Selimiye Camisi’nde kadim Türk sanatından bir iz: Baykuş motifi
Selimiye Camisi’nin ana girişini oluşturan cümle kapısındaki mukarnasa aşağıdan bakıldığında görülen baykuş motifi, Türk mimarisinin geçmişten günümüze uzanan sembolik mirasına ışık tutuyor.
Anadolu Ajansının (AA) haberine göre, Sinan ve Selimiye Camisi Vakfı Genel Müdürü Yüksek Mimar Mehmet Ali Esmer söz konusu motifin tesadüfen ortaya çıkmış bir figür olmadığını belirtti.
Esmer, baykuşun kadim Türk mimarisinde bilgeliği, uyanıklığı ve koruyuculuğu simgelediğini ifade ederek, Türkistan’daki mezarlarda ve kilimlerde de baykuş motiflerine rastlandığını söyledi.
“BAYKUŞ TÜRK TARİHİNDE, KUTSALDIR”
İslam sanatında geometrik bir bezeme türü olan mukarnasların kemer ve kubbe gibi mimari yapılarda kullanıldığını anlatan Esmer, zamanla bu mimari unsurlara sembolik anlamlar da yüklendiğini belirtti.
Esmer, baykuş motifinin Mimar Sinan’la ortaya çıkmadığına dikkati çekerek, Türk mimarisinde bu geleneğin Sinan’dan önce de bulunduğunu ifade etti.
Baykuşun Türk mitolojisi ve tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Esmer, "Bundan önceki camilerde de var, özellikle baykuşa benzetilerek yapılıyor çünkü baykuş, Türk mitolojisinde ve Türk tarihinde önemli bir hayvandır, kutsaldır. Karanlıkta görme özelliğiyle, vakur duruşuyla, sabrıyla, avcılığıyla bilgeliği temsil eder." dedi.
Türklerin kutsal kabul ettikleri unsurları mimari eserlerine yansıttığını aktaran Esmer, Mimar Sinan’ın ise geçmişten gelen bu mimari birikimi geliştirerek Selimiye Camisi’nde daha ileri bir düzeyde uyguladığını söyledi.
“MİMAR SİNAN’LA ORTAYA ÇIKMIŞ BİR ŞEY DEĞİL”
Esmer, Selimiye Camisi’ndeki baykuş motifinin yalnızca Mimar Sinan’ın kişisel tasarımı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Mimar Sinan’ın Türk tarihinden gelen mimari tecrübe ve bilgiyi eserlerinde geliştirdiğini belirten Esmer, “Baykuş motifi, Mimar Sinan'la çıkmış bir şey değil, Mimar Sinan'dan önce de vardı. Mimar Sinan da bunu biraz daha geliştirerek, daha düzgünleştirerek Selimiye Camisi'nde mükemmel bir şekilde uygulamış.” ifadelerini kullandı.
Esmer, Sinan’ın Üç Şerefeli Cami’nin minaresinde kullanılan üç ayrı yol uygulamasını da Selimiye Camisi’nde geliştirerek kullandığını belirterek, Türk mimarisinin birbirinden kopuk eserler üzerinden değil, tarihsel bir bütünlük içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
“BAYKUŞ MOTİFİNE BİLİNÇLE BAKSINLAR”
Selimiye Camisi’ni ziyaret edenlerin cümle kapısındaki baykuş motifine dikkatle bakmasını isteyen Esmer, motifin kadim Türk sanatının devamı olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Esmer, “Türk inançları gereği o hayvanın yaratılış özelliklerinden dolayı kutsal sayılarak oraya işlendiğinin bilinciyle, bu baykuş motifinin kadim bir Türk sanatının devamı olduğunun bilinciyle bakmalarını isterim.” dedi.
Esmer ayrıca, Mimar Sinan’ı yalnızca kendi dönemiyle sınırlı değerlendirmemek gerektiğini belirterek, Selimiye’deki baykuş motifinin geçmişten günümüze taşıdığı anlamın da dikkate alınması çağrısında bulundu.
