16 yıllık iktidar riskte: Rus yanlısı Orban için tehlike çanları
Macaristan Başbakanı Viktor Orban, 12 Nisan’da yapılacak genel seçimlerde 16 yıllık iktidarının en zorlu sınavıyla karşı karşıya. Anketler, Orban’ın ilk kez ciddi bir yenilgi riskiyle karşı karşıya olduğunu gösterirken, seçim sürecinde dış politika belirleyici başlık haline geldi.
Özellikle Orban’ın Rusya’ya yakın tutumu ve Avrupa Birliği (AB) ile yaşadığı gerilimler, seçimin yönünü belirleyebilecek temel faktörler arasında görülüyor. 2010’dan bu yana iktidarda olan ve ülkesini "illiberal demokrasi" rotasına sokan Orban için bu seçim, sadece bir hükûmet değişimi değil, kurduğu rejimin ve Moskova ile ördüğü stratejik bağların geleceği açısından kritik bir dönemeç.
MUHALEFET ANKETLERDE ÖNDE
Muhalefetin önde götürdüğü çoğu anket, AB üyeleri içinde iktidarını en uzun süre koruyan lider olan Orban'ın ilk kez bu ölçekte bir yenilgi riskiyle karşı karşıya bulunduğu değerlendirmeleri yapılmasına neden oluyor.
21 Research Center tarafından 23-28 Mart'ta yapılan ankete göre, Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi kararlı seçmenler arasında yüzde 56 destek alırken, Orban'ın Fidesz Partisi yüzde 37'de kaldı.
Zavecz Research'in aynı dönemde yayımladığı bir başka ankette ise Tisza'nın yüzde 51, Fidesz'in yüzde 38 seviyesinde olduğu görüldü.
Nezopont Enstitüsünün şubat ayında yaptığı ankete göre de Fidesz yüzde 46, Tisza yüzde 40 oy alıyor.
Ülkede yapılan anketlerin ortalamasına bakıldığında ise, Magyar liderliğindeki Tisza'nın, Fidesz'i geçmesi öngörülüyor.
DIŞ POLİTİKA SEÇİMİN ANA GÜNDEMİNİ OLUŞTURUYOR
Orban, Avrupa'nın Rus enerjisine olan ihtiyacının göz ardı edilemeyeceğini savunurken, AB'yi Ukrayna'daki savaşı sürdürmeye çalışmakla suçluyor.
Macaristan, özellikle Ukrayna-Rusya Savaşı konusunda izlediği politika nedeniyle AB içinde en fazla eleştirilen ülkelerden biri haline geldi.
Budapeşte yönetimi, AB'den Ukrayna'ya sağlanan mali ve askeri destek ile Rus enerjisine yönelik yaptırımları bloke ederek Brüksel'e sık sık cephe alıyor.
Orban hükûmeti, son olarak AB'nin Ukrayna'ya yönelik 90 milyar avroluk kredisini veto etti. Budapeşte yönetimi bu kararına gerekçe olarak, Drujba boru hattı üzerinden Macaristan'a gelen petrol akışına yönelik kısıtlamayı gösterdi.
Birçok AB ülkesinin lideri, Orban'ı "Rusya yanlısı" bir politika izlemekle eleştirirken, Macaristan'ın AB'de karar alma süreçlerini zorlaştıran bir aktör haline geldiğini söylüyor.
MAGYAR: MACAR HALKI ÜLKENİN BİR RUS UYDUSU OLMASINI İSTEMİYOR
Muhalefetin lideri Peter Magyar, seçimleri yalnızca bir iktidar yarışı değil, aynı zamanda Macaristan’ın yönünü belirleyecek bir “referandum” olarak nitelendiriyor.
Orban'ın karşısındaki en güçlü aday olan Magyar, AB ile ilişkilerin güçlendirilmesini, Macaristan'ın "Batı ile daha uyumlu" ve Rusya ile "daha pragmatik" bir dış politikaya dönmesi gerektiğini savunuyor.
Uzun yıllar Fidesz içinde yer alan Magyar, 2024'te yaşanan siyasi kriz sonrası partiden ayrılarak kısa sürede muhalefetin en önemli figürü haline geldi.
Magyar, Macar halkının büyük bölümünün AB ve NATO üyeliğini ülkenin güvenliği ve refahı açısından temel gördüğünü belirterek, "Macar halkı ülkenin bir Rus uydusu olmasını istemiyor." dedi.
Orban'ın yeniden kazanması halinde AB ile gerilimin devam etmesi beklenirken, seçimin muhalefetin zaferiyle sonuçlanması durumunda ise Macaristan'ın AB ile ilişkilerinde normalleşme sürecine girilebileceği öngörülüyor.
SEÇİMİN SONUCU AVRUPA SİYASETİ İÇİN KRİTİK
Orban, yalnızca Macaristan'da değil, "Avrupa'yı Yeniden Büyük Yap" (Make Europe Great Again) sloganıyla Avrupa'da da sağın öne çıkan isimlerinden biri.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, seçimde destek verdiğini duyurduğu Orban'a, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in de 7-8 Nisan'da Budapeşte'yi ziyaret ederek destek vermesi bekleniyor.
Öte yandan Ukrayna'daki savaşın başlamasından bu yana Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile birçok kez bir araya gelen Orban'ın liderliğindeki Macaristan, Moskova yönetimiyle de arası en iyi olan AB ülkesi konumunda bulunuyor.
Budapeşte'de düzenlenen Muhafazakar Siyasi Eylem Konferansı'na (CPAC) video mesajla katılan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Orban'ın "güvenlik, emniyet ve istikrarı" temsil ettiğini belirterek, seçimlerde ona destek verdiğini açıkladı.
Avrupa'nın farklı ülkelerinden sağ ve aşırı sağ partilerin liderleri de Budapeşte'deki konferansta Orban'a destek mesajları verdi.
Macaristan seçimlerinde olası iktidar değişimi, özellikle AB içerisinde kırılma yaşanabileceğine işaret ediyor.
Ukrayna'ya mali ve askeri destek fonları ile Rusya'ya yönelik yaptırımları veto eden Orban yönetiminin değişmesi, AB içerisinde Brüksel'in politikalarına karşı çıkan cephenin zayıflayabileceği ve Ukrayna'ya yönelik 90 milyar avroluk AB kredisinin onaylanması ihtimalini ortaya çıkarıyor.
İktidar değişimi ayrıca, göç, millî egemenlik, Ukrayna'ya sağlanan destek, Rusya'ya yönelik yaptırımlar, enerji ve iklim politikaları gibi başlıklarda AB yönetimine eleştirel yaklaşımı da etkileyebilir. Bu başlıklarda Slovakya Başbakanı Robert Fico ve Çekya Başbakanı Andrej Babis ile benzer görüşlere sahip Orban'ın iktidardan uzaklaşması, AB'ye eleştirel yaklaşan bu çizgiyi zayıflatabileceği yorumlarının yapılmasına neden oluyor.
