ederek 1921 yılında kurulan Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin yeniden kurulmasını talep ettiler.
Mitingte konuşma yapanlar, “Bundan 90 yıl önce bir Kırım Tatar devleti olan Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştu. Bu devletin anayasasında Kırım’ın yerli halkı olan Kırım Tatarlarının hakları ile garantileri belirlenmişti” dedi. Eylemciler, halkın geleceğine değer veren herkese Ukrayna’nın içinde milli özerkliğin yeniden kurulması, sürgün yasasının kabul edilmesi, 1944 sürgünü sonucunda yok edilen Kırım Tatar halkına haklarının iadesi için mücadele etmeleri çağrısında bulundular.
Eylemciler, mitingin sonunda, Kırım Tatar Milli Kurultayı’nın 28 Haziran 1991 tarihinde dönemin şartlarına göre kabul ettiği “Kırım Tatar Halkının Bağımsızlık Bildirisi”ni tekrar kabul ettiler.
1917 Bolşevik İhtilalinden sonra meydana gelen iç savaşın ardından Rusya Merkez Yürütme Komitesi (VTSİK) ve Halk Komiserler Kurulu’nun (SNK) 18 Ekim 1921 tarihinde aldığı kararla Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti bünyesinde Kırım Otonom Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştu. Bu özerk cumhuriyetinin adı ile SSCB’de bulunan diğer özerk cumhuriyetlerinde olduğu gibi bu cumhuriyetin ana halkı (Kırım Tatarları) arasında hiçbir ilişkisi yoktu. O dönemde Kırım’da bulunan toplam 11 etnik bölgeden 6’sı Kırım Tatar bölgeleri idi. Kırım’da Kırım Tatar dilinde kitaplar ve periyodik yayınlar basılırdı, milli bilim araştırma merkezleri faaliyet gösterirdi, halk sanatları gelişirdi. 1936 yılı itibarıyla Kırım Otonom Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde 386 Kırım Tatarokulu faaliyet gösterirdi.
Komünistlerin yaptığı Kızıl Terör (sözde “milli demokrat eğilim ile mücadele”) sonucunda 1920’li yılların sonundan itibaren Komünist Partisi üyeleri dahil olmak üzere genç Kırım Tatar aydınlarına karşı sert baskı uygulanmaya başlamıştı. 1930’lu yıllarda Sovyet milli politikasında SSCB’de yaşayan halkların kendiliğinden milli kültürel gelişimini basan merkezi üniter eğilimler kuvvetlenmeye başlamıştı. Bu eğilim, 1941-1945 yıllarında doruk noktasına ulaşmıştı. O dönemde SSCB’de yaşayan çok sayıda halk, Nazilerle işbirliği yapmakla suçlanarak sürgün edilmişti. Mayıs 1944’te Kırım Tatar halkı, Ermeniler, Rumlar, Bulgarlar ve Nazilerin gerçekleştirdiği soykırımdan mucizevî şekilde kurtulmayı başaran Çingeneler bile Kırım’dan sürgün edilmişti.
Kırım Otonom Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, 1944’te lağvedildi ve 1946 yılında Kırım bölgesine dönüştürülmüştü.
Kırım Tatarlarının toplu olarak Kırım’a döndüğü dönemde toplanan Kırım Tatar Milli Kurultayı, 28 Haziran 1991 tarihinde SSCB’nin dağılmasından sonra Kırım’ın geleceğinin belirsiz olduğu dönemde, yarımadanın geleceği ile ilgili Kırım Tatar halkının tutumunun belirlendiği  “Kırım Tatar Halkının Bağımsızlık Bildirisi”ni kabul etmişti.
Dmitriy Korsak - Osman Bayramaliyev

QHA