Protestolar Haberleri - Son Dakika Protestolar Haber Güncel Gelişmeler

Eski İran Cumhurbaşkanı Ruhani’den tarihî çağrı: "Büyük bir reform şart"

Eski İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ülkede artan toplumsal huzursuzluklara dikkat çekerek köklü bir reform çağrısında bulundu. Kendi dönemindeki bakanlarla bir araya gelen Ruhani; televizyonlardan okullara kadar birçok kurumda sorun olduğunu vurgularken, millî güvenliğin ancak halkın memnuniyeti ve rasyonel diplomasiyle sağlanabileceğini belirtti. RUHANİ: HALK VERDİĞİ MESAJI ALDIĞIMIZI HİSSETMELİ "Entekhab" haber sitesi tarafından gündeme taşınan habere göre, ülkesinde 11 ve 12. hükûmet döneminde görev yapan eski bakanlarla bir araya gelen Eski Cumhurbaşkanı Ruhani, ülkesinde özellikle son dönemde meydana gelen toplumsal olaylara işaret ederek “Büyük bir reformla halka cevap vermeliyiz.” dedi. Ruhani burada yaptığı konuşmada, “Halk verdiği mesajı aldığımızı hissetmeli. Hedef, halkın memnuniyeti olmalı. Büyük bir reformla halka cevap vermeliyiz.” ifadelerini kullandı. Protestolar amacıyla sokağa inen hatta “biraz da şiddet eylemlerine katılan halkın” yöneticilere aynı mesajı ilettiğini söyleyen Ruhani, “Halkın mesajı şuydu: Yanlış uygulamaları protesto etmek meşrudur ve yabancı güçlerin İran’a yönelik müdahalesine karşı duracağız." diye konuştu. “SOKAKTAKİ İNSANLAR NE SÖYLEMİŞ OLURSA OLSUNLAR SESLERİNİ DUYMALIYIZ" Ruhani, İran halkının İsrail ile yaşanan 12 günlük çatışma sürecinde de yabancı güçlerin İran’ın iç işlerine karışmasına müsaade etmediğini belirterek “Sokaktaki insanlar ne söylemiş olursa olsunlar seslerini duymalıyız." dedi. Eski Cumhurbaşkanı Ruhani ayrıca şunları kaydetti: İran İslam Devrimi’nin üzerinden 47 yıl geçti ve bugün bir İranlının yabancı güçlerin müdahalesinden yana tavır almasının bizi üzüntüden uyuyamaz hale getirmesi lazım. Bu durum bizim için kabul edilebilir değil ve demek ki bir sorunumuz var. Kürsülerimizde, televizyonlarımızda, radyomuzda ve okullarımızda sorun var. Hedeflerinin yalnızca halkı sakinleştirmek olmaması gerektiğini söyleyen Ruhani, “Hedefimiz İran’ı güçlendirmek olmalı. Askerî olarak güçlenmek vakit alabilir ancak İran halkının iradesi karşısında saygılı olmak anlık bir iştir." değerlendimesinde bulundu. RUHANİ'DEN DİPLOMASİNİN SINIRLANDIRILMASI ELEŞTİRİSİ Ruhani, özellikle Cumhurbaşkanlığı döneminde diplomasi faaliyetlerinin sınırlandırıldığına işaret ederek, “Bir şey yapmamız gerekiyor dediğimizde ‘ABD ile ilişki mi kuralım? (Donald) Trump’a tevazu mu gösterelim?’ deniliyor. Mesele ilişki kurmak değil yönetimdir. Bir ülke ile düşmansak bu düşmanlığı kontrol etmek gerekiyor. Gerilimleri düşürmenin yolu yokmuş gibi davranmamalıyız.” şeklinde konuştu. İran’ın, 1979 yılındaki İslam Devrimi’nden sonra da çeşitli sorunlarla karşı karşıya kaldığını hatırlatan Ruhani, ayrıca şu ifadeleri kullandı: Irak ile savaş sona erdiğinde İran’ın güvenliğini sağladığımız için gurur duyuyorduk. Bugün ise millî güvenliğimiz zarar gördü. Bunun sebebi nedir? 2018 ve 2019 yılında da (Binyamin) Netanyahu ile Trump yok muydu? Ruhani ayrıca İran’ın, 2019 yılında ABD’ye ait Global Hawk İHA’sının vurulması ve Suudi Arabistan’a ait petrol şirketi Aramco tesislerine yönelik saldırılar nedeniyle birkaç kez savaşın eşiğine geldiğini ancak İran’ın kararlı duruşu ve diplomasiye yönelik çabaları sayesinde bunun engellendiğini söyledi. Görevde olduğu sürede zor koşullardan geçtiğini ancak alınan tedbirlerle bu zorlukları aştıklarını dile getiren Ruhani, “Maalesef şu an yıllardır kaçınmaya çalıştığımız bir sürecin içerisine girdik. Mesele nükleer santrallerin vurulması değil buna cesaret edilebilmesidir. Bunu tartışmalıyız.” diyerek sözlerini tamamladı.

İran'daki protestolarda can kaybı 5 bini aştı!

İran'da 28 Aralık 2025'te döviz kurundaki kontrolsüz artış ve derinleşen ekonomik sefaletle fitili ateşlenen halk hareketine karşı, yönetimin uyguladığı orantısız güç ağır bir insani bilançoya dönüştü. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 5 bin 137’ye yükseldiğini duyurdu. HRANA’nın gündeme taşıdığı habere göre, ülkenin birçok noktasındaki olaylar sonucunda 27 bin 797 kişi gözaltına alındı. Gösterilerde çıkan olaylarda 208 güvenlik görevlisi dahil 5 bin 137 kişi yaşamını yitirdi. HRANA, dünkü haberinde ölü sayısının 5 bin 2’ye çıktığını belirtmesine karşın İran Şehit ve Gaziler Vakfının Adli Tıp Kurumu tarafından dün yapılan açıklamada ise, gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmişti. Bu kişilerden 2 bin 427'sinin "silahlı terör grupları" tarafından öldürülen güvenlik güçleri ile sivil vatandaşlar olduğu ifade edilirken 690 kişi hakkında ise bilgi verilmemişti. İRAN'DAKİ GÖSTERİLER İran'da 28 Aralık 2025'te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı. Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonucu ülke yönetimi internet erişimini engellemişti. İran’da gösteriler azalmış olsa da ABD’nin Virginia eyaleti merkezli HRANA, daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor.

İran’daki protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı 3 bin 308’e yükseldi

İran’daki protestolarda hayatını kaybedenlerinin sayısının 3 bin 308’e yükseldi. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 3 bin 308’e yükseldiğini açıkladı. HRANA’nın yayımladığı son rapora göre, ülke genelinde devam eden gösteriler sırasında 24 bin 266 kişi gözaltına alındı. Ajans, protestolarda çıkan olaylarda yaşamını yitirenlerin sayısının her geçen gün arttığını bildirdi. İranlı yetkililer ise şu ana kadar gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin net bir rakam paylaşmadı. Resmî makamlar, “terör örgütleriyle bağlantılı olduğu” ya da “olayları provoke ettiği” öne sürülen yaklaşık 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurdu. HRANA, bir gün önce yayımladığı raporda ölü sayısını 3 bin 90 olarak açıklamıştı. İRAN’DAKİ PROTESTOLAR İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında ciddi değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik kriz nedeniyle başkent Tahran’daki Büyük Çarşı esnafının başlattığı eylemlerle başlamış, kısa sürede birçok kente yayılmıştı. Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlenen protestoların ardından İran rejimi, ülkede internet erişimini kısıtlamıştı.

İran’daki protestolarda ölü sayısı 3 bin 90'a yükseldi

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 3 bin 90'a çıktığını duyurdu. HRANA'nın haberine göre ülkenin birçok noktasındaki olaylarda 2 bin 55 kişi yaralandı ve 22 bin 123 kişi gözaltına alındı. Gösterilerde çıkan olaylarda 3 bin 90 kişi yaşamını yitirdi. İranlı yetkililer, gösterilerde çıkan olaylarda ölen ya da yaralananların toplam sayısına ilişkin şu ana kadar açıklama yapmazken terör örgütlerine mensup olduğu öne sürülen veya olayları provoke eden 3 bin kişinin gözaltına alındığını bildirmişti. ABD'nin Virginia eyaleti merkezli HRANA, dünkü haberinde ölü sayısının 2 bin 677'ye çıktığını duyurmuştu. İNTERNET VE İLETİŞİM KISITLAMALARI KADEMELİ OLARAK KALDIRILACAK Yarı resmî nitelikteki Fars Haber Ajansının güvenlik yetkililerine dayandırdığı habere göre, son dönemde yaşanan "güvenlik sorunlarının kontrol altına alınması ve terör örgütlerinin kilit isimlerinin güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmasının" ardından iletişim kısıtlamaları kademeli olarak kaldırılmaya başlandı. Yetkililer, "internet erişimine getirilen sınırlamalar sayesinde yurt dışındaki muhalif ağların iç bağlantılarının büyük ölçüde zayıflatıldığını, bunun da olayların kontrol altına alınmasında ve terör hücrelerinin eylemlerinin önlenmesinde önemli rol oynadığını" ifade etti. İlgili kurumların, iletişim hizmetlerinin güvenlik koşullarına bağlı olarak aşamalı şekilde yeniden devreye alınmasını öngören plan kapsamında, ilk aşama olarak kısa mesaj hizmetleri yeniden aktif edildi. İkinci aşamada ulusal internet ağına ve yerli mesajlaşma uygulamalarına tam erişim sağlanacağı, üçüncü aşamada ise uluslararası internet erişiminin yeniden aktif hale getirileceği belirtildi. Yerel kaynaklardan alınan bilgiye göre, "Eita" ve "Bale" gibi yerli mesajlaşma uygulamalarına erişim günler sonra yeniden sağlandı. İRAN'DAKİ GÖSTERİLER İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, birçok kente yayılmıştı. İran'ın başkenti Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonrasında ülke yönetimi, internet erişimini engellemişti.

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Mehdizade, İran'daki olaylara Tebriz'den baktı

İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında yaşadığı sert değer kaybı ve artan ekonomik sıkıntılar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnaf eylem başlatmış, kısa sürede yankı bulan protestolar ülkenin birçok kentine yayılmıştı. Protestolar sırasında çıkan olayların ardından internet kesintisi yaşanmıştı. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), bugün devam eden protesto gösterilerinde 2 bin 615 kişi kişinin yaşamını yitirdiğini duyurdu. Ayrıca 2 bin 54 kişinin yaralandığı ve 18 bin 470 kişinin de gözaltına alındığı aktarıldı. DR. MEHDİZADE PROTESTOLARIN ARKA PLANINI DEĞERLENDİRDİ Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Mehsa Mehdizade, aralık ayında halkın rejim güçlerine karşı başlattığı protestolarda yer alan Güney Azerbaycanlılara dikkat çektiği değerlendirme yazısını Kırım Haber Ajansı (QHA) aracılığıyla paylaştı. Azerbaycan Türklerinin İran'daki protestolara Tebriz merkezli bakmasının son derece önemli olduğunu aktaran Dr. Mehdizade, enformasyon ve algı savaşının yaşandığını vurguladı. Bu bağlamda Azerbaycanlıların büyük ölçüde yalnız bırakıldığının altını çizen Mehdizade, "Bu yalnızlık sadece görünürlükle ilgili değil; bilginin nerede üretildiği, kimler tarafından süzüldüğü ve hangi mutfakta pişirildiğiyle doğrudan ilgilidir." yorumunu yaptı. Türkiye'de medyanın olaylara Fars merkezli bakış açısıyla baktığını vurgulayan Mehdizade, meselenin Güney Azerbaycan gerçeğinin çarpıtılarak aktarılmasına neden olduğunu, İran'ın toplum bilimi açısından tanımanın "zaten" zor olduğunu söyledi. "GÜNEY AZERBAYCAN MESELESİNİN DOĞRU OKUNMASI VE AKTARILMASINDA SORUMLUYUZ" "Görünür olan her şey gerçek değildir." değerlendirmesinde bulunan Mehdizade, "Bugün gerek ana akım medyada, gerek sosyal medyada, gerekse düşünce kuruluşlarında Güney Azerbaycan meselesinin doğru okunması ve doğru aktarılması için kolektif bir sorumluluğa ihtiyacımız var. Özellikle Batılı ya da dış güçlerin sponsor olduğu, ciddi finansmanla görünür kılınan anlatıların otomatik olarak 'doğru' kabul edilmesi son derece tehlikelidir." ifadelerini kullandı. Mehdizade, Tahran'ın sorunları çözmek yerine bastırmayı, susturmayı ve ertelemeyi tercih ettiğini sözlerine ekleyerek, zaman zaman meydana gelen sessizliğin sorunların çözüldüğü anlamına gelmediğinin, aksine daha da büyümesine yol açtığının altını çizdi. Bu kaotik ortamda Türkiye ve Azerbaycan'daki aydınlara, akademisyenlere ve kanaat önderlerine ihtiyaç olduğunu belirten Uluslararası İlişkiler Uzmanı, vicdan sahibi herkesin bu ihtiyaca karşılık vermesi gerektiğini söyledi. Kendisinin de meseleye Tebriz-Bakü-Ankara hattı üzerinden baktığını dile getiren Mehdizade, tek bir perspektifle sorunların görülemeyeceğini kaydetti. "İRAN'I İÇTEN İÇE PARÇALAYAN ASIL ŞEY SORUNLARI BASTIRAN YÖNETİM ŞEKLİDİR" Mehdizade açıklamasında şu ifadelere yer verdi: "'ABD yaptı', 'İsrail yaptı', 'ABD İran’ı parçalamak istiyor' gibi söylemlerin tek başına açıklayıcı bir analiz çerçevesi olarak sunulmasını doğru bulmuyorum. Ancak bu, ABD'yi ya da İsrail’i aklamak anlamına da gelmez. Yıllardır ekonomik olarak ağır bedeller ödeyen, siyasal temsilden yoksun bırakılan, baskı altında yaşayan bir ülkede, halkın özgürlük ve demokrasi mücadelesi ABD ve İsrail gibi güçler tarafından da çıkarları doğrultusunda istismar edilmektedir. Bu güçlerin amacı demokrasi ya da özgürlük değildir; var olan kırılganlıkları kendi jeopolitik hesapları için kullanmaktır. Bu durum son derece acı vericidir. Asıl kaosu büyüten ve İran’ı içten içe parçalayan şey, dış müdahaleden önce, orada yaşayan insanların gerçek sorunlarını perdeleyen, inkâr eden ve bastıran yönetim anlayışıdır. Dış aktörler bu kırılgan zemini sadece fırsata çevirir. Yani bu tablo bir neden değil, bir sonuçtur." Olaya Tebriz merkezli bakılması gerektiğini yineleyen Mehdizade, Tebriz'e sahip çıkmanın zorunlu ve hayatî bir mesele olduğunu vurguladı. Mehdizade, "Unutulmamalıdır ki Güney Azerbaycan meselesi sadece kültürel ya da etnik bir konu değildir." dedi. Mehdizade bu hususta, "Türkiye’de Güney Azerbaycan meselesini doğru okuyan, sahayı tanıyan, Tebriz’den bakabilen ve bunu doğru şekilde aktarabilen insanlara ihtiyacımız var. Bu bir duygusal talep değil; tarihsel, stratejik ve insani bir zorunluluktur." çağrsıında bulundu.

Trump: Hamaney kaçmayı düşünüyor!

İran'da halkın sokağa döküldüğü geniş çaplı protestoların etkisi devam ederken, İran'ın dini lideri Ayetullah Hamaney'in ülke dışından kaçacağı iddiaları gündeme geldi. ABD Başkanı Donald Trump, çıktığı bir televizyon programında söz konusu iddiaları doğruladı. İran'daki protestoları çok yakından takip ettiğini vurgulayan Trump, sunucunun, "Hamaney'in Rusya'ya gitmek için bir B planı olduğuna dair haberleri okudunuz mu?" sorusuna verdiği yanıtla gündemdeki yerini aldı. Trump, "Evet, bir yerlere gitmeyi planladığını duydum." diyerek bahsi geçen iddiaların doğru olduğuna işaret etti. "İRAN'I SERT VURABİLİRİZ" Öte yandan Trump, İran'ın çöküş eşiğinde olduğuna işaret ederek, "Geçmişte yaptıkları şey, insanların üzerine ateş açmaktı. Hiçbir silahı olmayan insanlar orada dururken makineli tüfeklerle onları tarıyor ya da hapse atıp asarak öldürüyorlar. Sert oynadılar. Ben de dedim ki, eğer bunu yaparlarsa onlara çok sert vuracağız. Yapmaya hazır olduğumuz şey de bu; eğer bunu yaparlarsa onlara çok sert vuracağız." dedi.

Kazakistan'daki hükumet karşıtı protestoların yıl dönümü

Kazakistan'ın Mangıstav Eyaletinde 2 Ocak 2022 tarihinde başlayan akaryakıt fiyatlarındaki artan zam nedeniyle başlayan protestolar ülke geneline yayıldı. Hükumetin, tavan fiyatı kaldırmasıyla yükselen fiyatlar halkı sokağa döktü. 4 Ocak'ta ülkenin en büyük şehri Almata'da da başlayan gösteriler, ülke genelinde hükumet karşıtı protestolara dönüştü. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, protestocuları itidale çağırdı ve Almata ve Mangıstav'da olağanüstü hal ilan etti. Kazakistan'da 2022 Ocak ayının başından itibaren yaşanan "Kanlı Kantar" Olayları olarak da anılan protestoların üzerinden bir yıl geçti. Kırım Haber Ajansı, Kazakistan'da hükumet karşıtı protestolara sahne olan olayların 1. yılında yaşananları derledi. Kazakistan, 19 milyonluk nüfusuyla, Batı Avrupa boyutunda yüz ölçümüne sahip bir ülke. Orta Asya'nın en büyük ülkesinden biri olan Kazakistan, coğrafyadaki en yoğun nüfusa sahip ikinci ülke. Nüfusun çoğunluğu Müslüman Kazaklar’dan oluşurken, nüfusun yüzde 20'sini Rus azınlık oluşturuyor. Kazakistan petrol, doğal gaz, uranyum gibi doğal zenginlikleri ticari anlamda kullanarak zengin bir ülke haline geldi. Dünyadaki uranyum üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını sağlayan Kazakistan, Sovyetler Birliği dağılırken mülkleri şahsına geçiren seçkinlerin önemli bir servet biriktirmesine yol açtı. Kazakistan, konumu itibarıyla belirleyici öneme sahip bir bölgede yer almaktadır. Kazakistan'ın çevresinde bulunan komşularının ekseriyeti, Sovyetler Birliği’nin yıkılmasının ardından bağımsızlıklarını kazandı. Jeopolitik açıdan bakıldığında, Orta Asya belirleyici derecede önemli bir bölgede bulunurken, çevresinde Afganistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan bulunuyor. Afganistan dışındaki tüm bu devletler, Sovyetler Birliği'nin eski cumhuriyetleriydi ve dağılmasının ardından 1991'de bağımsızlıklarını kazandı. Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan bazı eski Sovyet devletlerinin arasında bir güvenlik paktı olan Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’nün (CSTO) üyeleridir. NURSULTAN NAZARBAYEV DÖNEMİ Kazakistan Cumhuriyeti'nin kuruluşunu takip eden yirmi yılda Nursultan Nazarbayev ülkeyi otokratik olarak yönetti. Kasım Cömert Tokayev de Nursultan Nazarbayev’in atadığı kişi olarak Kazakistan’ın başına geçti. Uzmanlar, Kazakistanı genellikle "istikrarlı bir otokrasi" olarak tanımlıyor. Olayların başladığı 2 Ocak 2022’den itibaren protestolar, büyük siyasi değişiklik çağrılarını içerdi. Kazakistan'daki “Uyanın” aktivist grubundan Darhan Şapirov’a göre protestocular, gerçek siyasi reformlar ve adil seçimler istiyordu. The New York Times'a göre protestocular, Kazakistan’daki bölge yetkililerinin cumhurbaşkanı tarafından atanmak yerine doğrudan seçilmesini istedi. KAZAKİSTAN’DA OLAYLAR NASIL BAŞLADI? Mangıstav (Mangistau) Eyaletine bağlı Janaözen şehrinde 2 Ocak 2022’de halk gaz fiyatındaki artışı protesto etmek için yolları kapattı. Protestocular, bölge valisi Nurlan Nogayev ve Janaözen Belediye Başkanı Maksat İbagarov’u fiyatları sabitlemek, istikrara kavuşturmak ve akaryakıt kıtlığını önlemek için önlem almaya çağırdı. Yüzlerce Janaözen sakini bir gecede toplandı ve kasaba meydanında kamp kurdu. Öğleden sonra, diğer sakinler kalabalığa katıldığında, yaklaşık bin kişi meydandaydı ve yerel liderlerin doğrudan seçilmesini talep ederek slogan attılar. Mangıstav Valisi, Janaözen Belediye Başkanı ve Kazakistan Gaz Rafinerisi Müdürü Nakbergen Tulepov, halka gaz fiyatını 85 ya da 90 tengeye düşürme sözü verdi. KAZAKİSTAN HÜKUMETİNCE KOMİSYON KURULDU, GÜVENLİK ÖNLEMLERİ ARTIRILDI! Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev 3 Ocak’ta hükumete yasal alanda ekonomik dengeyi dikkate alarak Mangıstav Eyaletindeki durumu gözden geçirme talimatı verdi. Tokayev, göstericilere kamu düzenini bozmamaları çağrısında bulunurken vatandaşlarının yasalara uygun olarak yerel ve merkezi yönetime kendilerini açıkça ifade etme hakkına sahip olduklarını hatırlattı. Mangıstav’daki gelişmeleri incelemeleri için hükumet gözetiminde bir komisyon kuruldu. İlk defa 3 Ocak’ta Cumhuriyet Meydanı ve Astana Meydanı'nın kapatıldığı ve güvenlik görevlilerinin müdahale ettiği Astana, Aktöbe ve Almata şehirlerinden tutuklama haberleri gelmeye başladı. Kazakistan’ın diğer şehirlerinde, kamusal alanlarda polis sayısı arttı. Aktau şehrinde bir grup protestocu, şehir belediyesinin önündeki İntimak Meydanı'na gelerek kamp için çadırlar kurdu. Akşam’a doğru 6 bin gösterici meydanda toplanmıştı. İntimak Meydanı'nda yaşanan protestolar büyürken diğer şehirlerden insanlar da meydana doğru harekete geçtiler. Protestoların büyüdüğü sırada Mangıstav Valisi Nurlan Nogaev mitingine gelerek Kazak hükumetinin gaz fiyatlarını düşürdüğünü, Kazakistan Rekabeti Koruma ve Geliştirme Dairesinin üreticilerle ilgili soruşturma başlattığını bildirdi. Nogaev, protestocuları kamu düzenini korumaya çağırdı ve yapıcı bir diyalog yürütmelerini söyledi. ALMATA'DA GÜVENLİK GÜÇLERİ İLE PROTESTOCULAR ARASINDA ÇATIŞMA ÇIKTI Bin kişi 4 Ocak 2022’de polis tarafından kuşatılan Almata'daki Cumhuriyet Meydanı'na doğru harekete geçti. Almata’da güvenlik güçlerinin protestocuları dağıtmak için ses bombası ve göz yaşartıcı gaz kullanması, protestocuların da kolluk kuvvetlerine ait araçlara zarar vermesiyle iki taraf arasında çatışma çıktı. 4 Ocak gecesi, Almata sokaklarında zırhlı askeri araçlar görüldü ve bunların protestocuları kovalayıp daha sonra kaçarken çekilmiş videoları sosyal ağlarda yayınlandı. KAZAKİSTAN'DA OLAĞANÜSTÜ HAL İLAN EDİLDİ Cumhurbaşkanı Tokayev, 4 Ocak’tan 5 Ocak’a geçilen gecede Mangıstav bölgesinde ve Almata şehrinde olağanüstü hal ilan edilmesine ilişkin bir kararname imzaladı. Tokayev, gaz fiyatları konusundaki rahatsızlıkları değerlendireceklerini söylerken, komisyon fiyat değişimini açıkladı. Ancak 5 Ocak gecesinde yaşanan internet kesintileri, 5 Ocak’ta Taldıkorgan şehrinde de protestolar başladı. NAZARBAYEV GÜVENLİK KONSEYİ BAŞKANLIĞINDAN İSTİFA ETTİ Almata Belediye Başkanı Bakıtcan Sağıntayev, 5 Ocak 2022’nin sabah saatlerinde halka şehirdeki durumun kontrol altında olduğunu duyurdu. Sağıntayev, bu açıklamayı yapsa da Almata’nın merkezinde Ulusal Muhafızlar ile protestocular arasında çatışma sesleri duyuluyordu. Cumhurbaşkanı Tokayev, hükumetin istifasını kabul etti. O günün ilerleyen saatlerinde bölgede bulunan medya kuruluşlarının muhabirleri, güvenlik güçlerinin protestocuları göz yaşartıcı gaz ve ses bombalarıyla dağıtmayı başaramaması üzerine binlerce protestocunun Almata şehir merkezine doğru yürüdüğünü bildirdi. 5 Ocak 2022’de akşam saatlerinde Tokayev, eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in Kazakistan Güvenlik Konseyi başkanlığından istifa ettiğini ve Tokayev'in göreve başladığını duyurdu. TOKAYEV MÜDAHALENİN SERT OLACAĞINI AÇIKLADI Almata'da protestocular Cumhuriyet Meydanına vardıklarında Belediye Binası’nı bastı ve yaktı. Ulusal Güvenlik Komitesi binası da dahil olmak üzere protestocular tarafından ateşli silahlar ele geçirildi ve şehrin her yerine dağıtıldı. Almata Havaalanına taşan protestolar sonucunda, Almata Uluslararası Havalimanı’nda uçuş iptalleri ve rota değişiklikleri gerçekleşti. Hükumet, protestocuların beş uçağa el koyduğunu bildirdi. Havalanında çıkan çatışmalar sonucunda iki Kazak askerinin öldürüldüğü duyuruldu. Kazakistan İçişleri Bakanlığı, ülkenin güneyindeki Çimkent ve Taraz kentlerinde de hükumet binalarına saldırı düzenlendiğini açıkladı. 5 Ocak gününün ikinci yarısında Cumhurbaşkanı Tokayev, 19 Ocak'a kadar ülke çapında olağanüstü hal ilan etti. Tokayev, televizyonda yaptığı bir konuşmada, "Olabildiğince sert olmayı planlıyorum!” diyerek ve ülkeden kaçmaya niyeti olmadığını, protestocularla mücadele edeceğini söyledi. Akşam saatlerinde Almata'da silahlı göstericiler ve güvenlik güçleri arasında otomatik silah sesleri duyulunca anarşi patlak verdi. Almata'daki çeşitli devlet medya ajansı binaları yakıldı ve bankalar, alışveriş merkezleri hedef alınarak yağmalandı. 6 Ocak 2022’de Almata’da protestocular ile kolluk kuvvetleri arasındaki çatışma büyüdü. Protestocular tarafında ölü sayısı 100’e ulaşırken en az 12 polisin de öldürüldüğü bilgisi açıklandı. Kazakistan İçişleri Bakanlığı, ayaklanmalar sırasında 2 bin 298 kişinin tutuklandığını söyledi. Tokayev'in Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’nden resmi yardım talebinde bulunmasının ardından 6 Ocak sabahı, 3 bin Rus askeri Kazakistan'a girdi. Ermenistan, Belarus, Kırgızistan ve Tacikistan da Kazakistan’da asker konuşlandırdı. KAZAKİSTAN ULUSAL GÜVENLİK KOMİTESİ'NİN GÖREVDEN ALINAN BAŞKANI VATANA İHANETTEN TUTUKLANDI Kazakistan Ulusal Güvenlik Komitesi, kurumun görevden alınan eski başkanı Kerim Masimov’a vatana ihanet maddesi gereğince soruşturma başlatıldığı, soruşturmanın ardından 6 Ocak'ta tutuklandığı açıklandı. 7 Ocak 2022’de Tokayev, ülkenin tüm bölgelerinde düzenin tekrar tesis edildiğini vurgularken Kazak ordusuna protestoculara uyarı yapmadan ateş açmalarını emretti. Yaptığı konuşmanın ardından asker gönderdiği için Rusya'ya teşekkür etti. Birkaç medya kaynağı, 7 Ocak 2022’de eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in ailesiyle birlikte ülkeyi terk ettiği iddia edildi. Ardından Nazarbayev’in sağlık sorunları nedeniyle ülkeyi terk ettiği söylendi. Nazarbayev, olayların ardından 19 Ocak 2022’de ülkeyi terk etmediğini açıkladı. Kazakistan İçişleri Bakanlığı, isyanlarla ilgili 160'tan fazla insanın öldüğünü ve 5 binden fazla kişinin sorgulanmak üzere gözaltına alındığını doğruladı. 10 Ocak 2022’de Almata’da internet bağlantısı düzeldi. Tokayev 10 Ocak’ta protestoları darbe eylemi olarak nitelendirdi. Hükumet yaptığı açıklamada, "hükumet binalarına ve güvenlik güçlerine saldıranlar arasında yabancı eğitimli İslamcı radikallerin olduğunu ve polisin o zamandan beri durumu kontrol altına almak için" yaklaşık 8 bin kişiyi gözaltına aldığını söyledi. 11 Ocak'ta Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’nün video konferans toplantısında yaptığı konuşmada Tokayev, Kazakistan'da düzenin artık sağlandığını ve protestoların durduğunu söyledi.

#Protestolar