Rus esaretinden kurtulan Kırım Tatarı Umerova BM'de anlattı: "İşgal altındaki herkes doğrudan tehdit altında"
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, 10 Ağustos 2026 tarihinde New York’taki BM Genel Merkezinde Ukraynalı savaş esirleri, sivil tutuklular ve yabancı ülke vatandaşlarına yönelik uluslararası insani hukuk ihlallerini görüşmek üzere "Arria Formülü" kapsamında özel bir oturum gerçekleştirdi. Ukrayna'nın girişimleriyle Letonya ve Birleşik Krallık tarafından düzenlenen toplantıda, Rus esaretinden kurtulan tanıklar ve insan hakları temsilcileri söz aldı.
Oturumun en dikkat çeken konuşmacılarından biri, Rusya tarafından 21 ay boyunca yasa dışı bir şekilde alıkonulduktan sonra esir takası ile serbest bırakılan eski siyasi tutsak, insan hakları savunucusu Kırım Tatarı Leniye Umerova oldu. Umerova, 2022 sonunda ağır hasta babasını ziyaret etmek amacıyla işgal altındaki Kırım'a giderken alıkonulduğunu belirtti. Vladikavkaz ve Beslan'daki tutukevlerinde uydurma idari suçlamalarla tutulduğunu anlatan Umerova, mahkemenin serbest bırakma kararına rağmen cezaevi kapısından çıkar çıkmaz kafasına çuval geçirilerek tekrar kaçırıldığını ve başka bir cezaevine atıldığını ifade etti.
“BAŞIMA GELENLER BİR SİSTEMİN PARÇASI”
Umerova, yaşadıklarının bireysel bir durum değil, sistemli bir baskı mekanizması olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
Benim başıma gelenler sistemin bir parçasıdır. Rusya, işgal altındaki topraklarda Ukraynalı sivilleri alıkoymak için yasa dışı gözaltıları, tecridi, düzmece idari ve cezai suçlamaları, işkenceleri ve 'atlıkarınca' yöntemiyle ardı ardına verilen tutuklama kararlarını kullanıyor. İnsanlar kaçırılıyor, dış dünyayla ve avukatlarıyla iletişimi kesilerek tecrit ediliyor. İşgal altındaki topraklarda yaştan, cinsiyetten ve meslekten bağımsız olarak herkes doğrudan tehdit altındadır."
Umerova, işgal altındaki Kırım'da en az 84 kadın hakkında düzmece cezai kovuşturma başlatıldığını ve bu kadınların büyük çoğunun şu anda Rus hapishanelerinde alıkonulduğunu ifade etti.
ESİRLERİN YÜZDE 95’İ İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYE UĞRUYOR
Toplantıda sunum yapan BM Genel Sekreteri İnsan Hakları Yardımcısı Claudia Fuentes-Julio, BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) tarafından belgelenen dehşet verici verileri kamuoyuyla paylaştı. Şubat 2022'den bu yana serbest bırakılan 910 Ukraynalı savaş esiri ve 403 sivil dâhil olmak üzere toplam 2 bin 129 kişiyle gizli mülakat yapıldığını aktaran Fuentes-Julio, görüşülen Ukraynalı savaş esirlerinin yüzde 95’inden fazlasının Rus esaretinde işkence ve ağır kötü muameleye maruz kaldığını bildirdiğini aktararak esirlerin yarısından fazlasının cinsel şiddete uğradığını beyan ettiğine dikkat çekti. Ayrıca OHCHR’ın 129 Ukraynalı savaş esirinin infaz edildiğini, 48 esirin ise işkence, tıbbi yardımın reddedilmesi ve gayri insani koşullar nedeniyle yaşamını yitirdiğini belgelediğini belirtildi.
Belgelenmiş işkence yöntemleri hakkında bilgi veren Fuentes-Julio, ağır sopalar ve tahta cisimlerle darp, elektrik şoku verilmesi, üzerlerine eğitimli köpeklerin salınması ve sahte infaz mizansenlerinin en sık uygulanan yöntemler arasında yer aldığını ifade etti.
Toplantıya katılan temsilciler, Rusya üzerindeki uluslararası baskının artırılması, esir tutulan tüm sivillerin serbest bırakılması, cezaevlerine uluslararası erişimin sağlanması ve işlenen savaş suçlarının faillerinin yargılanması gerektiğini altını çizdi.
