Putin’in ekonomi elçisinden savaş ekonomisi itirafı: Rusya “çılgınlaşabilir”
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in uluslararası sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden sorumlu özel temsilcisi Boris Titov, Rus ekonomisinin tamamen askerî-sanayi kompleksinin ihtiyaçlarına göre şekillendirilmesi hâlinde “çılgınlaşma” riskiyle karşı karşıya kalabileceğini söyledi. Titov’un açıklamaları, savaşın ekonomik yükünün arttığı bir dönemde Kremlin çevrelerinden gelen nadir uyarılardan biri olarak kayda geçti.
Titov, Rus ekonomi haber kuruluşu RBC’ye verdiği röportajda askerî ve sivil ekonomilerin tarih boyunca birbirini desteklediğini belirterek, temel meselenin bu iki alan arasındaki dengenin korunması olduğunu vurguladı. Rusya’nın ekonomisini savaşın ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırmasının sürdürülebilirliği konusunda ise uyarıda bulundu.
“BU BİR EKONOMİ DEĞİL, ÇILGINLIK”
Rusya’da savaş ekonomisine geçiş yönündeki baskının son dönemde arttığına dikkat çeken Titov, tamamen askerî ihtiyaçlara odaklanan ekonomik modelin uzun süre sürdürülemeyeceğini ifade etti.
Titov, bu sistemi “ekonominin kendisi değil, yalnızca çok kısa bir süre var olabilecek bir tür ‘çılgın mod’” olarak nitelendirdi. Böyle bir modele geçiş ihtiyacının çok dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Rusya, Ukrayna’ya karşı savaşın finansmanını sürdürmek amacıyla vergileri artırırken, işletmelerin savaş harcamalarına katkıda bulunmasını teşvik ediyor ve bazı sektörlerde devlet müdahalesini genişletiyor. Son dönemde Rus yönetimi, Ukrayna’nın silahlı insansız hava aracı (SİHA) saldırılarına karşı tesislerini yeterince korumayan işletme sahiplerine yönelik baskıyı da artırdı.
Kremlin’e yakın savaş yanlısı çevrelerde ise Sovyetler Birliği’nin II. Dünya Savaşı sırasında ekonomisini tamamen savaş ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırması örnek gösteriliyor. Ancak Titov’un açıklamaları, bu yaklaşımın Rusya’nın sivil ekonomisi üzerindeki olası etkilerine ilişkin endişelerin arttığını ortaya koyuyor.
RUS EKONOMİSİNDE BÜYÜME YAVAŞLIYOR
Rus ekonomisinin bu yıl yalnızca yaklaşık yüzde 0,4 büyümesi bekleniyor. Askerî harcamalar ekonominin belirli sektörlerini desteklese de askerî olmayan birçok sektörde durgunluk veya küçülme yaşanıyor.
Ukrayna’nın Rusya’daki ekonomik hedeflere yönelik saldırıları da ekonomik baskıyı artırıyor. Özellikle petrol rafinerileri, çevrim içi perakende sektörü ile petrol ve tahıl ihracat altyapısına yönelik saldırıların ekonomik büyümeyi daha da aşağı çekebileceği değerlendiriliyor.
Titov’un açıklamaları, Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin’in geçen ay yaptığı benzer bir uyarının ardından geldi. Sobyanin, normal ekonominin zarar görmesinin ülkenin tamamına zarar vermek anlamına geleceğini savunmuştu.
Rusya devlet kalkınma bankasının başekonomisti Andrey Klepaç da savaşın ekonomiye getirdiği zorluklara ilişkin kamuoyu önünde yaptığı açıklamaların ardından geçen ay görevden alınmıştı.
SAVAŞIN EKONOMİK YÜKÜ ARTIYOR
Rus yönetimi, Ukrayna’daki savaşın devam edebilmesi için ekonominin giderek daha büyük bölümünü savunma sanayisine yönlendiriyor. Bu durum kısa vadede silah ve mühimmat üretimini artırsa da sivil üretim, yatırım ve iş gücü üzerinde baskı oluşturuyor.
Rusya’da bu ay yapılacak parlamento seçimleri öncesinde de savaşın toplumsal ve ekonomik maliyetine ilişkin tartışmalar sürüyor. Savaşa açık şekilde son verilmesini savunan tek siyasi parti seçimlerden men edilirken, kamuoyu yoklamaları savaş yorgunluğunun arttığına ve barış anlaşmasına yönelik desteğin yükseldiğine işaret ediyor.
Öte yandan Rusya’da seçimlerin ardından Ukrayna’nın Donbas bölgesinin tamamını ele geçirmek amacıyla geniş çaplı yeni bir askerî seferberlik ilan edileceğine ilişkin söylentiler de gündemde. Kremlin ise söz konusu söylemlerin sahte haber olduğunu iddia ediyor.
