Türk Devletleri Teşkilatı Haberleri - Son Dakika Türk Devletleri Teşkilatı Haber Güncel Gelişmeler

Türk dünyası Ankara’da buluşuyor: TDT Zirvesi’nin gündeminde neler var?

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) liderleri, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla Ankara’da bir araya gelecek. Türkiye’nin ev sahipliğinde 29-30 Ekim’de düzenlenecek 13. TDT Zirvesi’nde, Türk devletleri arasındaki dayanışmanın ve somut iş birliğinin geliştirilmesine yönelik adımlar ele alınacak. Anadolu Ajansının (AA) derlediği bilgilere göre, zirve programı kapsamında Dışişleri Bakanları Konseyi 29 Ekim’de toplanacak. Devlet başkanlarının katılacağı zirve toplantısı ise Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde 30 Ekim’de gerçekleştirilecek. TÜRKİYE DÖNEM BAŞKANLIĞINI DEVRALACAK Zirvede Türkiye, TDT Dönem Başkanlığını Azerbaycan’dan devralacak. Liderlerin, Teşkilatın kurumsal yapısını güçlendirmeye ve iş birliğini derinleştirmeye yönelik karar ve belgelerin yanı sıra Ankara Bildirisi’ni de kabul etmesi öngörülüyor. Görüşmelerde Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda yürütülen çalışmaların değerlendirilmesi bekleniyor. Siyasi ilişkiler, ticaret, yatırım, enerji, ulaştırma, dijital dönüşüm ve kültürel iş birliği başlıklarının yanı sıra bölgesel ve uluslararası gelişmeler de gündeme gelecek. ORTA KORİDOR VE TİCARETİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER ELE ALINACAK Zirve kapsamında Türk iş dünyasının da çeşitli etkinliklerde buluşması bekleniyor. Orta Koridor’un geliştirilmesi, sınır geçişlerinin kolaylaştırılması, gümrük işlemleri ve lojistik maliyetler, iş dünyasının görüşmelerinde öne çıkacak. Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi açısından önem taşıyan ulaştırma bağlantıları arasında Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Hattı da yer alıyor. Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un ise 30 Ekim’de Türk iş dünyası temsilcileriyle bir araya gelmesi planlanıyor. DİJİTAL EKONOMİDEN ORTAK TARIM VERİ PLATFORMUNA TDT bünyesindeki Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması ile e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin kolaylaştırılması hedefleniyor. Türkiye, haziran ayında anlaşmaya ilişkin iç onay sürecini tamamlayarak Azerbaycan ve Özbekistan’ın ardından bu adımı atan 3. ülke olmuştu. Dijitalleşme çalışmalarının tarıma da taşınması amaçlanıyor. Üye devletler arasında veri paylaşımını ve akıllı tarım uygulamalarını destekleyecek “TDT Dijital Tarım Veri Platformu” projesi, ortak çalışmalar arasında bulunuyor. UZAY ALANINDA ORTAK KÜP UYDU PROJESİ Türk devletlerinin teknoloji alanındaki ortaklıkları uzay çalışmalarını da kapsıyor. Son olarak 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde (IAC 2026), TDT koordinasyonunda yürütülen ortak küp uydu projesindeki iş birliğinin devamını sağlayacak çerçeve anlaşma imzalandı. Ankara Zirvesi’nde, bu girişimlerin de içinde bulunduğu öncelikli faaliyet alanlarında kaydedilen ilerlemelerin değerlendirilmesi bekleniyor. TÜRKİYE’NİN 4 ÜYEYLE TİCARETİ 17 MİLYAR DOLARA YAKLAŞTI Türkiye’nin TDT’ye tam üye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile ticareti son yıllarda büyüdü. 4 ülkeyle 2021’de toplam 10,4 milyar dolar olan ticaret hacmi, 2025’te 16,9 milyar dolara ulaştı. Türkiye, geçen yıl bu ülkelere 9,6 milyar dolarlık ihracat yaparken 7,3 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirdi. İhracatta 3,2 milyar dolarla Kazakistan ilk sırada yer aldı. Kazakistan’ı 3 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Özbekistan ve 1,3 milyar dolarla Kırgızistan izledi. 2026’nın ilk 8 ayında ise Türkiye’nin söz konusu ülkelere ihracatı 6,1 milyar dolar, ithalatı 5,4 milyar dolar oldu. Böylece bu dönemdeki ticaret hacmi yaklaşık 11,5 milyar dolara ulaştı. TDT’de tam üyelerin yanı sıra Türkmenistan, Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) gözlemci ülke, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ise gözlemci kuruluş statüsünde yer alıyor.

Emre Kartal: Türk Devletleri Teşkilatı, 'devletsiz Türkler' olmadan bir dünya inşa edemez

Mustafa KOÇYEGİT QHA Ankara Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirve Toplantısı 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Türkiye’nin başkenti Ankara’da gerçekleştirilecek. Teşkilatın dönem başkanlığının Türkiye’ye geçeceği zirve öncesinde Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümünden doktorant Emre Kartal, TDT’nin kuruluşundan günümüze gelişimini, zirvede öne çıkacak temaları ve teşkilatın gelecekte üstlenebileceği rolleri Kırım Haber Ajansına (QHA) değerlendirdi. QHA Editörü Mustafa Koçyegit’in sorularını yanıtlayan Emre Kartal, teşkilatın Türk dünyasındaki bağımsız devletlerin arasındaki iş birliğinin yanı sıra farklı ülkelerde yaşayan Türk topluluklarının kültürel temsiline ve insan hakları sorunlarına da odaklanması gerektiğini belirtti. TDT'NİN GELİŞİMİ TARİHSEL BİR KAZANIM TDT'nin temellerinin atıldığı sürece ve geçmişteki zorluklara değinen Kartal, bir zamanlar Çarlık Rusyası ve Sovyetler Birliği döneminde Türklerin bir araya gelmesinin "pantürkizm suçu"yla cezalandırıldığını hatırlattı. Başta Kırım Tatarları olmak üzere Türk dünyasının her bölgesinden aydın ve dava adamlarının bu fikirlerin bedelini ağır bir şekilde ödediğini belirten Kartal, şunları kaydetti: Yüzyıllık bir süreçte etnik temizlikten bağımsız devletlerin iş birliğine gelmek, Türk dünyası açısından çok ciddi bir kazanımdır. Birinci olarak Türk Devletleri Teşkilatını bu bağlamda değerlendirmek lazım. İkinci bağlam kimlik bağlamıdır. Hem Sovyet projeleri hem Çarlık döneminde; 'sen Türk değilsin Kırgızsın, sen Türkistanlı değilsin Kazaksın, Kazak değilsin aslında sen Başkırtsın' gibi, basit ağız ve şive farklarından bu coğrafyaları parçalama projesinden bugün geldiğimiz zaman bağımsız devletler kendilerini 'Türk devletleri' olarak tanımlayabiliyor. Bu da bizim artık ortak bir kimlik üzerinde bir araya gelebildiğimizi gösteriyor. Bu bağlamda Türk Devletleri Teşkilatı çok ciddi bir kazanım elde etmiş durumdadır. ZİRVENİN TEMASI TEKNOLOJİ, EKNOLOJİK ENTEGRASYON VE YAPAY ZEKÂ TDT zirvelerinin her zaman belirli bir tema çerçevesinde düzenlendiğini anımsatan uzman, şöyle devam etti: Bu yılki zirvede ise dijital gelişim, teknolojik entegrasyon, yapay zekâ gibi konular gündeme gelecek. Ama tabiî ki güvenlik konuları, özellikle ekonomi konuları ve son dönemde gündemde olan ve yakın zamanda Özbekistan'ın da mecliste onayladığı ortak alfabe meselesi de konuşulacaktır. Zirvenin Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin pekişmesine de vesile olacağını ifade eden Kartal, dışarıdan yapılan provokasyonlara rağmen iki ülke arasındaki müttefiklik ve kardeşlik bağlarının benzersiz olduğunu, dönem başkanlığının Türkiye'ye devredilmesinin de bu dayanışmayı simgeleyeceğini belirtti. "DEVLETSİZ TÜRKLER" VE KİMLİK TEMELLİ YAKLAŞIM Uluslararası ilişkilerde inşacı yaklaşım çerçevesinde kimliğin çıkarları inşa ettiğini belirten Kartal, Türk dünyasının yalnızca bağımsız devletlerden ibaret olmadığını, İran (Güney Azerbaycan), Kırım, Suriye, Irak, Moldova (Gagavuzya) ve Doğu Türkistan gibi bölgelerde yaşayan Türk topluluklarının da bu ortak kimliğin ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etti. Bu toplulukların tarih, dil ve kültür bakımından Türk dünyasıyla bağları bulunduğunu belirten Kartal, teşkilatın bunlara yönelik daha somut adımlar atması gerektiğini vurguladı. TDT'nin geçmişte Kırım Tatarlarına ve Irak ile Suriye'deki Türk topluluklarına çeşitli bildirilerde atıfta bulunduğunu, ancak bu açıklamaların somut uygulamalarla desteklenmesi gerektiğini ifade eden Kartal şu değerlendirmede bulundu: Türk Devletleri Teşkilatı, 'devletsiz Türkler' olmadan bir dünya inşa edemez. Kimliğini ileriye taşıyamaz. Çünkü tamamen realist paradigmanın içerisine sıkışmış olur. KURUMSAL YAPILANMA VE ENTEGRASYON MODELİ TDT'nin gelecekte Avrupa Birliği (AB) benzeri bir yapıya dönüştürülüp dönüştürülemeyeceği tartışmalarını değerlendiren Kartal, AB modelinin günümüzde krizlerle karşı karşıya olduğunu ve TDT'nin Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) modeline daha yakın, ulus devletlerin egemenliğini esas alan bir yapı izlemesi gerektiğini kaydetti. Kartal; ortak vize rejimi, suçluların iadesi, gümrük birliği, ortak alfabe ve ortak tarih yazımı gibi spesifik alanlarda iş birliğinin derinleştirilmesinin öncelikli olduğunu sözlerine ekledi. TÜRK DÜNYASINDA MEDYA VE BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNÜN ROLÜ TDT'nin geleceğine ilişkin değerlendirmesinde demokrasi ve basın özgürlüğü konularına da yer veren Kartal, üye ülkelerde bu alanlardaki sorunların ele alınması gerektiğini belirtti. Sivil toplum kuruluşları ve medyanın ortak kimlik bilincinin gelişmesinde önemli rol oynayabileceğini dile getiren uzman, Kırım Haber Ajansının yalnızca Kırım Tatarlarının değil, Türk dünyasının her bölgesindeki toplulukların gündemini takip etmesini önemli bulduğunu ve Türk dünyasındaki gelişmelerin daha geniş kitlelere ulaştırılmasının gerekliliğine dikkat çekti.

TDT Gençlik ve Spor Bakanları, Türk dünyası gençliği için Bişkek’te buluştu

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gençlik ve Spor Bakanları 10. Toplantısı, Kırgızistan Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikası Bakanı Mirbek Mambetaliyev’in ev sahipliğinde Bişkek’te gerçekleştirildi. Toplantıda, Türk dünyası gençleri arasındaki bağların güçlendirilmesi, ortak projelerin geliştirilmesi, spor alanındaki iş birliğinin artırılması ve gençlik politikalarında tecrübe paylaşımı ele alındı. Toplantıda Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’dan ilgili yetkililer ile TDT Genel Sekreter Yardımcısı Nuri Guliyev yer aldı. “BİRLİKTE ÇALIŞMA İRADEMİZİN EN GÜZEL GÖSTERGESİ” Toplantıda konuşan Türkiye Cumhuriyeti Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, Türk dünyasının geleceğinde gençliğin belirleyici rolüne dikkat çekerek, “On yıl önce başlayan bakanlar toplantılarımızın bugün ulaştığı nokta, birlikte çalışma irademizin en güzel göstergesidir. Güçlü bir Türk dünyasının teminatı, birbirini tanıyan, birlikte üreten ve ortak değerlerine sahip çıkan gençlerimizdir.” dedi. Ev sahibi Kırgızistan’a, TDT Sekretaryasına ve organizasyonda emeği geçenlere teşekkür eden Bak, “Birliğimiz, beraberliğimiz ve kardeşliğimiz daim olsun.” ifadelerini kullandı. TÜRKİYE’DEN GENÇLİK KAMPLARINDA TECRÜBE PAYLAŞIMI TEKLİFİ Türkiye’nin gençlik kampları alanında önemli bir tecrübeye sahip olduğunu belirten Bak, bu birikimi diğer Türk devletleriyle paylaşmak istediklerini söyledi. “Türk dünyasının genç nüfusu ve sahip olduğu büyük potansiyelin bizlere sunduğu önemli imkânları gençlerimiz için yeni fırsatlara dönüştürmek, hepimizin sorumluluğudur.” diyen Bak, son dönemde üzerinde durulan Gençlik Platformunun 3. Genel Kuruluna Ankara’da ev sahipliği yapmaya hazır olduklarını bildirdi. TÜRK DÜNYASININ GENÇ SPORCULARI 2027’DE TÜRKİYE’DE BULUŞACAK Bakan Bak, 4. Türk Dünyası Üniversite Spor Oyunları'nın Temmuz 2027’de Bayburt ve Erzurum’un ev sahipliğinde düzenlenmesi için hazırlıkların sürdüğünü açıkladı. Organizasyonun genç sporcular arasındaki dostluk ve dayanışmayı güçlendireceğine inandığını belirtti. Azerbaycan’ın girişimiyle başlatılan “Herkes İçin Yüzme Projesi”ne Türkiye’nin de katkı sunduğunu kaydeden Bak, “Ülkemizde yürüttüğümüz ‘Yüzme Bilmeyen Kalmasın Projesi’nin bir devamı mahiyetinde gördüğümüz ‘Herkes İçin Yüzme Projesi’ne Türkiye olarak üç yıldır aktif katılım sağlıyoruz. Federasyonlarımız arasındaki iş birliğinin kalıcı yapılara dönüşmesi bizleri memnun ediyor.” ifadelerini kullandı. Bak ayrıca, Türkiye’nin girişimleriyle başlatılan Türk Devletleri Bisiklet Birliğinin kurulmasına yönelik çalışmaların, üye ülkelerin ilgili bakanlıkları ve bisiklet federasyonlarınca desteklenmesinden memnuniyet duyduklarını söyledi. Kırgızistan’ın ev sahipliğinde bu yıl düzenlenen 6. Dünya Göçebe Oyunları'nın, geleneksel sporların yaşatılması ve kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması bakımından önemini vurgulayan Bak, 2028’de 7. Dünya Göçebe Oyunlarına ev sahipliği yapmak için aday olan Tataristan’ın başkenti Kazan’ı desteklediklerini bildirdi. BİR SONRAKİ BAKANLAR TOPLANTISI TÜRKİYE’DE Gelecek yıl TDT 11. Gençlik ve Spordan Sorumlu Bakanlar Toplantısı’na Türkiye’nin ev sahipliği yapacağını belirten Bak, bakanları ve genç sporcuları Türkiye’de ağırlamaktan mutluluk duyacaklarını söyledi. Türkiye’nin 29-30 Ekim’de Ankara’da düzenlenecek TDT 13. Zirvesi’nde dönem başkanlığını devralmaya hazırlandığını hatırlatan Bak, bu sorumluluğu Türk dünyasındaki dayanışmayı güçlendirmek için önemli bir fırsat olarak gördüklerini kaydetti. Dönem başkanlığı süresince gençlik ve spor çalışmalarına öncelik vermeyi sürdüreceklerini vurguladı. KKTC’NİN GENÇLİK VE SPOR FAALİYETLERİNE ETKİN KATILIMI VURGULANDI Kıbrıs Türkleriyle dayanışmanın sürdüğünü vurgulayan Bak, gözlemci üye Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) TDT’nin gençlik ve spor faaliyetlerinde etkin biçimde yer almasını arzu ettiklerini belirtti.

TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev’den görev süresi dolarken Türk dünyasına mesaj: “Birlikte daha güçlüyüz”

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, Ankara’da düzenlenecek 13. TDT Zirvesi öncesinde ve görev süresinin sonuna yaklaşırken “Türk Dünyası: Ortak Tarihten Ortak Geleceğe” başlıklı bir makale kaleme aldı. Ömüraliyev, makalesinde Teşkilatın son yıllarda kazandığı ivmeyi, görev döneminde gelişen iş birliği alanlarını ve gelecek nesillere bırakılmasını arzuladığı Türk dünyasını anlattı. Ortak tarih, dil ve kültürün yaşattığı kardeşlik ruhunun TDT çatısı altında kurumsal bir kimliğe ve ortak gelecek iradesine dönüştüğünü vurgulayan Ömüraliyev, görev süresinin sonuna yaklaşmasını yalnızca geçmiş çalışmaların değerlendirilmesi olarak görmediğini belirtti. Ömüraliyev, “Benim için bundan daha önemlisi, birlikteliğimizi benzersiz kılan değerler üzerinde düşünmek, iş birliğimizin halklarımıza neler kazandırabileceğini değerlendirmek ve gelecek nesillere nasıl bir Türk dünyası bırakmak istediğimiz sorusuna birlikte cevap aramaktır.” ifadelerini kullandı. “BİZ BİRLİKTE DAHA GÜÇLÜYÜZ” Türk dünyasının yaklaşık 180 milyon insanı ortak tarihî ve kültürel bağlarla bir araya getirdiğini kaydeden Ömüraliyev, bu yakınlığın tek başına ortak bir geleceğin güvencesi olamayacağına dikkat çekti. Bugünün sorumluluğunun, tarihî mirası güçlü bağlantılara ve somut iş birliklerine dönüştürmek olduğunu belirtti. Ömüraliyev, “Bugün ‘Biz Birlikte Daha Güçlüyüz’ sözü, yalnızca kardeşliğimizi ve dayanışmamızı dile getiren bir ifade değil; ortak irademize istikamet veren, iş birliğimizi somut adımlara dönüştüren temel bir ilkedir.” değerlendirmesinde bulundu. 2023’TEN BU YANA 32 YENİ İŞ BİRLİĞİ MEKANİZMASI Teşkilatın siyasi diyalog ve kültürel yakınlaşma temelinde şekillenen bir yapıdan çok boyutlu bir uluslararası iş birliği kuruluşuna dönüştüğünü belirten Ömüraliyev, TDT bünyesinde ekonomi, ulaştırma, enerji, eğitim, sağlık, teknoloji ve uzay çalışmaları dâhil pek çok alanda 65 iş birliği mekanizması bulunduğunu aktardı. Bunların 32’sinin yalnızca 2023 yılından bu yana kurulduğunu vurgulayan Ömüraliyev, gelişmenin mekanizmaların sayısıyla sınırlı olmadığını ifade etti. “Siyasi istişarelerimiz daha düzenli ve kapsamlı hâle gelmiş, bakanlıklarımız ve ihtisas kurumlarımız arasındaki temaslar yoğunlaşmış; birlikte düşünme, birlikte planlama ve birlikte hareket etme kabiliyetimiz her geçen gün gelişmiştir.” diyen Ömüraliyev, Teşkilatın ulaştığı aşamayı “Uygulama, dönüşüm ve kurumsal derinleşme” sözleriyle özetledi. TÜRK DÜNYASININ İLK ORTAK FİNANS KURULUŞU Türk Yatırım Fonunun kurulmasını ve faaliyete geçmesini kurumsal gelişimin önemli dönüm noktalarından biri olarak nitelendiren Ömüraliyev, Türk devletlerinin yatırımları, girişimciliği, küçük ve orta ölçekli işletmeleri ve ortak projeleri desteklemek üzere ilk kez ortak bir finans kuruluşu oluşturduğunu belirtti. Merkez Bankaları Konseyi, Türk Yeşil Finans Konseyi ve Türk Yatırım Teşvik Ağı gibi girişimlerin de bu yapıyı güçlendirdiğini kaydetti. Görev döneminde kendisini en fazla memnun eden gelişmelerden birinin ise iş birliğinin resmî kurumların dışına taşması olduğunu vurgulayan Ömüraliyev, “İnsanlar ve meslek toplulukları kendi iradeleriyle bağlar kurmaya başladığında, iş birliği kurumların sınırlarını aşar; toplumların hayatına nüfuz eder, kök salar ve kendi dinamizmini kazanır.” ifadelerini kullandı. ORTAK EKONOMİK POTANSİYELDEN BÜTÜNLEŞMEYE Ömüraliyev’in aktardığı 2025 yıl sonu verilerine göre TDT üye ve gözlemci devletlerinin toplam gayrisafi yurt içi hasılası 2,4 trilyon doları aştı, toplam dış ticaret hacmi ise yaklaşık 1,27 trilyon dolara ulaştı. Enerji ve ulaştırma bağlantılarının güçlendirilmesinin önemine işaret eden Ömüraliyev, Orta Koridor üzerinden taşınan yükün 2030’a kadar 11 milyon tona ulaşabileceğini, Çin–Kırgızistan–Özbekistan Demiryolunun ise yıllık 15 milyon tona kadar taşıma kapasitesine sahip olmasının beklendiğini bildirdi. Basitleştirilmiş Gümrük Koridoru, e-İzin, e-CMR ve dijital TIR gibi girişimlerin de sınır ötesi ticareti kolaylaştırmayı amaçladığını belirten Ömüraliyev, bu çalışmaların “giderek daha bütünleşmiş bir Türk ekonomik alanının doğmakta olduğuna” işaret ettiğini kaydetti. “GENÇ NESİLLERİMİZ İÇİN CANLI BİR FIRSATLAR COĞRAFYASI OLMALIDIR” Türk dünyasının geleceğinde gençlerin ve toplumlar arasındaki bağların belirleyici olduğuna dikkat çeken Ömüraliyev, “Türk dünyası, genç nesillerimiz için yalnızca ortak bir geçmişin hatırası değil, geleceğe açılan canlı bir fırsatlar coğrafyası olmalıdır.” ifadelerini kullandı. Türk Üniversiteler Birliği ve Orhun Değişim Programı aracılığıyla ortak eğitim ve bilim alanının güçlendiğini belirten Ömüraliyev, gençlik değişimleri ve kampların da ortak aidiyet duygusuna katkı sunduğunu aktardı. Üzerinde çalışmaların sürdüğü Türk Kimliği ve Ortak Müze Kartı girişimlerinin ise seyahati kolaylaştırmayı ve ortak kültürel mirasa erişimi artırmayı hedeflediğini bildirdi. ANKARA ZİRVESİYLE YENİ BİR AŞAMAYA DOĞRU Türkiye Cumhuriyeti'nin dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devralacağı 13. TDT Zirvesi, 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara’da “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde ve İşte Birlik” temasıyla düzenlenecek. Zirvenin, Teşkilatın yakaladığı ivmeyi iş birliğinde yeni bir aşamaya taşımak için önemli bir fırsat sunduğunu belirten Ömüraliyev, gelecek dönemde başarının yalnızca imzalanan anlaşmaların veya kurulan mekanizmaların sayısıyla ölçülmemesi gerektiğini vurguladı. Ömüraliyev, “Asıl başarı; aldığımız kararların halklarımızın hayatına ne ölçüde dokunduğunda, ortak hedeflerimizin ne kadar somut fırsata dönüştüğünde ve gelecek nesillere ne kadar kalıcı kazanım bırakabildiğimizde aranmalıdır.” değerlendirmesinde bulundu. “BU MÜŞTEREK GAYRETE KATKI SUNMUŞ OLMANIN ONURUNU HER ZAMAN TAŞIYACAĞIM” Görev döneminde Türk dünyasının yakınlaşmasına ve ortak iradenin somut kazanımlara dönüşmesine katkı sunmaktan onur duyduğunu ifade eden Ömüraliyev, “Genel Sekreterlik görev sürem sona yaklaşsa da Türk dünyasının birliğine, dayanışmasına ve refahına olan inancım ve bağlılığım hiçbir zaman değişmeyecektir. Bu müşterek gayrete katkı sunmuş olmanın onurunu her zaman taşıyacak, ortak geleceğimizin barındırdığı büyük imkânlara bütün kalbimle inanmaya devam edeceğim.” ifadelerini kullandı. Atalardan kalan mirasın gelecek nesillere ortak bir gelecek olarak aktarılması gerektiğini vurgulayan Ömüraliyev, makalesini şu sözlerle tamamladı: Dillerimiz çeşitli lehçelerde, sesimiz farklı coğrafyalarda yankılansa da gönüllerimizden yükselen aynı mesaj, Türk dünyasının dört bir yanında daima duyulmalıdır: Biz birlikte daha güçlüyüz.

Ömüraliyev'den 3 Ekim Türk Devletleri İşbirliği Günü mesajı: "Birlikte daha güçlüyüz!"

Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) kurumsal temellerini atan ve Türk dünyasının entegrasyon iradesini somutlaştıran tarihi Nahçıvan Anlaşması’nın imzalanmasının 17’nci yıl dönümü, 3 Ekim Türk Devletleri İşbirliği Günü olarak gururla kutlanıyor. Yıldönümü vesilesiyle geniş kapsamlı bir mesaj yayımlayan TDT Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, teşkilatın katettiği tarihi mesafeyi ve gelecek vizyonunu değerlendirdi. Ömüraliyev, 17 yıl önce ortak tarih, dil, kültür ve kardeşlik bağlarını kurumsal bir iş birliğine dönüştürme iradesiyle yola çıkan teşkilatın bugün kapsamlı ve eylem odaklı uluslararası bir aktör niteliği kazandığını belirtti. "2023'TEN BU YANA 32 YENİ İŞ BİRLİĞİ MEKANİZMASI KURULDU" Teşkilat bünyesindeki kurumsal genişlemenin son yıllarda ivme kazandığına dikkat çeken Ömüraliyev, iş birliği ağının boyutlarını şu sözlerle ifade etti: Bugün iş birliğimiz; siyasi diyalog, ekonomi, ticaret, ulaştırma ve enerjiden dijitalleşme, yapay zeka, sağlık, çevre, eğitim, gençlik, güvenlik ve uzay teknolojilerine kadar uzanan 64 mekanizmayı kapsamaktadır. Yalnızca 2023 yılından bu yana 32 yeni iş birliği mekanizması kurulmuştur. Bu sayı, önceki yıllarda 2022 yılı sonuna kadar oluşturulan mekanizmaların toplamına eşittir. Ömüraliyev; afet yönetimi, adalet, savunma sanayi, merkez bankaları, yeşil finans ve teknoparklar gibi stratejik alanlardaki bu genişlemenin TDT’yi çok daha operasyonel bir yapıya kavuşturduğunu dile getirdi. ÖMÜRALİYEV'DEN DÖRT YILLIK GÖREV SÜRESİ DEĞERLENDİRMESİ Kasım 2022'de üstlendiği TDT Genel Sekreterliği görev süresini tamamlamaya yaklaştığını belirten Ömüraliyev, mesajında kişisel bir değerlendirmeye de yer verdi. Görev süresi boyunca Türk dünyasının ortak geleceğini inşa etme yolunda önemli bir dönüşüme tanıklık ettiğini kaydeden Ömüraliyev, şu ifadelere yer verdi: Teşkilatımıza hizmetle geçen yaklaşık dört yıla derin bir şükran ve büyük bir sorumluluk duygusuyla bakıyorum. Bugün Türk dünyası birbirini daha iyi tanımakta, daha yakın iletişim kurmakta ve birlikte hareket ettiğimizde her birimizin daha güçlü, daha güvenli ve daha müreffeh olacağına dair daha sağlam bir anlayışla geleceğe bakmaktadır. "TÜRK DÜNYASI 2040 VİZYONU YOLUMUZU AYDINLATIYOR" Liderlerin koyduğu "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" doğrultusunda ekonomik ve fiziki bağlantısallığın derinleştirilmesi, teknolojik dönüşümün benimsenmesi ve genç nesillere yatırım yapılmasının önemine değinen Ömüraliyev, teşkilatın bölgesel istikrar ve küresel barışa katkı sunmaya devam edeceğini vurguladı. Mesajını üye ve gözlemci devletlerin devlet başkanlarına ve halklarına teşekkür ederek tamamlayan Ömüraliyev, "3 Ekim Türk Devletleri İşbirliği Günümüz kutlu olsun! Biz birlikte daha güçlüyüz!" ifadelerini kullandı.

3 Ekim: Türk Devletleri İşbirliği Günü

Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) kurumsal temellerini atan ve Türk devletlerinin geleceği birlikte inşa etme yönündeki ortak iradesine somut bir nitelik kazandıran tarihi Nahçıvan Anlaşması’nın imzalanmasının üzerinden 17. yıl geçti. ERDOĞAN'DAN "DİLDE, FİKİRDE, İŞTE BİRLİK" VURGUSU Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türk dünyasının kurumsal entegrasyonunda tarihi bir dönüm noktası kabul edilen Nahçıvan Anlaşması'nın 17’nci yıl dönümünü ve 3 Ekim Türk Devletleri İşbirliği Günü’nü yayımladığı mesajla kutladı. Sosyal medya hesabı üzerinden açıklamada bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk devletleri arasındaki ortak vizyon ve kardeşlik bağlarının altını çizdi. Türk dünyasının ortak tarihsel mirasına ve geleceğe dönük güçlü iş birliğine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, paylaşımında şu ifadeleri kaydetti: "Dilde, fikirde, işte birlik şiarıyla çıktığımız bu kardeşlik yolunda birliğimizin, beraberliğimizin, dayanışmamızın daim ve kaim olmasını diliyorum."

TDT zirvesi öncesi Bişkek’te dev buluşma: Türk devletlerinden "ortak akıl ve güçlü eş güdüm" mesajı

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ve gözlemci ülkelerde yürüttüğü panel serisinin dördüncü durağını Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te icra etti. Türkiye'nin 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara'da ev sahipliğini yapacağı TDT 13. Devlet Başkanları Zirvesi öncesinde düzenlenen "Türk Dünyası Diyalogları: Ortak Gelecek, Ortak Vizyon" başlıklı panele, diplomatik misyon temsilcileri, milletvekilleri, akademisyenler ve çok sayıda basın mensubu katıldı. DURAN'DAN MEDYA VE İLETİŞİM ALANINDAKİ İŞ BİRLİĞİNİN STRATEJİK ÖNEMİNE VURGU Türk dünyasındaki stratejik iş birliği, ortak vizyon ve geleceğe yönelik entegrasyon adımlarının ele alındığı panelde Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran katılımcılara video mesajla hitap etti. Duran video mesajında, Türk dünyasının ortak tarih, dil ve kültürden beslenen güçlü bir medeniyet mirasına sahip olduğunu, bugün artan jeopolitik rekabet, enerji ve gıda güvenliği sorunları, düzensiz göç, siber tehditler ve dezenformasyon gibi çok boyutlu sınamalar karşısında Türk devletlerinin ortak akıl ve güçlü bir eş güdüm içerisinde hareket etmesinin önem taşıdığını söyledi. Duran, TDT'nin bölgesel barışa katkı sunan ve ekonomik kalkınmayı destekleyen bir vizyonun taşıyıcısı olduğunu ifade etti. Medya ve iletişim alanındaki iş birliğinin stratejik önemine de dikkati çeken Duran, dezenformasyon, nefret söylemi ve dijital manipülasyonla mücadelede bilgi ve tecrübe paylaşımının artırılması ve ortak platformların geliştirilmesi gerektiğinin altını çizdi. Yapay zeka ve yeni iletişim teknolojilerinin Türk devletlerinin birlikte yön vermesi gereken alanlar olduğunu belirten Duran, Türkiye'nin TDT Dönem Başkanlığı sürecinde Türk dünyasının kurumsal bütünleşmesini ve küresel görünürlüğünü daha ileri taşımayı hedeflediğini dile getirdi. "TÜRKİYE, KARDEŞ CUMHURİYETLERİNİN BAĞIMSIZLIKLARINI TANIYAN İLK ÜLKEDİR" Panelin açılışını yapan Türkiye'nin Kırgızistan Büyükelçisi Dr. Mekin Mustafa Kemal Ökem, "Türkiye, kardeş cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını tanıyan ilk ülkedir. 1990'lı yılların başından itibaren ikili ilişkilerin geliştirilmesinin yanı sıra Türk devletleri arasında çok taraflı iş birliğinin güçlendirilmesi dış politikamızın öncelikleri haline getirilmiştir." dedi. Siyaset, diplomasi, tarih, güvenlik ve uluslararası ilişkiler alanlarında önemli birikime sahip isimleri ağırlamaktan büyük memnuniyet duyduklarını belirten Ökem, "Bu düşüncelerle, ülkemizin bu aşamada Ankara'da ev sahipliği yapacağı ve kardeşimiz Azerbaycan'dan dönem başkanlığını devralacağı 13. Zirve'nin, bu kardeşlik topluluğunun ortak geleceğine yönelik yeni ve somut adımlar atılmasına vesile olacağına inanıyoruz." diye konuştu. "TÜRK DÜNYASI DİYALOGLARI: ORTAK GELECEK, ORTAK VİZYON" PANELİ DÜZENLENDİ Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi ve Millî İstihbarat Akademisi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nurşin Ateşoğlu Güney moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, eski Kırgızistan Cumhurbaşkanı Roza Otunbayeva, 28. Dönem Samsun Milletvekili ve Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. İlyas Topsakal, 28. Dönem Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Karaman Milletvekili Selman Oğuzhan Eser, İstanbul Aydın Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ragıp Kutay Karaca ile Kırgızistan'ın ilk Meclis Başkanı Prof. Dr. Medetkan Şerimkulov konuşmacı olarak yer aldı. Panelde, Türk devletleri arasındaki çok yönlü iş birlikleri, karşı karşıya kalınan güncel sınamalar, Teşkilatın geçmişten bugüne katettiği mesafe ve ortak alfabe konuları ele alındı. Ayrıca ekonomik ve siyasi alandaki gelişmelerin yanı sıra iletişim, müşterek savunma sanayii hamleleri, doktrin birliği ve yapay zeka meselelerine ilişkin görüşler de Türk devletleri özelinde tartışıldı. Prof. Dr. Nurşin Ateşoğlu Güney, uluslararası sistemde kritik bir dönüşüm ve istikrarsızlık ortamının yaşandığı bu dönemde, TDT'nin stratejik öneminin yanı sıra esnek yapısıyla özgün bir biçimde ilerlediğini ifade etti. Güney ortak tarih, dil ve kültürün itici gücüyle ortaya çıkan iş birliğinin fonksiyonel biçimde geliştirildiğini, bu mekanizmanın esnek bir yapıda sürdürüldüğünü, her alanda iş birliği değil, farklı alanlarda ve farklı hızlarda ilerleyebilen esnek ve çok katmanlı bir iş birliği anlayışının benimsendiğini belirtti. Eski Kırgızistan Cumhurbaşkanı Roza Otunbayeva, Türk Devletleri Teşkilatı kurulmadan önce Türk dünyası arasındaki ilişkilerin mesafeli ancak güçlü bir özlem ve ortak idealler etrafında şekillendiğini, bugün ise bu fikirlerin somut iş birliklerine dönüşmeye başladığını belirtti. Otunbayeva ayrıca, Kırgızistan'ın diplomasi, eğitim ve medya başta olmak üzere birçok alanda Türkiye’nin birikim ve tecrübelerinden yararlandığını vurgulayarak, iki ülke arasındaki iş birliğinin daha da geliştirilmesi temennisinde bulundu. Prof. Dr. İlyas Topsakal, konuşmasında Kırgızların Türk tarihinin temel kaynaklarından Göktürk Kitabeleri’nde zikredilen ilk kavimlerden biri olduğunu belirterek, Türk tarihinin ana hatlarının bu coğrafyada şekillendiğini ifade etti. Topsakal, dünyada hakim olmaya başlayan bölgesel konseptin bizleri tekrar ana kaynağımıza, kendi tarihimize ve coğrafyamıza dönmeyi zorunlu kıldığını ifade etti. Selman Oğuzhan Eser de coğrafi ve tarihsel yakınlığın yeterli olmadığını, ortak hafızayı ortak hedeflere, ortak hedefleri ise büyük iş birliklerine dönüştürmek gerektiğini, bu kapsamda ekonomiden eğitime, kültürden gençliğe, medyadan sivil topluma kadar her alanda bağlarımızı güçlendirmenin önemli olduğunu dile getirdi. Prof. Dr. Ragıp Kutay Karaca, tarihsel ve kültürel bağların yanı sıra ekonomik birlikteliğin önemine dikkati çekerek Orta Koridor'un stratejik öneminin arttığını söyledi. Karaca, koridora yönelik ortak hedefler belirlenmesi ve koordinasyonun güçlendirilmesi çağrısında bulunarak, Bişkek'te Türk Dünyası Lojistik ve Bağlantısallık Enstitüsü kurulmasını ve Güney Kafkasya'daki tamamlayıcı bağlantıların bölgesel barışı destekleyecek şekilde ele alınmasını önerdi. Prof. Dr. Medetkan Şerimkulov ise tüm alanlarda iş birliğinin çok önemli olduğunu ancak en önemlisinin güvenlik, yakın coğrafyada yaşanan acıların yaşanmaması için ortak güvenlik mekanizmalarının hayati olduğunu ifade etti.

TDT ülkelerinin toplam ekonomisi 2,11 trilyon dolara ulaştı

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi (Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan) ve gözlemci ülkelerin (Macaristan, KKTC, Türkmenistan) toplam ekonomik büyüklüğünün 2,11 trilyon dolara ulaştığı bildirildi. Azerbaycan Ekonomik Reformların Analizi ve İletişim Merkezi tarafından hazırlanan raporda, TDT ülkelerinin ekonomik performansı, ticaret potansiyeli, lojistik imkanları ve teknolojik entegrasyonuna ilişkin veriler yer aldı. Anadolu Ajansının (AA) 23 Eylül tarihli haberine göre, TDT bünyesindeki ülkeler toplam 4,82 milyon kilometrekarelik bir coğrafyaya yayılırken, üye ve gözlemci ülkelerin toplam nüfusu 178,8 milyona ulaşıyor. Bu rakam dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 2,8’ine karşılık geliyor. Raporda, TDT ülkelerinin toplam gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) 2,11 trilyon dolar olduğu ve bu ekonomilerin küresel ekonominin yaklaşık yüzde 2’sini oluşturduğu belirtildi. TDT ülkelerinin toplam ticaret hacminin ise 1,13 trilyon dolara ulaştığı, bunun dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 3,6’sına denk geldiği kaydedildi. TİCARETTE TÜRKİYE, YATIRIMDA AZERBAYCAN ÖNE ÇIKIYOR Raporda, TDT ülkeleri arasındaki ekonomik ilişkilerin geleneksel ticaret yapısından daha kapsamlı bir ekonomik entegrasyon modeline doğru ilerlediği değerlendirildi. Bu süreçte ülkelerin farklı alanlarda öne çıktığı belirtilirken, Türkiye’nin ticaret ilişkilerinde, Azerbaycan’ın ise doğrudan yabancı yatırımlar alanında lider konumda bulunduğu ifade edildi. ORTA KORİDOR'UN STRATEJİK ÖNEMİ ARTIYOR TDT ülkelerinin ekonomik görünümünde lojistik bağlantıların da önemli bir yer tuttuğu belirtildi. Raporda, jeopolitik gelişmelerin Orta Koridor’un stratejik önemini artırdığı ve güzergâhtaki lojistik hareketliliğin güçlendiği kaydedildi. Hazar Denizi üzerinden gerçekleştirilen kuru yük taşımacılığının yüzde 34, Bakü Limanı’ndaki konteyner elleçleme miktarının ise yüzde 15 arttığı bildirildi. Doğu-Batı yönündeki demir yolu transit geçişlerinin yüzde 12 arttığı belirtilen raporda, Orta Koridor’un dayanıklılık endeksinin 1 üzerinden 0,5 olarak ölçüldüğü ifade edildi. Raporda, ticaret, yatırım ve lojistik alanlarındaki gelişmelerin TDT ülkeleri arasındaki ekonomik bağlantıların daha kapsamlı bir yapıya dönüştüğünü gösterdiği belirtildi.

Bakan Fidan, TÜRKPA Genel Sekreteri Hasan ile bir araya geldi

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, temaslarda bulunmak üzere gittiği Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) Genel Sekreteri Ramil Hasan ile görüştü. Görüşmeye TÜRKPA Genel Sekreter Yardımcısı Muhammet Alper Hayali de katıldı. TÜRKPA İLE TDT ARASINDA ORTAK HEDEFLERE YÖNELİK İŞ BİRLİĞİ GÜNDEME TAŞINDI Ziyaret kapsamında Hasan; TÜRKPA’nın bir yıl içerisinde hayata geçirdiği faaliyetler, TÜRKPA’nın 19 ve 20 Ekim 2026 tarihleri arasında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te tertip edilecek olan 15. Genel Kurul toplantısı için yapılan hazırlıklar, ortak bir parlamenter stratejinin geliştirilmesi ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ile ortak hedefler doğrultusundaki iş birliğinin güçlendirilmesi üzerine değerlendirmelerde bulundu. DIŞİŞLERİ TARAFINDAN TÜRKPA’YA SUNULAN KAPSAMLI DESTEK DEVAM EDECEK Öte yandan üye ülkelerin dışişleri bakanlıklarıyla düzenli temaslarda bulunmanın önemine vurgu yapan Hasan, bu bağlamda sürdürülen iş birliğinden duyduğu memnuniyeti de dile getirdi. Bakan Fidan ise Dışişleri Bakanlığı tarafından TÜRKPA’ya sunulan desteğin her alanda devam edeceğini ifade etti.

#Türk Devletleri Teşkilatı