Ukrayna-Rusya Savaşı, Gagauz Türklerini nasıl etkiledi: Ukrayna Gagauz Dernekleri Temsilcisi Dimçoğlu QHA'ya açıkladı
Ukrayna Gagauz Dernekleri Temsilcisi Yuriy Dimçioğlu; Türkiye temaslarını, Gagauz halkının Ukrayna içerisindeki yerini ve Rusya’nın Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne karşı yürüttüğü topyekûn işgal girişiminden Ukrayna Gagauzlarının nasıl etkilendiğini Kırım Haber Ajansına (QHA) anlattı.
“GAGAUZLAR, UKRAYNA’NIN AYRILMAZ BİR PARÇASIDIR”
Ukrayna’da, özellikle de Ukrayna’nın güneydinde birçok milletten insanın bir arada yaşadığını vurgulayan Dimçoğlu, “Ukrayna’da hiçbir halk, kendini ezilmiş görmüyor. Ukrayna’da 16 dilde eğitim verilebiliyor, buna yönelik parlamentodan kanun geçti.” dedi. Ukrayna’da arasında Ukraynalı Gagauzların bulunduğu 16 halk olduğunu dile getiren Dimçoğlu, Kırım Tatarlarının da eskiden bu halklar arasında bulunduğunu, şimdi ise yerel halk olarak kabul edildiğini anımsattı.
“Ukrayna’daki Gagauz köylerinde eğitim Gagauzca. Gagauz dili ile tarihi, Ukrayna tarafından eğitim programına koyuldu.” diyen Dimçoğlu, eskiden lisede 1. sınıfa kadar haftada 3 saat Gagauzca derslerinin verildiğini kaydederek şimdiki kanunlara göre ise ilköğretimde toplam 5 yıl, haftada 2 ve 3 saat arasında Gagauzca derslerin olduğunu bildirdi. Dimçoğlu, bununla birlikte, bu derslerin veliler istemese bile verildiğine dikkat çekti.
Ukrayna devletinin 1. ile 10. sınıfa kadar Gagauzca ders kitaplarını yayımladığını belirten Dimçoğlu, Odesa bölgesindeki Gagauz Kültür Merkezinin masraflarını tamamen Ukrayna devletinin finanse ettiğini dile getirdi. Odesa bölgesinde Gagauzlar için ayrı bir bütçenin bulunduğunu belirten Dimçoğlu, bununla beraber, “Gagauzlar, Ukrayna’da kendilerini çok rahat hissediyorlar. Özellikle son yıllarda Ukrayna devleti de gördü ki Gagauzlar, Ukrayna’nın ayrılmaz bir parçasıdır. Yerel halk gibi beraber çalışıyorlar ve şu anda cephede savaşıyorlar. Onun duygusunu biz görüyoruz ve onun kıymetini de biz Ukrayna devletini artık bildi.” ifadelerine yer verdi.
600’DEN FAZLA GAGAUZ KÖKENLİ UKRAYNALI, CEPHEDE SAVAŞIYOR
Ukrayna’dan göç eden Gagauzların sayısının az olduğunu belirten Dimçoğlu, bunun sebebinin Gagauzların cephe hattından uzak olmasına bağlayarak Gagauzların Ukrayna’da yaşadığı Tuna bölgesindeki Gagauz köylerinde çatışmalar nedeniyle bazen elektrik kesintilerinin yaşandığını fakat köylerin, Rusya’nın fırlattığı silahlı insansız hava araçları (SİHA) tarafından şimdiye kadar bombalanmadığını dile getirdi.
Bugün 600’den fazla cephede savaşan Gagauz kökenli Ukraynalıların, komutanların ve birkaç albayın olmasına dikkat çeken Dimçoğlu, en son verilere göre 27 Gagauz’un Rusya’nın Ukrayna’yı topyekûn işgal girişiminde şehit düştüğünü vurgulayarak “Küçük bir halk için 27 şehit, büyük bir rakam.” dedi.
“RUS YANLISI BAŞKAN, GAGAUZYA’YA ZARAR VERDİ”
Ukrayna ile Moldova Gagauzlarının arasında hiçbir farkın bulunmadığını belirten Dimçoğlu, “Stalin döneminde aramıza sınır koyuldu. Gagauzların büyük bir kısmı Moldova’da kaldı, orada özel bir cumhuriyet ve eğitim vardı. Biz, özellikle savaştan önce komşu köy gibiydik. Moldova’dan devamlı bizim festivallerimize geliyorlardı. Bizim dans ve müzik gruplarımız ve kültür evlerimiz de oraya sık sık gidiyordu.” ifadelerine yer vererek Bütün Ukrayna içerisindeki 11 Gagauz köyünün Moldova’da kardeş köyü olduğunu belirtti.
Dimçoğlu öte yandan, savaş döneminde Moldova’da siyasi ortamda değişikliklerin yaşandığını kaydederek ortamın buna rağmen düzene girdiğini dile getirdi.
“İlişkilerimizin eskisi gibi güçlü olacağını tahmin ediyorum. Tabii savaştan dolayı ilişkilerimiz biraz koptu fakat biz, bir halkız. Bizim en ufak bir farkımız bile yok.” şeklinde konuşan Dimçoğlu, Gagauzya’daki siyasi ortama ilişkin, Moldova ve Ukrayna’daki Gagauzların zarar gördüklerini vurgulayarak “Rus yanlısı başkan (Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul), Gagauzya’ya zarar verdi. Şu anda mahkemeler devam ediyor. Mahkemede, yolsuzlukla ve rüşvetle seçildiği ispat edildi ve 7 yıl hapis aldı.” dedi.
“UKRAYNA’DA BÜYÜK BİR GAGAUZ TOPLUMU OLDUĞUNUN HERKES FARKINA VARDI”
Dimçoğlu, Gutsul’un Gagauz halkına çok büyük kayıp yaşattığını dile getirerek Türk dünyasına ait bir bölgenin Rus yanlısı bir başkan tarafından yönetilmesinin Türk dünyasına büyük zarar verdiğini ifade etti. Ayrıca, 2026 yılının sonuna kadar Gagauzya’da tekrar başkanlık seçimlerin yapılacağını belirten Dimçoğlu, bu durumun değiştiğini kaydederek. “Zannediyorum ki Moldova merkez hükûmeti ile Gagauzya’daki özerk hükûmet, kendi arasında anlaşmaya başlar ve bu sene sonuna kadar tekrar düzeni sağlar.” dedi.
Dimçoğlu ayrıca, “Artık Ukrayna’da büyük bir Gagauz toplumu olduğunun herkes farkına vardı, biz de bunu hissediyoruz. ifadelerini kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Yalçın Topçu, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Prof. Dr. Kürşat Zorlu, AK Parti Ankara Milletvekili Tuğrul Türkeş, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) ve Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) ile temaslarda bulunduğunu belirtti.
Ayrıca, “Ukrayna hükûmeti, Ukrayna Gagauzlarını çok büyük bir dost ve güç olarak gördü, özellikle son senelerde. Gerçek dost, zor günde belli olur.” değerlendirmesini yapan Dimçoğlu, son olarak, Ukrayna’nın Ankara Büyükelçiliğine teşekkürlerini iletti.
