İran Haberleri - Son Dakika İran Haber Güncel Gelişmeler

İran'da 56 cezaevinde protesto: Binlerce mahkûm yeniden açlık grevinde!

İran genelindeki 56 hapishanede tutulan binlerce mahkûm, idam cezalarının durdurulması talebiyle yeniden açlık grevine başladı. Güney Azerbaycan TV (GünAz TV) tarafından gündeme taşınan habere göre, eylem bugün sabah saatlerinde başladı. Mahkûmlar, İran’da son dönemde artış gösteren idam uygulamalarına dikkat çekmek ve uluslararası toplumun konuya yönelik duyarlılığını artırmak amacıyla protestoyu sürdürüyor. İnsan hakları örgütleri tarafından yapılan açıklamalarda, açlık grevinin temel hedefinin uluslararası insan hakları kuruluşları ile dünya kamuoyunun dikkatini İran’daki idam cezalarına çekmek olduğu vurgulandı. Söz konusu eylemin, her hafta salı günü başlayıp 24 saat süren bir protesto zincirinin parçası olduğu belirtildi. Mahkûmların bu kapsamda 124’üncü kez açlık grevine katıldığı kaydedildi. İnsan hakları savunucuları, İran’da idam cezalarının uygulanmasına ilişkin endişelerin giderek arttığını belirterek uluslararası kuruluşlara süreci yakından takip etme çağrısında bulundu.

Kazakistan, İran uranyumunu depolamayı teklif etti

Kazakistan, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasındaki barış müzakerelerinde yaşanan nükleer çıkmazın aşılabilmesi amacıyla İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu depolama teklifinde bulundu. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi, 26 Mayıs’ta Kazakistan’a resmî bir ziyaret gerçekleştirmiş, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile bir araya gelmişti. Ziyaretin ardından Kazakistan Cumhurbaşkanlığı Sarayı Akorda’dan yapılan açıklamada, Tokayev’in ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde yaşanan nükleer çıkmazın çözülmesi için İran’ın nükleer silah yapımına yakın seviyedeki uranyumunu depolamayı teklif ettiği bildirildi. President @TokayevKZ discussed with IAEA Director General @rafaelmgrossi the current geopolitical tensions and the growing pressure on the non-proliferation regime. Kassym-Jomart Tokayev reaffirmed that Kazakhstan, as a gesture of goodwill, is ready to assist in resolving the… pic.twitter.com/BmRQh8KGJb — Press Office of the President of Kazakhstan (@aqorda_press) May 26, 2026 Grossi’nin de teklifi sıcak karşıladığı ve Kazakistan’da muhafaza edilebileceğini söylediği belirtildi. Kazakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Yerlan Zhetybayev de 1 Haziran’da konuya ilişkin gazetecilere yaptığı açıklamada, “Gerekli uluslararası anlaşmaların tüm taraflar arasında sağlanması şartıyla, iyi niyet çerçevesinde teknik destek sağlamaya hazır olduğumuzu belirtiyoruz.” ifadelerini kullandı. Birleşik Krallık merkezli yayın kuruluşu BBC’nin ABD'li üst düzey yetkililerine dayandırdığı habere göre İran’ın yaklaşık yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 440 kilogram uranyum stoku bulunuyor. İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumun nükleer bomba üretmeye yetecek kapasitede olmadığına ancak buna çok yaklaşıldığına işaret ediliyor. İRAN, NÜKLEER PROGRAMINI MÜZAKEREYE AÇMIYOR Söz konusu uranyumun, ABD ve İsrail saldırılarından ağır hasar alan Natanz, Fordo ve İsfahan’daki nükleer tesislerin enkazı altında bulunduğu değerlendiriliyor İranlı yetkililer ise pek çok kez İran'ın nükleer programının müzakere edilemeyeceğine ve Tahran'ın stoklarını yurt dışına taşımayacağına ilişkin açıklamalar yapıyor. Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasının ardından yaklaşık bin 400 nükleer savaş başlığını devralan Kazakistan’ın, 1995’e kadar bunları gönüllü olarak imha ettiği biliniyor. Kazakistan’ın ayrıca, 2018’de IAEA iş birliğiyle kurulan Düşük Zenginleştirilmiş Uranyum Bankasına ev sahipliği yaptığı biliniyor.

İran rejimine karşı başkaldırının sembolü: Güney Azerbaycan'ın "22 Mayıs Kıyamı" 20 yaşında

Güney Azerbaycan Türklerinin millî haklar, ana dili ve insani onur uğruna İran rejiminin baskıcı duvarlarına karşı başlattığı tarihi direnişin üzerinden tam 20 yıl geçti. Tarihe "22 Mayıs Hadiseleri" (1 Hordad Olayları) ve "Millî Kıyam" adıyla altın harflerle kazınan kanlı protestolar, asimilasyon politikalarına karşı Türk dünyasının en büyük sivil başkaldırılarından biri olarak güncelliğini koruyor. Güney Azerbaycan'ı kısa sürede yangın yerine çeviren olaylar, İran devletinin resmî yayın organı olan İran Gazetesi'nin 12 Mayıs 2006 tarihli sayısında yayımlanan faşizan bir karikatürle başladı. Türkleri "böcek" olarak tasvir eden ve dillerini aşağılayan bu yayın, yıllardır Fars şovinizminin sistematik baskıları altında yaşayan milyonlarca Azerbaycan Türkünün sabrını taşıran son damla oldu. Karikatürün yayımlanmasının ardından başta Tebriz olmak üzere Urmiye, Erdebil, Hoy, Miyana ve Güney Azerbaycan’ın birçok şehrinde kitlesel gösteriler düzenlendi. İRAN GÜVENLİK GÜÇLERİ PROTESTOLARA MÜDAHALE ETTİ Gösteriler kısa sürede büyürken, İran güvenlik güçleri protestoları bastırmak için sert müdahalelerde bulundu. Açılan ateş sonucu çok sayıda Azerbaycan Türkü hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı ve çok sayıda protestocu gözaltına alındı. İran’ın resmî makamları olaylarda 4 kişinin öldüğünü ve 330 kişinin gözaltına alındığını açıklarken, Azerbaycan millî hareketi kaynakları tarafından hayatını kaybedenlerin sayısının 30’a yaklaştığı ve binlerce kişinin tutuklandığı ifade edildi. Hayatını kaybedenlerden en az 14 kişinin kimliğinin tespit edildiği raporlandı. PROTESTOLARIN TEMELİNDE “FARS ŞOVENİZMİ” ELEŞTİRİSİ VARDI Güney Azerbaycanlı aktivistler ve yorumcular, protestoların yalnızca bir karikatüre tepki olmadığını; İran’daki Azerbaycan Türklerinin yıllardır maruz kaldığını savundukları ayrımcılık, asimilasyon ve kültürel baskılara karşı bir toplumsal patlama olduğunu belirtiyor. Gösteriler sırasında Azerbaycan Türkçesinde eğitim hakkı, millî kimliğin korunması ve kültürel haklar ön plana çıkan talepler arasında yer aldı. GÜNEY AZERBAYCAN MİLLÎ HAREKETİ İÇİN DÖNÜM NOKTASI 2006 Mayıs olayları, Güney Azerbaycan millî hareketinin tarihinde önemli kırılma noktalarından biri olarak değerlendiriliyor. Olayların ardından millî hareketin daha örgütlü hâle geldiği ve ana dil ile kimlik mücadelesinin yeni bir aşamaya geçtiği ifade ediliyor. Aradan geçen 20 yıla rağmen Güney Azerbaycanlı aktivistler, her yıl mayıs ayında protestolarda hayatını kaybedenleri anmaya devam ediyor. Bölgedeki şehirlerde bildiriler dağıtılıyor, mezar ziyaretleri yapılıyor ve çeşitli anma etkinlikleri düzenleniyor. Yurt dışında yaşayan Güney Azerbaycanlı diaspora temsilcileri ile millî hareket aktivistleri ise farklı ülkelerdeki İran büyükelçilikleri önünde protestolar düzenleyerek olayların unutulmaması çağrısında bulunuyor. SOSYAL MEDYADA ANMA PAYLAŞIMLARI YAPILIYOR Mayıs Kıyamı’nın 20. yılı dolayısıyla sosyal medya platformlarında da yoğun anma paylaşımları yapıldı. Protestolarda hayatını kaybedenlerin fotoğrafları paylaşılırken, 2006 olaylarının Güney Azerbaycan’ın yakın siyasi tarihinde bıraktığı etkiler yeniden gündeme taşındı. Aktivistler, İran’daki baskılara rağmen Güney Azerbaycan’da millî kimlik, kültürel haklar ve ana dil mücadelesinin sürdüğünü vurguluyor.

ABD Başkan Yardımcısı Vance: İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun Rusya’ya verilmesi planlanmıyor

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile yürütülen müzakereler kapsamında İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun Rusya’ya devredilmesinin şu an için ABD’nin planları arasında yer almadığını açıkladı. Beyaz Saray’daki basın toplantısında konuşan Vance, konuya ilişkin çıkan haberleri değerlendirdi. Vance, “Şu anda bu bizim planlarımız arasında yer almıyor. Bu hiçbir zaman bizim planımız olmadı. Bu konuda bazı haberler gördüm ancak bunların nereden çıktığını bilmiyorum.” ifadelerini kullandı. "ABD'NİN GÜNDEMİNDE DEĞİL" Böyle bir anlaşmanın hem Vaşington (Washington) hem de Tahran tarafından tepkiyle karşılanabileceğini belirten Vance, “Bu konu şu an ABD hükûmetinin gündeminde değil. İran tarafı da bunu gündeme getirmedi. İranlıların da bundan memnun olacağını düşünmüyorum. Başkan Trump’ın da bu fikirden hoşlandığını söyleyemem.” dedi. Öte yandan Vance, müzakerelerde herhangi bir başlık hakkında önceden kesin taahhütte bulunmak istemediğini de ifade etti. TEKLİF KREMLİN'DEN GELMİŞTİ Daha önce Kremlin, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun Rusya’ya taşınmasını önermiş ancak bu teklif Batılı liderlerin büyük bölümü tarafından reddedilmişti. İran’ın yaklaşık 440 kilogram yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokuna sahip olduğu, Vaşington yönetiminin ise Tahran’dan bu stoğu devretmesini talep ettiği belirtiliyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın ise Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderlerinin çağrısının ardından İran’a yönelik planlanan askerî saldırıyı ertelediği bildirildi. Axios’un haberine göre Trump, millî güvenlik ekibini toplantıya çağırarak İran’a karşı askerî güç kullanımına ilişkin seçenekleri değerlendirdi.

ABD, Rus petrolü satışına yönelik geçici lisansı uzatmadı

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Rus petrolünün satışına yönelik geçici işlemlere izin veren lisansın süresini uzatmadı. Bloomberg’in haberine göre, Trump yönetimi İran savaşı nedeniyle küresel petrol arzı ve yakıt fiyatlarına ilişkin endişelere rağmen Rus ham petrolü satışını kolaylaştıran istisnayı yenilemedi. Kararın, ABD yönetiminin Rus petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak gevşettiği kısa dönemin sona erdiği anlamına geldiği belirtildi. Söz konusu istisna sayesinde Moskova yönetimi, normal şartlarda yasak kapsamına giren bazı petrol işlemlerini gerçekleştirebiliyordu. Trump yönetimi ilk istisnayı mart ayında, ikinciyi ise ilkinin süresi dolduktan sonra nisan ayında yürürlüğe koymuştu. Her iki istisnanın da yalnızca tankerlerde yüklenmiş durumda bulunan belirli miktardaki Rus petrolünü kapsadığı ifade edildi. TRUMP'IN KARARI AVRUPA'DAN ELEŞTİRİ ALMIŞTI Haberde, söz konusu uygulamanın özellikle Avrupa’daki müttefikler tarafından eleştirildiği aktarıldı. Avrupa ülkeleri, yaptırımların Rusya’nın petrol gelirlerini azaltmak ve Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşı finanse etmesini engellemek açısından gerekli olduğunu vurguluyor. Eleştirmenler ise yaptırımların gevşetilmesinin, petrol fiyatlarının yükseldiği dönemde Moskova’nın gelirlerini artırdığını gündeme getirdi. Öte yandan Trump yönetimi, nisan ayında İran ham petrolünün belirli miktarlarda satın alınmasına izin veren başka bir istisnayı da uzatmamıştı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, nisanda yaptığı açıklamada Rus ve İran petrolünün sınırlı satışına izin veren genel lisansların uzatılmayacağını belirtmişti. Ancak birkaç gün sonra Rus petrolüne yönelik istisna yeniden yürürlüğe konmuştu.

Trump yönetiminden kritik karar: Ukrayna’ya askeri yardım 2027 bütçesinden çıkarıldı

Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) Donald Trump yönetimi, 2016’dan bu yana yürürlükte olan Ukrayna’ya Güvenlik Yardımı Programı (USAI) kapsamında Ukrayna’ya sağlanan askeri yardımı, 2027 mali yılı savunma bütçesi taslağına dahil etmedi. ABD Savunma Bakanlığının mali işlerinden sorumlu yetkilisi Jules Hurst, Senato Silahlı Hizmetler Komitesindeki oturumda, bütçede USAI için herhangi bir kaynak ayrılmadığını doğruladı. REKOR SAVUNMA HARCAMASI Taslak bütçede ABD’nin toplam savunma harcamalarının yaklaşık 1,5 trilyon dolar seviyesine ulaşması öngörülüyor. Bu rakamın mevcut seviyeye kıyasla yaklaşık yüzde 50 artış anlamına geldiği belirtiliyor. Bütçenin, yeni mali yılın başlayacağı 1 Ekim’e kadar Kongre tarafından karara bağlanması bekleniyor. ORTA DOĞU OPERASYONLARI MALİYETİ ARTIRDI ABD basınında yer alan haberlere göre, Vaşington yönetiminin İran’a karşı yürüttüğü askeri operasyonların maliyeti hızla yükseliyor. 28 Şubat’ta ABD ile İsrail tarafından başlatılan operasyon kapsamında milyarlarca dolarlık harcama yapıldığı, mühimmat stoklarının yenilenmesinin önemli bir mali yük oluşturduğu ifade ediliyor. Ayrıca ABD ordusunun en az 24 adet MQ-9 Reaper silahlı insansız hava aracını (SİHA) kaybettiği ve her birinin maliyetinin 30 milyon doların üzerinde olduğu kaydedildi. BÖLGEDE GERİLİM TIRMANIYOR Operasyonlarda Ali Hamaney dahil olmak üzere üst düzey İranlı isimlerin öldürüldüğü, askeri ve nükleer tesislerin hedef alındığı bildirildi. Buna karşılık İran, ABD üsleri ve müttefik altyapılarına saldırılar düzenlerken, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini kısıtladı. Bu gelişmeler, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara ve petrol fiyatlarında artışa yol açtı. UKRAYNA’DAN ENDİŞE MESAJI Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy, ABD’nin Orta Doğu’da uzun sürebilecek bir çatışmaya odaklanmasının Ukrayna’ya sağlanan desteği zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Zelenskıy, özellikle hava savunma sistemleri ve Patriot hava savunma sistemi füzeleri konusunda Ukrayna’nın zaten sınırlı destek aldığını belirtti. AVRUPA’DAN YENİ GİRİŞİM Bu gelişmelerin ardından Ukrayna, Finlandiya, İtalya, Norveç, İsveç ve Birleşik Krallık’ın savunma tedariki alanında ortak bir iş birliği mekanizması oluşturduğu bildirildi. Uzmanlar, ABD bütçesindeki olası değişikliklerin savaşın seyrini ve uluslararası destek dengelerini doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

ABD Rusya’nın gölge filosuna ait Sevan adlı gemiyi Arap Denizi’nde yakaladı

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada, operasyonun ABD Donanmasına ait USS Pinckney (DDG 91) üzerinden kalkan helikopterle gerçekleştirildiği bildirildi. Açıklamada, Rusya'nın gölge filosuna (yaptırımları aşmak için üçüncü devletlerin bayrakları altında faliyet gösteren gemiler) ait olan Sevan adlı ticari geminin durdurulduğu ve ABD güçlerinin talimatları doğrultusunda İran’a geri dönmesi için refakat edildiği belirtildi. GÖLGE FİLO” VE MİLYARLARCA DOLARLIK ENERJİ TAŞIMACILIĞI Sevan gemisinin, ABD Hazine Bakanlığı tarafından yaptırım uygulanan 19 gemiden biri olduğunu biliniyor. Bu gemilerin, İran menşeli enerji ürünleri ve petrol-gaz türevlerini (propan ve bütan dâhil) milyarlarca dolar değerinde yabancı pazarlara taşıdığı ifade edildi. ABD: ABUKA UYGULAMASI SÜRÜYOR ABD Merkez Komandosunun açıklamasında, ABD Silahlı Kuvvetlerinin İran limanlarına giriş-çıkış yapan yaptırım kapsamındaki gemilere yönelik uygulamaları sürdürdüğü vurgulandı. Açıklamaya göre, abluka sürecinin başlamasından bu yana toplam 37 gemi rotasından çevrildi. Bunun yanında, uluslararası basına yansıyan haberlere göre, ABD güçleri Asya sularında İran bayrağı taşıyan en az üç tankeri daha durdurarak Hindistan, Malezya ve Sri Lanka açıklarından uzaklaştırdı.

Hürmüz Boğazı yeniden açıldı: İran’dan ateşkes kapsamında geçiş izni

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan’daki ateşkes kapsamında Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine yeniden açıldığını açıkladı. Arakçi yaptığı açıklamada, İran İslam Cumhuriyeti Limanlar ve Denizcilik Örgütü tarafından belirlenen koordineli güzergâh üzerinden, ateşkes süresince tüm ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine tamamen izin verildiğini duyurdu. Kararın yalnızca ateşkes süresiyle sınırlı olduğu vurgulandı. TRUMP'TAN TEŞEKKÜR GELDİ Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump ise gelişmenin ardından sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran’a teşekkür ederek, “İran az önce Hürmüz Boğazı’nın tamamen açık ve geçişe hazır olduğunu duyurdu. Teşekkür ederiz.” ifadelerini kullandı. Yaklaşık bir buçuk ay sonra yeniden açılan Hürmüz Boğazı’nın, küresel ticaret ve enerji sevkiyatı açısından kritik öneme sahip olduğu biliniyor.

JD Vance: İran nükleer programından vazgeçmedi

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile gerçekleştirilen görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, taraflar arasında kalıcı ateşkes konusunda anlaşma sağlanamadığını bildirdi. Vance, Tahran yönetiminin nükleer programından vazgeçmeye yanaşmamasının müzakerelerin önündeki temel engel olduğunu belirtti. “NET BİR TAAHHÜT GÖRMEDİK” JD Vance, İran’dan nükleer silah geliştirmeyeceğine dair açık ve güçlü bir taahhüt beklediklerini ifade ederek, “İran’ın ne şimdi ne de gelecekte nükleer silah edinmeyeceğine dair samimi bir bağlılık görmemiz gerekiyor. Ancak şu ana kadar bu yönde net bir adım atılmış değil.” dedi. ABD’nin İran’a “basit ve nihai” bir teklif sunduğunu belirten Vance, “Bu bizim en iyi teklifimiz. İran’ın bunu kabul edip etmeyeceğini göreceğiz.” değerlendirmesinde bulundu. GÖRÜŞMELER SONUÇSUZ KALDI Yaklaşık bir gün süren müzakerelere rağmen tarafların kalıcı ateşkes şartlarında uzlaşmaya varamadığı bildirildi. Görüşmelerin ardından Vance’ın ABD’ye döndüğü kaydedildi. Bunun yanında, taraflar arasında yeni bir müzakere turunun yapılıp yapılmayacağına ilişkin ise henüz resmî bir açıklama yapılmadı.