Türk dünyasının ortak geleceği için Ankara’da güçlü buluşma: "Fikirden Diyaloğa, İleri"
Cihan Özkan
QHA/Ankara
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) 13. Zirvesi marjında, 30-31 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara’da düzenlenen Türk Dünyası Diyalog Forumu, “Fikirden Diyaloğa, İleri” temasıyla başladı.
Türk dünyasından bürokratları, medya temsilcilerini, akademisyenleri ve kültür-sanat insanlarını buluşturan forumun ilk gün programı tamamlandı.
YILMAZ: EKONOMİK BÜTÜNLEŞMEMİZİ İLERLETMEYİ HEDEFLİYORUZ
Forumun açılışında konuşan Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye’nin TDT dönem başkanlığını, Teşkilatın kurumsal birikimini ülkelerin istikrarı, kalkınması ve refahı için somut kazanımlara dönüştürme anlayışıyla yürüteceğini belirtti. Yılmaz, şunları kaydetti:
Siyasi istişarelerimizi güçlendirmeyi, ekonomik bütünleşmemizi ilerletmeyi, enerji ve ulaştırma bağlantılarımızı geliştirmeyi hedefliyoruz. Orta Koridor'un çok boyutlu bağlantısallık oluşturmasından enerji tedarik sistemlerinin çeşitlendirilmesine, savunma sanayinden bilim ve teknolojiye kapsamlı bir gündemimiz var. Dijital dönüşüm, eğitim ve kültür alanlarındaki ortak çalışmalarımıza da yeni bir ivme kazandıracağız.
DEZENFORMASYONLA MÜCADELE VE ORTAK TÜRK ALFABESİ VURGUSU
Türk dünyasının ortak meseleleri kendi bakış açısıyla ele almasının ve güvenilir bilginin dolaşımını güçlendirmesinin önemine dikkat çeken Yılmaz, TDT bünyesindeki medya iş birliğine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
Önümüzdeki dönemde bu mekanizmalardan daha etkin biçimde yararlanarak Türk Dünyası'nın dezenformasyonlara karşı direncini ve uluslararası görünürlüğünü artırmayı hedefliyoruz.
Yılmaz, TDT eş güdümünde geliştirilen 34 harfli Ortak Türk Alfabesi’nin kullanımına ilişkin kılavuz ilkelerin haziran ayında Astana’da kabul edildiğini hatırlattı. Bu adımın halklar arasındaki iletişimi kolaylaştıracağını, dil ve kültür bağlarını güçlendireceğini söyledi.
DURAN’DAN GASPIRALI VE “DİLDE, FİKİRDE, İŞTE BİRLİK” VURGUSU
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise yaptığı konuşmada, Kırım Tatarlarının ve Türk dünyasının büyük aydını İsmail Bey Gaspıralı’nın Tercüman gazetesiyle Kırım’dan Türkistan’a uzanan coğrafyayı aynı sayfalarda buluşturduğunu belirtti. Gaspıralı’nın “Dilde, fikirde, işte birlik” ülküsünü erken bir iletişim projesi olarak hayata geçirdiğini vurgulayan Duran, şunları söyledi:
Bugün, ‘Fikirden Diyaloğa, İleri’ diyerek bir araya geldiğimiz bu Forum, hem Kaşgarlı Mahmud'un hem de Gaspıralı'nın ortak sayfada buluştuğu bir iradenin yansımasıdır. Bu Forum, birbirimize olan tarihsel bağlılığımızı, 21. yüzyılın küresel iletişim düzleminde yeniden kurma girişimidir.
Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Toplantısı’nın ilk kez 30 Ekim 1992’de Ankara’da gerçekleştirildiğini hatırlatan Duran, “Şimdi bugün yine aynı tarihte bu kez liderler masasının yanında güçlü bir fikir ve iletişim masası daha kuruyoruz.” dedi.
“AKSİ HÂLDE BİZE DAİR ANLATI BAŞKALARI TARAFINDAN YAZILACAKTIR”
Gaspıralı’nın birlik anlayışında dilin taşıdığı öneme dikkat çeken Duran, dijital çağda ortak hafızanın korunması için Türk dünyasının kendi kaynaklarıyla nitelikli içerik üretmesi gerektiğini belirtti:
Kendi dilimizde ve kendi kaynaklarımızla nitelikli içerikler oluşturmak, yapay zekâ modellerinin de verilerimizden beslenmesini temin etmek durumundayız. Dijital ortamdaki anlatının hakikate uygun olarak şekillenmesine ancak bu şekilde katkı verebiliriz. Aksi halde bize dair anlatı başkaları tarafından yazılacaktır.
Forumun ikinci gününde gerçekleştirilecek “Gaspıralı’nın İzinde: Türk Dünyasında Dil, Kültür ve Hafıza” oturumunun dilin ve hafızanın dijital çağdaki yerine ilişkin yeni bir bakış sunacağına inandığını belirten Duran, forumda kurulacak ilişkilerin düzenli istişare mekanizmalarına dönüşmesini temenni etti.
PARLAMENTER DİPLOMASİDE GÜÇ BİRLİĞİ VURGUSU
Açılış konuşmalarının ardından pnellere geçildi. Konuşmalarda öne çıkan ortak gelecek ve iş birliği hedefleri, “Bölgesel İstikrar ve Güç Birliği İçin Parlamenter Diplomasi: TÜRKPA Perspektifi” panelinde ele alındı.
Panelin açılışında konuşan TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, “Türk dünyası, Avrasya'nın atan kalbidir.” diyerek, “Onun için çağrımız açıktır: Türk Birliği için daha güçlü dayanışma, ortak geleceğimiz için daha kararlı adımlar ve somut eylemler.” ifadelerini kullandı. İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC) Genel Direktörü Zehra Zümrüt Selçuk’un moderatörlüğündeki panelde; MHP TBMM Grup Başkanvekili ve TÜRKPA Üyesi Filiz Kılıç, AK Parti Bursa Milletvekili ve TÜRKPA Üyesi Osman Mesten, Kırgızistan Parlamentosu Milletvekili ve TÜRKPA Kadın Parlamenterler Grubu Üyesi Medina Kairylbekova ile KKTC Ulusal Birlik Partisi Girne Milletvekili Dr. Hasan Küçük konuşmacı olarak yer aldı.
MEDYA VE İLETİŞİMDE ORTAK ÇALIŞMALAR ELE ALINDI
"GELİN KKTC'Yİ SİZLER DE TANIYIN"
Forumda, parlamentolar arasındaki dayanışmanın yanı sıra medya kuruluşları arasındaki iş birliği de değerlendirildi. TRT Genel Müdür Yardımcısı Mücahid Eker’in moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Türk Dünyasında Medya ve İletişim” panelinde, Kırgızistan Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikaları Bakan Yardımcısı Salkın Sarnogoeva güvenilir haber akışı ve ortak projelerin önemini vurgularken, KKTC Bayrak Radyo Televizyon Kurumu Yönetim Kurulu Başkanı Özdemir Tokel, “Gelin KKTC’yi sizler de tanıyın, kardeşliğimizi net bir şekilde ortaya koyun.” ifadelerini kullandı. Türkmenistan Televizyon, Radyo Yayıncılığı ve Sinematografi Devlet Komitesi Başkan Yardımcısı Annasahet Kakayev, medya kuruluşları arasında bilgi alışverişinin artırılması çağrısında bulundu. Kazakistan TeleRadyo Kompleksi Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Bibigül Zhesenbay ise “ortak ekran” anlayışıyla çocuklara ve gençlere yönelik içeriklerin birlikte hazırlanmasını önerdi.
TÜRK DÜNYASINDA KADINLARIN DİPLOMASİDEKİ ROLÜ
Türk dünyasında kadınların diplomasi ve karar alma süreçlerindeki rolü de forumun gündemindeydi. AK Parti Genel Merkez Kadın Kolları Başkanlığı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanlığı ortaklığında düzenlenen “Türk Dünyasında Diplomaside Kadın Paneli: Ortak Vizyon, Güçlü Temsil, Sürdürülebilir İş Birliği”nin moderatörlüğünü, AK Parti Genel Merkez Kadın Kolları Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Meryem Davutoğlu üstlendi. Panelde AK Parti Genel Merkez Kadın Kolları Başkanı Tuğba Işık Ercan, Kazakistan Adilet Siyasi Partisi Kurultay Milletvekili Sholpan Karinova, Kırgızistan Cumhurbaşkanlığına bağlı Millî İlimler Akademisi Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Gulnara Botokanova, Özbekistan Liberal Demokrat Partisi Andican İl Konseyi Başkanı Halilova Hurshıda Abduvalıyevna ve KKTC önceki dönem Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı, Ulusal Birlik Partisi Gazimağusa Milletvekili Resmiye Eroğlu Canaltay konuşmacı olarak yer aldı.
ENERJİ, STRATEJİK İLETİŞİM VE KALKINMA DA GÜNDEMDEYDİ
Forumun diğer oturumlarında, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mustafa Aydın’ın moderatörlüğünde “Türk Enerji Ufku: Kaynaklar, Güvenlik ve İş Birliği Olanakları” paneli; Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Stratejik İletişim ve Kriz Yönetimi Dairesi Başkanı Kasım İleri’nin moderatörlüğünde ise “Türk Dünyasında Stratejik İletişim ve Dezenformasyonla Mücadele” başlıklı yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirildi.
Kurum sunumları kapsamında Anadolu Ajansı (AA) Genel Müdürü Serdar Karagöz, “Türk Dünyasında Medya İş Birliği: Birlikten Küresel Etkiye”; Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren ise “Ortak Tarihten Ortak Geleceğe: Türk Dünyasında TİKA’nın Kalkınma Vizyonu” başlıklı sunumlarını yaptı.
Panel ve oturumların yanı sıra forumun fuaye alanında da TDT üyesi ve gözlemci ülkelerin kültürel ve tarihî zenginlikleri, sergiler, kültür-sanat etkinlikleri ve deneyim alanlarıyla tanıtıldı.
Türk dünyası halkları arasındaki kültürel etkileşimin güçlendirilmesini ve TDT üyesi ülkeler ile gözlemci ülkeler arasında medya, iletişim ve yayıncılık alanlarındaki iş birliğinin artırılmasını amaçlayan forum, 31 Ekim’deki oturum ve etkinliklerle devam edecek.
