Trump, Türkiye’den böyle çıkarılmış: Gizli uçak değişikliğini doğruladı
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump’ın, temmuz ayında NATO Zirvesi için bulunduğu Türkiye’den ayrılırken güvenlik gerekçesiyle kamuoyundan gizlenen kapsamlı bir plan kapsamında uçak değiştirdiği ortaya çıktı. ABD’li bir yetkiliye göre Trump, Ankara Esenboğa Havalimanı’nda eski başkanlık uçağından gizlice indirilerek bir ikram aracının içerisinde daha küçük bir askerî uçak olan C-32A’ya götürüldü. Söz konusu operasyonun, İran kaynaklı olası bir tehdit nedeniyle gerçekleştirildiği belirtildi.
Olayın ayrıntıları, ilk olarak Washington Post gazetesi tarafından gündeme getirilirken CNN tarafından da doğrulandı. Trump, kendisine uçak değiştirmesi yönünde Gizli Servis ve ordunun tavsiyede bulunduğunu söyledi. ABD Başkanı, “Onların istediğini yapıyorum.” ifadelerini kullanarak, kendisine yönelik çok sayıda tehdit bulunduğunu ancak söz konusu tehdidin ayrıntılarını özellikle sormadığını belirtti.
YENİ AİR FORCE ONE DA PLANIN PARÇASIYDI
Trump, Türkiye ziyaretine Katar tarafından ABD’ye hediye edilen ve gelecekte Air Force One olarak kullanılması planlanan yeni uçakla gelmişti. Ancak Türkiye’den ayrılışı öncesinde, Trump’ın yeni uçak yerine daha eski başkanlık uçağıyla Türkiye’den ayrılacağı açıklandı. O dönemde bu değişikliğin uçağın güvenlik kapasitesine ilişkin endişeler nedeniyle yapıldığı değerlendirilmişti.
Öte yandan ortaya çıkan yeni bilgiler, eski uçağın kullanılmasının da daha kapsamlı bir güvenlik planının parçası olduğunu gösterdi. Trump, eski Air Force One’a bindikten sonra kamuoyuna ve uçuşu takip eden gazetecilere fark ettirmeden uçaktan ayrıldı ve daha küçük C-32A’ya geçti. Katar tarafından verilen yeni uçak, eski Air Force One ve Trump’ın gizlice transfer edildiği C-32A olmak üzere üç uçak Türkiye’den ayrı ayrı Birleşik Krallık'a hareket etti. Trump daha sonra Birleşik Krallık'ta yeni Katar uçağına geçerek ABD’ye dönüş yolculuğunu bu uçakla tamamladı.
ABD’li yetkililere göre eski başkanlık uçağında Trump olmadan Türkiye’den ayrılan isimler arasında Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Hazine Bakanı Scott Bessent de bulunuyordu. Böylece kamuoyunun ve uçuşu takip eden basın mensuplarının Trump’ın hangi uçakta bulunduğunu kesin olarak anlaması zorlaştırıldı.
“DAHA FAZLA HEDEF OLABİLECEK UÇAK”
Trump, daha sonra yaptığı açıklamada kendisini taşıyan uçağın hedef alınma ihtimalinin daha yüksek olduğunu söyledi. ABD Başkanı, “Bence daha fazla hedef alınabilecek uçak oydu.” diyerek kamuoyunun bilmediği tehditlerle karşı karşıya olduğunu ifade etti.
Beyaz Saray Sözcüsü Steven Cheung ise Trump ve beraberindeki personelin güvenliğini sağlamak için mevcut tüm imkânların kullanıldığını belirtti. Cheung, yeni Air Force One’ın yüksek güvenlik protokolleriyle donatıldığını ve Trump’ın çok sayıda düşmanın hedefinde olduğunu söyledi.
GAZETECİLERE PERDE TALİMATI
Trump’ın Türkiye’den ayrılışı sırasında uçaktaki gazetecilere verilen talimatlar da operasyonun olağan dışı olduğuna ilişkin önemli ipuçları ortaya koydu.
Başkanlık uçağındaki basın mensuplarından uçuş boyunca kabin camlarının perdelerini kapalı tutmaları istendi. Politico’dan Megan Messerly’nin aktardığına göre bu talimatın son derece sıra dışı olduğu değerlendirildi. Bir Gizli Servis görevlisinin basın bölümüne gelerek gazetecilere perdeleri kapalı tutmaları gerektiğini yeniden hatırlattığı belirtildi. Fotoğrafçılardan biri perdeyi kaldırmaya çalıştığında ise hemen indirmesi istendi. Beyaz Saray personeli, talimatın Gizli Servis tarafından verildiğini söylemekle yetindi.
Ankara Esenboğa Havalimanı’nda kaydedilen görüntülerde, eski Air Force One’ın yanında bir ikram aracının bulunduğu görüldü. Söz konusu araç, uçağın taksi yapmaya başlamasından yaklaşık yedi dakika önce uçağın yanında görüntülendi. Daha sonra ortaya çıkan bilgiler, Trump’ın bu araç aracılığıyla uçaktan çıkarılarak C-32A’ya geçirildiğini ortaya koydu.
BİRLEŞİK KRALLIK'TA İKİNCİ UÇAK DEĞİŞİKLİĞİ
Eski Air Force One, Birleşik Krallık'taki RAF Mildenhall Üssü’ne yerel saatle 22.29’da indi. Ancak gazetecilere Trump’ın uçaktan inişini görüntülemek üzere pozisyon almaları gerektiği yaklaşık 20 dakika sonra bildirildi. Bu gecikmenin, Trump’ın daha küçük uçaktan inerek eski Air Force One’a yeniden geçmesine ve basın tarafından fark edilmeden görüntülenmesine olanak sağlayabilecek kadar uzun olduğu belirtildi.
CNN’in daha önceki uçuşlardan elde ettiği verilere göre basın havuzunun başkanın uçaktan inişini görüntülemek için hazırlanması genellikle çok daha kısa sürüyordu. Mildenhall’daki görüntülerde merdiven aracının ve uçak kapısının, gazetecilere görüntü alınacağı bildirildiği sırada zaten hazır olduğu görüldü. Ayrıca pistte normalden daha fazla güvenlik personelinin bulunduğu gözlendi.
Trump, saat 23.01’de Katar tarafından verilen yeni başkanlık uçağına geçti. Basın mensupları, Trump’ın bir uçaktan diğerine yürüdüğü anları görüntüledi.
TRUMP DAHA ÖNCE GERÇEK NEDENİ AÇIKLAMAMIŞTI
Trump, uçak değişikliğinin nedenini daha önce soran gazetecilere, Birleşik Krallık'taki ABD askerlerine yeni uçağı inceleme fırsatı vermek amacıyla böyle bir değişiklik yapıldığını söylemişti. Kendisine başka bir sorun olup olmadığı sorulduğunda ise “sorun yok” yanıtını vermişti.
Gazetecilere neden perdeleri kapalı tutmalarının söylendiği sorulduğunda ise Trump, “Muhtemelen tehlikeli bir uçuştasınız.” ifadelerini kullanmıştı. Ayrıca gazetecilere, güvenlik gerekçesiyle uçak değişikliğinin gerekli olduğunu ima ederek esprili bir şekilde “Belki bir gün meslek değiştirmek istersiniz.” demişti.
KONGRE'NİN BİLGİLENDİRİLMEDİĞİ İDDİASI
Olayın ortaya çıkmasının ardından ABD Kongresi'nde de tartışma başladı. Demokrat bir ulusal güvenlik danışmanı, istihbarat çalışmalarını denetleyen ve “Gang of Eight” olarak bilinen üst düzey Kongre grubunun olay hakkında bilgilendirilmediğini söyledi.
Yetkili, başkanın hareketlerinin nasıl yönetileceğinin Kongre'nin doğrudan müdahil olduğu bir konu olmadığını belirtirken, tehdidin kendisi konusunda Kongre'nin bilgilendirilmesi gerektiğini savundu. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer ise olayın, Kongre'nin anayasal yetkilerini yeniden güçlendirmesi gerektiğini gösterdiğini söyledi. Schumer, yönetimi ciddi bir tehdidi Kongre ve kamuoyundan saklamakla eleştirdi.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Salı günü CNN'in, Air Force One'ın tehdit altındayken uçurulmasının ABD'lileri riske atıp atmadığı yönündeki sorusunu yanıtsız bıraktı.
Trump, Türkiye'den başlayan ve Birleşik Krallık üzerinden devam eden yolculuğunun ardından Maryland'deki Joint Base Andrews'e ulaştı. Yerel saatle 01.23'te Air Force One'dan inen Trump, başkanlık makamı için kullanılan zırhlı araç “The Beast”e geçti.
Ortaya çıkan ayrıntılar, Trump’ın Türkiye’den ayrılışının kamuoyuna aktarılandan çok daha kapsamlı bir güvenlik operasyonu olduğunu gösterirken, operasyonun arkasındaki İran kaynaklı tehdidin niteliği ve Kongre'nin neden bilgilendirilmediği konularındaki tartışmaların da sürmesine neden oldu.
