SAHA 2026’da savaşın değişen doğası konuşuldu: Makineler de savaş sahasında karar alıyor!
Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarında (SAHA2026) “FPV Dronlar ve Asimetrik Savaşta Yeni Yaklaşımlar” başlıklı panelde savaş alanının değişen doğası ve FPV İHA’ların bu yeni düzendeki yeri tartışıldı.
SAHA 2026’da düzenlenen Emekli Korgeneral Dr. Yavuz Türkgenci’nin moderatörlüğünü yaptığı “FPV Dronlar ve Asimetrik Savaşta Yeni Yaklaşımlar” başlıklı panelde; Hudson Enstitüsü Araştırmacısı ve NATO Savunma Koleji Kıdemli Savunma Analisti Dr. Can Kasapoğlu, SKYDAGGER Genel Müdürü Mehmet Öztekin, Ukrayna Savunma Sanayi Konseyi Başkanı Ihor Fedirko, Ukrayna Özel Kuvvetler Personeli ve Fiber Optik Uzmanı Maksım Asketov konuşmacı olarak yer aldı.
“SAVAŞIN KARAKTERİ DEĞİŞTİ”
Kasapoğlu, günümüzde savaşın karakterinin değiştiğini eskiden bir kilometrelik bir hattı bin askerle tutarken bugün bu sayının 50’ye kadar düştüğünü belirterek, “Bugün cephe hatları robotik insansız bileşenler ve FPV İHA’lar tarafından tutuluyor. Ben 10 yıl kadar önce Ukrayna’nın donanması olmadan Rusya’nın Karadeniz’deki filosunun yüzde 30’unu yok edecek deseydim bana inanmayacaktınız. Ancak yaşadığımız şey bu. İnsanlar artık savaş alanında bulunan tek akıllı karar alıcılar değil. Artık akıllı makineler de savaş sahasında kararlar alıyor.” dedi.
Ukrayna askerlerinin bir Rus taarruz helikopterini FPV İHA’ile vurduğunu ve “Örümcek Ağı” operasyonuyla milyonlarca dolar değerindeki nükleer sertifikalı bombardıman uçaklarını kullanılamaz hâle getirildiğini hatırlatan Kasapoğlu, FPV İHA’ların savaş sahasının merkezine yerleştiğini aktardı.
“UKRAYNA, SAVAŞ VERİLERİNİ MÜTTEFİKLERİYLE PAYLAŞIYOR”
FPV İHA’ların yeni bir perspektif çizdiğine ve savunma sanayine yön verdiğine işaret eden Kasapoğlu, “Attila’nın ordusu ile Fatih Sultan Mehmet’in ordusu aralarında binlerce yıl olmasına rağmen kullanılan lojistik birbiriyle aynıydı. Atın evcilleştirilmesi, tekerleğin icat edilmesi gibi… Napolyon’un ordusuna ve I. Dünya Savaşı ordularına bakarsanız ciddi değişimlerin yaşandığı şeyleri görüyorsunuz. Bu nedenle doğrusal bir ilerlemeden bahsedemiyoruz.” diye konuştu.
Ukrayna Savunma Bakanı Mıhaylo Fedoro’nun müttefiklerine veri paylaşımını açtığını bildiren Kasapoğlu, “Dünya’da ilk kez Ukrayna ordusu müttefiklerinin savunma alanındaki kapasitelerini artırabilmeleri için savaş verilerini paylaşıma açtı. Türkiye ile Ukrayna arasında işbirliğinin artırılması için çok önemli bir detay. Çünkü Türkiye de ileride bir savaş ve çatışmayla karşı karşıya kalabilir. 30 yıl önce bu verilerin paylaşılması o kadar önemli değildi ama şu anda bu veriler, yapay zekâyla birleştiğinde çok iyi sonuçlar elde edilebiliyor.” ifadelerine yer verdi.
İHA’LAR PERSONELE AYAK BAĞI OLMAYACAK ŞEKİLDE TASARLANMALI
Öztekin, İHA imalatında önemli olanın sahadan doğru geri dönüşlerin alınabilmesi olduğunu vurgulayarak, “İHA üretiminin bütün süreçlerini mühendisler yönetiyor ancak bu cihazı sahada kullananın askerler olduğunu düşünürsek, İHA’yı kullananın yaşayabileceği duygulara, endişelere ve korkulara göre tasarımlarınıza yön vermek zorundasınız.” dedi.
SKYDAGGER’ın ürettiği İHA’ların personele ayak bağı olmayacak, karar almasını kolaylaştıracak şekilde tasarlandığını aktaran Öztekin, savaş alanında iki endüstriyel ürünün karşı karşıya geldiğini önemli olanın ucuz cihazlarla milyonlarca dolar değerindeki sistemleri saf dışı bırakabilmek olduğunun altını çizdi.
“DÜŞMAN DA SİZİN GİBİ DÜŞÜNÜYOR”
Barış zamanlarında ARGE ve uygulama için yeterli vakit olduğunu ancak savaş esnasında en doğru kararın yaşanılan hadisenin olduğu anda verilen karar olduğunu belirten Öztekin, “Hızlı imalat yapmak oldukça önemli. Çünkü savaş zamanlarında ihtiyacınız olan zamana sahip olmuyorsunuz. Diğer taraftan karşı tarafta sizin tasarımlarınıza ve yöntemlerinize karşı koyabilecek sistemleri geliştiriyor. Rakipleriniz de sizin düşündüğünüz şeylerin benzerlerini düşünüyor.” şeklinde konuştu.
Asketov, İHA’ların en büyük sorununun sinyal kesiciler olduğunu bildirerek, “Fiber optik kablolu İHA’lar sinyal kopması sorununu büyük ölçüde ortadan kaldırıyor. Ancak bunların üretimi zorlu bir teknolojiyi gerektiriyor. Sahadaki askerlerimizin güvenliği nedeniyle daha fazla bilgi veremeyeceğim ancak karşılaştığımız sorunlar arasında araç ve hayvanların bu kablolara zarar vererek sinyali koparmasına örnek verebilirim.” dedi.
“UKRAYNA YILDA 12.5 MİLYON İHA ÜRETİYOR”
Fedirko, savaş alanlarında piyadelerin yerini otonom sistemlerin aldığını, düşmanla mücadele edebilmek için fiber optik kablolu İHA’lar gibi yeni çözümleri ve teknolojileri kullanmak zorunda olduğunu kaydetti.
Ukrayna’nın yılda 12.5 milyondan fazla farklı türlerde İHA üretebildiğini bildiren Fedirko, “Gerekli olan finansmana sahip olursak şimdi ürettiğimizin iki katı kadar İHA üretebiliriz. Bu konuda imalatımızı hızlıca ölçeklendirebiliyoruz. Şuanda Ukrayna’da 140’ı kamu teşebbüsü olmak üzere 1200’den fazla İHA üreten şirket var ve bunların 170’i sadece FPV İHA üreticisi.” ifadelerine yer verdi.
Cephede maliyet, hızlılık ve esnekliğin önemli olduğunu aktaran Fedirko, Patriot gibi sistemlerin çok büyük maliyetler gerektirdiğini, bir füze maliyetinin 100 bin dolardan 12.5 milyon dolara kadar çıkabildiğini aktarırken, çok ucuza mal edilebilen PFV İHA’larla benzer ihtiyaçların karşılandığını söyledi.
Yeni nesil askerî teknolojilerin, geleneksel yöntemlere kıyasla daha fazla risk barındırdığını da aktaran Fedirko, uzak mesafe operasyonlarında sivillere zarar gelmemesi için çok daha fazla çabanın gerektiğini belirtti.
