Ukrayna siyasetinde benzeri görülmemiş kenetlenme: Polonya'nın kararının ardından üç eski cumhurbaşkanı da devlet nişanlarını reddetti
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy'ı ülkenin en yüksek devlet nişanı olan "Beyaz Kartal Nişanı"ndan mahrum bırakma kararı, Ukrayna siyasetinde benzeri görülmemiş bir restleşmeye yol açtı. Farklı dönemlerde bu nişana layık görülmüş olan Ukrayna'nın üç eski cumhurbaşkanı Leonid Kuçma, Viktor Yuşçenko ve Petro Poroşenko, Polonya'nın kararına tepki olarak nişanlarını iade etme kararı aldı.
Konu ile ilgili açıklama yapan Ukrayna Parlamentosu Başkanı Ruslan Stefançuk, Varşova'nın söz konusu hamlesinin Ukrayna liderlerini "eşi benzeri görülmemiş şekilde kenetlediğini" vurgulayarak şu ifadelerini kullandı:
"Başkan Nawrocki’nin Ukrayna halkına yönelik adaletsiz ve basiretsiz kararı, farklı dönemlerde 'Beyaz Kartal Nişanı' ile onurlandırılmış olan Ukrayna Cumhurbaşkanlarını benzeri görülmemiş bir şekilde bir araya getirdi.
Bugün bu liderlerin her biri, Polonya halkına bugüne kadar aldığımız tüm destekler için teşekkür ederek, aldıkları nişanları iade etmek yönünde ortak bir karar verdiler. Leonid Kuçma, Viktor Yuşçenko, Petro Poroşenko ve Volodımır Zelenskıy, ulusal onuru siyasi ayrılıkların üstünde tutarak ortak bir duruş sergilediler.
Farklı siyasi görüşlere, inançlara ya da hedeflere sahip olabiliriz. Fakat biz Ukraynalıyız! Büyük bir ulusuz. Savaşçılar, onur ve haysiyet ulusuyuz."
LEONİD KUÇMA: “KİMSE BİZE KENDİ TARİHÎ GÖRÜŞÜNÜ DAYATAMAZ”
Ukrayna'nın ikinci Cumhurbaşkanı Leonid Kuçma, 1997 yılında dönemin Polonya Cumhurbaşkanı Aleksander Kwasniewski’den aldığı nişanı iade etmekten başka seçeneği kalmadığını belirtti. Ukrayna’nın Rus saldırganlığına karşı verdiği mücadelenin altını çizen Kuçma, "Ukrayna, işgalini tarihî iddialarla gerekçelendirmeye çalışan Rusya’ya karşı savaşı; bugün başka ülkeler bize kendi tarihimizi dikte etsin ya da kimlere saygı duyacağımızı belirlesin diye kabul etmedi." dedi. Kuçma ayrıca, 2003 yılında Papa II. Ioannes Paulus'un manevi hamiliğinde Polonya ile imzalanan ve "Affediyoruz ve af diliyoruz" ilkesine dayanan ortak deklarasyonu hatırlatarak, mevcut krizin iki ülke arasındaki stratejik ortaklığa kalıcı zarar vermemesini umduğunu ekledi.
YUŞÇENKO: “BU NİŞAN UKRAYNA HALKINA SAYGI SEMBOLÜYDÜ”
Üçüncü Cumhurbaşkanı Viktor Yuşçenko’nun nişanı iade etme kararı ise sözcüsü İrina Vannikova tarafından duyuruldu. 2005 yılında yine Kwasniewski tarafından bu nişana layık görülen Yuşçenko, Beyaz Kartal Nişanı’nın sadece şahıslara verilen bir ödül değil, yıllardır özgürlük mücadelesi veren Ukrayna halkına duyulan saygının bir sembolü olduğunu ifade etti. Eski Cumhurbaşkanı, Polonya tarafının Zelenskıy’a yönelik haksız tasarrufuna karşı net bir duruş sergilemek adına bu unvandan feragat ettiğini bildirdi.
POROŞENKO: “BU KARAK MÜTTEFİK BİRLİĞİNİ ZAYIFLATIR”
Beşinci Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko da kararını sosyal medya üzerinden ilan etti. Karol Nawrocki’nin hamlesini "Ukrayna halkına karşı yapılmış büyük bir hata ve adaletsizlik" olarak nitelendiren Poroşenko, bu tür adımların Ukrayna ve Polonya arasındaki birliği zayıflatacağını savundu. 2014 yılında dönemin Polonya lideri Bronislaw Komorowski’den nişanı alan Poroşenko, tepkisinin Polonya halkına değil, yalnızca mevcut cumhurbaşkanının eylemlerine yönelik olduğunu belirterek, tarihî anlaşmazlıkların iki ülkenin ortak geleceğini rehin almaması gerektiğinin altını çizdi.
UKRAYNA'DAN SERT TEPKİLER GELDİ
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy’a verilmiş olan Polonya'nın en yüksek devlet nişanı "Beyaz Kartal Nişanı"nı geri alma kararı almıştı. Bunun üzerine Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiha da Polonya’nın geçmişte kendisine takdim ettiği yüksek devlet ödülünü iade edeceğini açıklamıştı.
Aynı zamanda Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Kırılo Budanov da geçen yıl aldığı Polonya nişanını kabul etmeyeceğini duyurdu.
Bununla birlikte Ukrayna'nın Varşova Büyükelçisi Vasıl Bodnar, Polonya Cumhurbaşkanı Navrotski'nin Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy'dan Beyaz Kartal Nişanı'nı geri alma kararına tepki olarak, kendisine verilen Polonya devlet nişanını iade edeceğini açıkladı.
Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Igor Jovka (Zhovkva) da Polonya tarafından 2022 yılında kendisine verilen Polonya Cumhuriyeti'ne Liyakat Nişanı Şövalye Haçını iade etme kararı aldığını açıkladı. Polonya halkına duyduğu saygı ve Ukrayna'ya destek veren Polonyalılara teşekkürlerini ifade eden Jovka, mevcut koşullar altında söz konusu nişanı elinde tutmasının mümkün olmadığını kaydetti.
ZELENSKIY, NİŞANINI POLONYA'YA GERİ GÖNDERDİ
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy, 2023 yılında kendisine takdim edilen Beyaz Kartal Nişanı'nı Polonya cumhurbaşkanına kargo yoluyla geri gönderdiğini belirterek kargo fişini kamuoyuyla paylaştı. Nişanın kendisine verildiği dönemde Ukrayna halkı ve ordusu adına takdim edildiğinin söylendiğini hatırlatan Zelenskıy, Polonya cumhurbaşkanının suçlayıcı hamlesine karşı şu sert ve manidar ifadeleri kullandı:
"Bu nişanın geçmişte Rus Çariçesi II. Katerina, İtalyan diktatör Benito Mussolini ve eski Almanya Şansölyesi Gerhard Schröder gibi isimlerde kalmasının uygun görüldüğü bir durumda, Ukrayna bu konuda bir tartışmaya girmeyecektir.”
Polonya halkının bugüne kadar sağladığı tarihî dayanışmayı ve desteği Ukrayna'nın asla unutmayacağını belirten Zelenskıy; ortak tarihteki acı ve tartışmalı dönemlerin çözümü için Polonya ile yapıcı diyaloğa her zaman açık olduklarını belirtti.
UKRAYNA-POLONYA İLİŞKİLERİ
İki ülke arasındaki gerginlik II. Dünya Savaşı yıllarında bağımsız bir Ukrayna devleti kurmak olan ve bu idealden hareketle Sovyetler Birliği’ne ve Nazi Almanya’sına karşı çok cepheli bir gerilla savaşı yürüten Ukrayna İsyan Ordusu’nun (UPA) faaliyetlerine dayanıyor.
Polonya, UPA’yı hâlihazırda Ukrayna ve Polonya sınır hattında bulunan Volyn (Volinya) ve Doğu Galiçya bölgelerinde Polonya Yeraltı Ordusu (Armia Krajowa) ile girdiği kanlı çatışmalar nedeniyle suçluyor.
