Akdeniz’de nükleer gölge: Batan Rus gemisinde Kuzey Kore’ye giden reaktör parçaları mı vardı?
Bir Rus kargo gemisinin, Kuzey Kore’ye gönderilmek üzere iki nükleer reaktöre ait beyan edilmemiş parçalar taşıdığını ve geminin torpido saldırısıyla uyumlu bir hasar sonucu devre dışı kalmış olabileceği gündeme geldi. İspanya’nın güneydoğusunda yayımlanan La Verdad gazetesi, iddiaların bir İspanyol soruşturmasına dayandığını bildirdi.
La Verdad, haberini “resmî nitelikte” olarak tanımladığı bir soruşturma anlatımına dayandırırken, ilgili belgeleri yayımlamadı ve soruşturmayı hangi İspanyol kurumunun yürüttüğünü açıkça belirtmedi.
İspanya Sivil Muhafız Denizcilik Servisi, The Kyiv Independent’a yaptığı açıklamada, yerel makamların incelemeyi tamamladığını ve bulguların Rus yetkililere teslim edildiğini doğruladı; ancak ayrıntı paylaşmadı.
AKDENİZ’DE BATTI
Ursa Major adlı Rus kargo gemisi, 23 Aralık 2024’te, Cartagena açıklarında, İspanya ile Cezayir arasındaki sularda yaklaşık 60 deniz mili mesafede battı. La Verdad’a göre İspanyol deniz trafik kontrolörleri, düzensiz hareketler tespit ettikten sonra gemiyle telsiz bağlantısı kurdu; gemiden “Bir şey yok, her şey yolunda” yanıtı alındı.
Daha sonra gelen "mayday çağrısı" üzerine kurtarma operasyonu başlatıldı. Gemideki 14 mürettebat kurtarılırken, iki kişinin kayıp olduğu bildirildi. İspanyol yetkililer, gemi kaptanı Igor Vladimiroviç Anisimov’u yük ve hasarın nedeni hakkında sorguladı.
La Verdad’ın aktardığına göre kaptan, gemide boş konteynerler ve ağır ekipman bulunduğunu söyledi; ayrıca gemide patlamalar yaşandığını dile getirdi. Daha sonra verdiği yazılı ifadede ise “üç patlama” meydana geldiğini ve gövdede kenarları içe doğru itilmiş bir delik bulunduğunu belirtti. Gazete, bu tür bir hasarın dışarıdan içeri doğru bir giriş işaret ettiğini yazdı.
RUSYA MÜDAHALE ETTİ
Habere göre Moskova, olayın ardından sürecin kontrolünü devralmak istedi ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni gerekçe göstererek İspanya’nın gemiye yönelik bir “inceleme” yapmasına itiraz etti.
La Verdad, Rus donanmasına ait Ivan Gren adlı geminin İspanyol yetkililerle temasa geçerek kurtarma gemilerinin bölgeden çekilmesini talep ettiğini yazdı. Ayrıca Ursa Major’ın ışıkları sönmeden kısa süre önce Rus gemisinin işaret fişekleri ateşlediği, bunun da uydu takibini engellemeye yönelik bir girişim olabileceği belirtildi.
“NÜKLEER REAKTÖR BİLEŞENLERİ” İDDİASI
La Verdad’ın en dikkat çekici iddiası ise, geminin iki adet VM-4SG tipi nükleer reaktöre ait parçalar taşıdığı yönünde oldu. Gazete, İspanyol yetkililerin her biri yaklaşık 65 ton ağırlığında olan iki beyan edilmemiş konteyner tespit ettiğini ve bunların reaktör kapakları ile bazı bileşenleri içerdiğinin hava görüntülerinde görülebildiğini yazdı.
Haberde, nükleer yakıt taşınıp taşınmadığının net olmadığı, ancak atıf yapılan “resmî belgelerin” yakıt bulunmadığını varsaydığı ifade edildi. Habere göre yükün varış noktası, Kuzey Kore’nin Rason limanıydı.
TORPİDO ŞÜPHESİ
Geminin nasıl hasar aldığına ilişkin olarak La Verdad, 26 Aralık 2024 tarihli ve “informe general 8059/24-Escora” adlı bir İspanyol belgesine atıf yaptı. Gazeteye göre belgede, kaptanın tarif ettiği gövde hasarının klasik bir torpidoyla uyumlu olmadığı, bunun yerine süperkavitasyonlu torpido türüne işaret edebileceği değerlendirildi.
Ayrıca İspanya Ulusal Coğrafya Enstitüsü’nün sismograf verilerinde, geminin battığı sırada 20–50 kilogram TNT eşdeğerinde patlamalara karşılık gelebilecek sinyaller tespit edildiği iddia edildi. Ancak gazete, ham verileri veya bağımsız uzman değerlendirmelerini paylaşmadı.
Rus makamları ise olayı “terör saldırısı” olarak nitelendirerek, geminin makine dairesinde meydana gelen patlamalar sonucu battığını savundu.
