Çarlık Rusyası'nın binlerce Türkmeni şehit ettiği Göktepe Katliamı
Çarlık Rusyası’nın Türkistan coğrafyasını istilası sırasında gerçekleştirdiği en büyük kitlesel kıyımlardan biri olan Göktepe Katliamı, 145. yılında Türk dünyasında hüzünle anılıyor. 12 Ocak 1881 tarihinde, General Skobelev komutasındaki Rus birliklerinin Göktepe Kalesi’ne düzenlediği saldırı sonucu, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu binlerce Türkmen şehit edilmişti. Türkmenistan tarihinin en acı sayfalarından biri olarak kabul edilen bu trajedi, sadece bir askerî mağlubiyet değil, aynı zamanda sivil halka yönelik gerçekleştirilen sistemli bir kıyım olarak hafızalardaki yerini koruyor.
12 OCAK 1881: SAVUNMADAN KATLİAMA
Ocak 1881'de, General Mihail Skobelev komutasındaki Çarlık Rusyası ordusu, stratejik öneme sahip Göktepe Kalesi’ni ele geçirmek için büyük bir kuşatma başlattı. Modern silahlarla donatılmış Rus birliklerine karşı, Teke Türkmenleri kısıtlı imkânlarla ancak büyük bir inançla kaleyi savundu. Haftalar süren kuşatmanın ardından Rus ordusu, kalenin altına tüneller kazarak yerleştirdiği tonlarca barutu patlatarak savunma hattını yardı. 12 Ocak 1881 sabahı gerçekleşen bu patlama, binlerce Türkmen'in şehit olduğu ve Türkistan'nın bağımsızlık mücadelesinin ağır bir darbe aldığı katliamın fitilini ateşledi.
Kalenin düşmesinin ardından General Skobelev’in emriyle Rus askerleri, ayrım gözetmeksizin büyük bir katliama girişti. Kalede bulunan yaklaşık 50 bin kadar sivil insan çöllere doğru savrulmaya başladı. Kuşatma ve sonrasında toplamda katledilen Türkmenlerin sayısına ilişkin olarak bazı tarihçiler 15 bin, bazıları ise 30 binden fazla olduğunu kaydediyor.
Skobelev'in o dönem sarf ettiği "Barış ne kadar sürecekse, düşmana vurulan darbe de o kadar sert olmalıdır" sözü, gerçekleştirilen zulmün sistemli bir yıldırma politikası olduğunun en acı kanıtı olarak kabul ediliyor. Katliamın ardından bölge geniş çaplı bir yağmaya maruz kaldı ve Türkmenlerin direniş ruhu kırılmaya çalışıldı.
Tarihçiler, Göktepe Katliamı’nı yalnızca bir askerî yenilgi olarak değil, Türkmen halkının siyasi, demografik ve kültürel yapısını derinden etkileyen bir kırılma noktası olarak değerlendiriyor. Bu olayla birlikte Türkmen toprakları fiilen Çarlık Rusyası’nın hâkimiyetine girdi ve bölgedeki direniş büyük ölçüde bastırıldı.
145 yıl önce yaşanan bu olay, emperyal yayılmacılığın yol açtığı insanlık dramlarını hatırlatması bakımından bugün de tarihsel ve ahlaki önemini sürdürüyor.
