Irak Türklüğünün bugünü ve geleceği Ankara'da tartışıldı
Mustafa KOÇYEGİT
QHA Ankara
Irak’ta Türkmen varlığının ve hak mücadelesinin kalbi olan Kerkük'te bir asrı aşkın bir zaman diliminin ardından Türkmen bir valinin idari yönetimin başına geçmesi, Türk dünyasında tarihi bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) tarafından 4 Haziran 2026 tarihinde Ankara’da düzenlenen “Kerkük’te Türkmen Vali Dönemi ve Irak’ta Türkmen Temsiliyeti” başlıklı panelde, Irak Türklüğünün tarihî mücadelesi, güncel siyasi gelişmeler ve Türkmenlerin devlet kurumlarındaki temsili ele alındı. Panele konuşmacı olarak katılan Kerkük Valisi ve Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı Mehmet Seman Ağa, Türkmenlerin Irak’ın siyasi, toplumsal ve kültürel yapısındaki yerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ORSAM Başkanı Kadir Temiz moderasyonunda gerçekleşen panele, çok sayıda akademisyen, araştırmacı, diplomat, sivil toplum kuruluşu temsilcisi ve basın mensubu katıldı.
TEMİZ: IRAK'TA GÜÇLENEN İSTİKRAR TALEBİ VAR
Kadir Temiz, programın başında ORSAM olarak Irak'ta son yıllarda yaptıkları saha çalışmalarında bütün farklılıklara rağmen giderek güçlenen bir istikrar talebi olduğunu kaydederek, bu durumun temel nedenlerinden bir tanesinin Irak'ın içindeki bütün toplumsal grupların sürece katılımı olduğunu belirtti.
Uzun yıllar boyunca savaş, terör ve mezhepsel çatışmaların bölgeyi yıprattığını belirten Temiz, "Irak'ta Türkmenlerin temsiliyeti meselesi sadece Türkmenlerin değil; Türkmenlerin dışında Kürtlerin, Arapların diğer etnik ve dini toplumların temsiliyeti tartışmasıdır." dedi.
AĞA: IRAK'IN ÇİMENTOSU OLDUK
Mehmet Seman Ağa ise panelde yaptığı konuşmasında, Irak Türkmenleri olarak onlarca yıl boyunca asimilasyon politikalarına maruz kaldıklarını vurgulayarak şunları kaydettti:
Açıkça söylüyorum. Gururla söylüyorum, Türkmenler olarak biz ayakta kaldık. Mücadele ettik. Dört kez katliam yaşamamıza, yüzlerce insanlarımız idam sehpasına çıkmasına rağmen bir mücadele söz konusuydu. Gururla söylüyorum ki, Türkmenler olarak asla Irak'ın parçalanması noktasına herhangi bir projenin içerisine yer almadık. Aksine Irak'ın çimentosu olduk. Türkmeneli şeridi coğrafyası dediğimiz, kızıl elmamız olan Türkmeneli'de; Telafer'den Mendeli'ye kadar, onun kuzeyindeki Kürtler ve güneyindeki Şii-Sünni Arapların arasında, iki tarafı bağlayarak adeta kardeşliği ve Irak'ın birliğini biz sağladık.
"IRAK KİMLİĞİNİ TAŞIMAKTAN UTANMADIK VE GURURLA TAŞIDIK"
Ağa, Türkmenler olarak Bağdat’taki temaslarında sürekli olarak Kerkük’te Türkmenlerin aslî unsur olduğunu vurguladıklarını dile getirdi.
Türkmenlerin hiçbir zaman ülkeyi bölme amacı güden bir siyaset izlemediğinin altını çizen Kerkük Valisi, Türkiye ile var olan soydaşlık bağını suistimal etmenin aksine her zaman destek bağlamında hayata geçtiğini belirtti. Türkiye ile birlikte Türkmenlerin hep birlikte Sünni, Şii, Kürt veya Arap herkese kucak açtığını vurguladı.
Irak merkezî yönetiminin Türkmenleri birçok defa mağdur ettiğini dile getiren Ağa, "Türkmenler olarak hiçbir zaman Irak kimliğini taşımaktan utanmadık ve gururla taşıdık." ifadelerini kullandı.
"KERKÜK’ÜN BARIŞI IRAK’IN İSTİKRARI, IRAK’IN İSTİKRARI İSE ORTADOĞU’NUN BARIŞ VE İSTİKRARIDIR"
Türkmenler olarak Bağdat ile Ankara arasında köprü olduklarını belirten Seman Ağa, geçen yıl Irak'ta ortaya çıkan su sorunu Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yaptıkları görüşme netince çözdüklerini anımsattı. "Türkiye'de de kriz olmasına rağmen ve orman yangınları olmasına rağmen sağ olsunlar barajları bize açtılar." diyen Ağa, o yazı bu yardım sayesinde atlattıklarını söyledi.
Valilik görevine seçilme sürecinde Türkiye'nin büyük destek verdiğini söyleyen Ağa, "Bizim temel hedefimiz Kerkük’te barışı, huzuru ve kardeşliği kalıcı hâle getirmektir. Aynı zamanda Kerkük’te dönüşümlü valilik modelinin kurumsal bir sistem olarak yerleşmesini amaçlıyoruz. Çünkü Kerkük’ün barışı Irak’ın istikrarı, Irak’ın istikrarı ise Ortadoğu’nun barış ve istikrarıdır." şeklinde konuştu.
MERKEZÎ HÜKÛMETTE TÜRKMEN BAKAN YER ALACAK MI?
Öte yandan Türkiye'nin bölgedeki politikalarına da değien Ağa, "Türkiye her zaman Irak'ın toprak bütünlüğünden yanadır. Komşu ülke olarak Irak'ın egemenliğine en çok saygı gösteren ülke Türkiye'dir." değerlendirmesinde bulundu.
Irak Türklüğünün siyaset sahasında uzunca süredir dile ettiği Türkmen Bakan talebine ilişkin de konuşan Seman Ağa, bu noktadaki taleplerinin ranta dayalı bir istek olmadığının altını çizdi. Kabinede yer alacak bir Türkmen'in Telafer'den Mendeli'ye Türkmeneli'nin durumunu, derdini, sıkıntısını Başbakana taşıyacağını kaydetti.
Ağa, Türkiye ziyareti öncesinde Irak merkezî yönetimiyle görüştüğünü ve bu noktada da Irak Türkmen Cephesine bir devlet bakanlığı seviyesinde bakanlık verilmesi sözünü aldıklarını belirtti.
Bakanlık hususunda, aile, illerden sorumlu ve dışişlerden sorumlu olmak üzere üç farklı bakanlığın gündemde olduğunu ancak hangisinin olacağının netleşmediğini açıklayan Ağa, Dışileri Bakanlığı ile olası bir çift başlılığa sebebiyet vermemek adına Dışişlerden Sorumlu Devlet Bakanlığına sıcak bakmadıklarını belirtti.
Bir asrı aşkın zamanın ardından Kerkük vilayetinde Türkmen bir valinin göreve başlaması sonrasında bölgedeki son gelişmeler ile Türkmenlerin Irak siyasetindeki varlık mücadelesi ORSAM'da düzenlenen panelde masaya yatırıldı.
Kerkük Valisi ve Irak Türkmen Cephesi Başkanı Mehmet… pic.twitter.com/NzgPt9DL7S
— QHA - Kırım Haber Ajansı (@qha_kirimhaber) June 4, 2026
