Çiygöz: Barış planı için referandum fikri, Kırım’ın işgalini hatırlatıyor
Ukrayna Milletvekili ve Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Başkan Yardımcısı Ahtem Çiygöz, Ukrayna-Rusya Savaşı’nı sona erdirmeye yönelik barış planının referanduma sunulması ihtimaline tepki gösterdi. Çiygöz, bu girişimin 2014’te Rusya’nın Kırım’ı işgalinin ardından düzenlediği sözde referandumu hatırlattığını söyledi.
Çiygöz, gün gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bu bana 2014’te Kırım’da yaşananları hatırlatıyor. İşgalden sonra suçlu Putin, işlediği suçların sorumluluğunu toplumun üzerine yıkmaya çalışmıştı. Ardından da sözde referandumu ortaklarımıza kabul ettirmeye çalıştılar. Bugün dile getirilen referandum fikri de kesinlikle kabul edilemez.” ifadelerini kullandı.
Barış planı taslağında Kırım’a dair herhangi bir maddenin yer almamasına da dikkat çeken Çiygöz, bu durumu şu şekilde sorguladı:
Bu maddelerde Kırım’la ilgili tek bir soru dahi yok. Bu ne anlama geliyor? Bu, suçlu Putin’in çıkarları doğrultusunda Kırım’dan bilinçli bir şekilde vazgeçmek mi? Yoksa Ukraynalılar için Kırım meselesini unutturma girişimi mi?
ZELENSKIY REFERANDUM İHTİMALİNİ GÜNDEME GETİRMİŞTİ
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy, savaşın sona erdirilmesine yönelik 20 maddelik bir belge taslağını 23 Aralık 2025’te ilk kez kamuoyuna sunmuştu. Zelenskıy, barış planının onaylanması için parlamentonun yanı sıra ülke çapında referandum seçeneğinin de değerlendirilebileceğini açıklamıştı.
Zelenskıy, uygun güvenlik koşullarının oluşması halinde cumhurbaşkanlığı seçimleriyle eş zamanlı olarak barış planı için “evet-hayır” formatında bir referandum yapılabileceğini belirtmişti.
Cumhurbaşkanı Zelenskıy, referandum veya seçimlerin yapılabilmesi için en az 60 günlük gerçek bir ateşkesin gerekli olduğunu vurgulayarak, “Savaşın sonunu netleştirecek kapsamlı bir anlaşmayla referanduma gidebiliriz. Ancak bunun için en az 60 gün sürecek gerçek bir ateşkese ihtiyaç var. Aksi takdirde referandum düzenlemeyiz.” demişti.
BARIŞ MÜZAKERELERİNDE ÜZERİNDE ÇALIŞILAN 20 MADDE
Ukrayna Cumhurbaşkanı, barış müzakerelerinde üzerinde çalışılan 20 maddeyi şöyle sıralamıştı:
"1- Ukrayna'nın egemenliğinin teyidi.
2- Rusya ve Ukrayna arasında saldırmazlık anlaşması ve ateşkes hattı boyunca durumun izlenmesi için bir mekanizma oluşturulması.
3- Ukrayna için güvenilir güvenlik garantileri.
4- Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin sayısı barış zamanında 800 bin personelle sınırlandırılması.
5- ABD, NATO ve Avrupa, Ukrayna'ya Kuzey Atlantik İttifakı'nın 5. maddesine benzer güvenlik garantileri sağlaması. Rusya'nın Ukrayna'ya saldırması durumunda, silahlı bir karşılık verilecek ve Moskova'ya karşı yaptırımların yeniden uygulanması.
6- Rusya'nın, Avrupa ve Ukrayna'ya yönelik saldırmazlık politikasını resmileştirmesi.
7- Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne katılım tarihinin belirlenmesi ve Kıyiv'e Avrupa pazarına kısa vadeli erişim sağlanması.
8- Ukrayna için küresel kalkınmaya yönelik güçlü bir paket öngören bu barış planının, ayrı bir yatırım anlaşmasında tanımlanması ve özellikle yatırım için kalkınma fonu, doğal gaz altyapısının geliştirilmesi, bölgelerin yeniden yapılandırılması, maden ve doğal kaynakların çıkarılması konularını içermesi.
9- Ukrayna'nın yeniden inşası için 800 milyar dolar fon sağlanması.
10- ABD ile serbest ticaret anlaşmasının sonuçlandırılması sürecinin hızlandırılması.
11- Ukrayna'nın nükleer silahsız statüsünün güvence altına alınması.
12- ABD, Zaporijjya Nükleer Santrali'nin Rusya, Ukrayna ve ABD tarafından ortaklaşa yönetilmesini ve kar paylarının eşit olarak dağıtılmasını öneriyor. Ukrayna, Rusya'nın katılımını reddetmektedir, henüz bir uzlaşıya varılmamıştır.
13- Ukrayna ve Rusya, okullarda farklı kültürlere hoşgörüyü teşvik eden eğitim programları uygulamayı taahhüt etmektedir.
14- Anlaşmanın kabul edildiği tarih itibarıyla Donetsk, Luhansk ve Zaporijjya ile Herson bölgelerinde, birliklerin konuşlandırıldığı hat boyunca ateşkesin sağlanması.
Rusya, birliklerini Dnipropetrovsk, Mıkolayiv (Mykolaiv), Sumi ve Harkiv bölgelerinden çekmelidir. Ukrayna, Rus ordusunun Donbas'tan çekilmesinde ısrar ederken ABD, orada serbest bir ekonomik bölge oluşturulmasını önermektedir.
15- Bölgesel anlaşmalar üzerinde mutabık kalındıktan sonra Rusya ve Ukrayna, bunları zorla değiştirmemeyi taahhüt etmektedir.
16- Rusya, Ukrayna'nın Dnipro Nehri ve Karadeniz'i ticari faaliyetler için kullanmasını engellemeyecektir; Kinburn Yarımadası askerden arındırılacaktır.
17- Bir insani yardım komitesi kurulacak, savaş esirleri "herkes için herkes" esasına göre takas edilecek, çocuklar ve siyasi tutuklular da dâhil olmak üzere siviller geri verilecektir.
18- Ukrayna, anlaşma imzalandıktan sonra en kısa sürede seçim yapmalıdır.
19- Anlaşmanın uygulanması, ABD Başkanı Donald Trump başkanlığındaki bir konsey tarafından garanti altına alınacaktır. İhlaller için yaptırımlar uygulanacaktır.
20- Tüm taraflar, bu anlaşmayı kabul ettikten sonra derhal tam bir ateşkes yürürlüğe girecektir."
