Ukrayna'dan ilaç stoklarını Rus saldırılarından korumak için yeni strateji: Moldova’da lojistik merkezler gündemde
Rusya’nın Ukrayna genelinde depoları ve lojistik merkezleri hedef alan saldırıları, ilaç ile tıbbi malzemelerin tedarik zincirinde aksama riskini artırıyor. Eczaneler ve hastaneler için hayati önem taşıyan ilaçlara erişimin kesintiye uğramaması adına harekete geçen Ukrayna Sağlık Bakanlığı ve hükûmet, ilaç stoklarını tek bir noktada toplamak yerine farklı bölgelere ve hatta yurt dışına dağıtmayı hedefleyen yeni bir lojistik modele geçiyor.
Bu kapsamda Ukrayna Sağlık Bakanı Viktor Lyaşko, Moldova’nın Kyiv Büyükelçisi Viktor Kirile ile gerçekleştirdiği görüşmede, Ukrayna'ya gönderilecek ilaçların güvenli koşullarda depolanması ve dağıtımı amacıyla Moldova’da lojistik merkezler kurulması seçeneğini ele aldı.
TEK MERKEZLİ DEPOLAMADAN DİJİTAL YÖNETİMLİ DAĞITIK SİSTEME
Ukrayna Sağlık Bakanlığı, son aylarda stratejik ilaç rezervlerinin belirli büyük depolarda yoğunlaşmasının getirdiği güvenlik risklerini azaltmak için adımlar atıyor. Hükûmet, 27 Ağustos’ta sıkıyönetim süresince ilaçların depolanma şartlarını esneterek firmalara ek depolama alanları ve farklı sahaları kullanma imkanı tanıdı. Bakan Lyaşko, 10 Eylül’de ülkenin en büyük ilaç dağıtım şirketleriyle bir araya gelerek stokların dağıtılması hususunu görüşmüştü.
Moldova ile yürütülen müzakereler, Ukrayna'nın risk azaltma stratejisinin sınır ötesine taşınan bir devamı niteliğinde değerlendiriliyor. Model hayata geçirildiğinde, stokların bir kısmı fiziksel olarak Moldova’da tutulacak ancak Ukrayna tedarik zincirinin doğrudan parçası olmaya devam edecek. Böylece Ukrayna içerisindeki bir deponun vurulması durumunda tüm ilaç rezervinin kaybedilmesinin önüne geçilecek.
KALİTE KONTROL, GDP STANDARTLARI VE E-STOCK DİJİTAL SİSTEMİ
İlaçların Moldova’da depolanması fikri yalnızca fiziksel alan temini anlamına gelmiyor; sınır ötesi lojistiğin gerektirdiği hukuki ve teknik prosedürlerin de sağlanmasını zorunlu kılıyor. İlaçların İyi Dağıtım Uygulamaları (GDP) standartlarına uygun olarak doğru sıcaklıkta saklanması, denetlenmesi, izlenebilirliği ve kalite kontrollerinin aksamadan yapılması gerekiyor. Ayrıca yabancı bir ülkede bulunan stokların idari sorumluluğunun kimde olacağının netleştirilmesi önem taşıyor.
Farklı noktalara dağıtılan stokların takibini kolaylaştırmak amacıyla Ukrayna Sağlık Bakanlığı, 24 Nisan 2026 tarihinde çıkardığı 545 sayılı kararnamede "e-Stock" elektronik ilaç ve tıbbi malzeme yönetim sistemini kurmuş ve sistem bünyesine "Lojistik" modülünü dahil etmişti. Dağınık haldeki depolar, e-Stock dijital altyapısı sayesinde tek bir merkezden anlık olarak takip edilebilecek; hangi ilacın nerede ve ne miktarda olduğu, ne zaman takviye gerektiği dijital ortamda yönetilecek.
SONRAKİ AŞAMA: MUTABAKAT ZAPTI VE SOMUT ANLAŞMALAR
Şu an için fikir aşamasında olan projenin hayata geçirilmesi için Ukrayna ve Moldova Sağlık Bakanlıkları arasında temel iş birliği ilkelerini içeren bir mutabakat zaptı taslağı Moldova tarafına sunuldu. İlerleyen süreçte depoların idaresi, kalite kontrol prosedürleri, gümrük ve Ukrayna'ya sevkiyat mekanizmaları netleştirilecek.
Geliştirilen bu yeni sistem doğrudan hastalar tarafından hissedilmeyecek olsa da, olası saldırılar durumunda ilaçların eczane ve hastanelerden tamamen tükenmesini engelleyerek Ukrayna sağlık sisteminin dirençliliğini artırmayı hedefliyor.
